Η αγορά πετρελαίου προεξόφλησε μέσα σε λίγες συνεδριάσεις σημαντική υποχώρηση του γεωπολιτικού κινδύνου, χωρίς όμως να έχει εξασφαλιστεί η ειρήνη. Αυτό εξηγεί το παράδοξο της εβδομάδας: κατάρρευση άνω του 16% για το Brent, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιήσεις αναλυτών ότι μια αναζωπύρωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να επαναφέρει τις τιμές πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το κλείσιμο της Παρασκευής αποτύπωσε την επιφυλακτικότητα μετά το κύμα πωλήσεων. Το Brent διαμορφώθηκε στα 98,32 δολάρια, με οριακή άνοδο τριών σεντς, ενώ το WTI έκλεισε στα 90,83 δολάρια, κερδίζοντας 31 σεντς. Οι μικρές ημερήσιες μεταβολές δεν άλλαξαν την εικόνα της εβδομάδας, με το αμερικανικό αργό να χάνει σχεδόν 13%.
Η πτώση του Brent ήταν η μεγαλύτερη ποσοστιαία εβδομαδιαία υποχώρηση από την έναρξη της πανδημίας. Ωστόσο, η απόσταση από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων παραμένει μικρή: για την επιστροφή του πάνω από αυτό αρκεί άνοδος περίπου 1,7% από το τελευταίο κλείσιμο.
Η υποχώρηση του ασφαλίστρου πολέμου
Ο βασικός καταλύτης των πωλήσεων ήταν η εκτίμηση ότι η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς αυξάνουν την πίεση προς τον Λευκό Οίκο για αποκλιμάκωση. Οι επενδυτές άρχισαν να αφαιρούν από τις τιμές μέρος του ασφαλίστρου πολέμου, δηλαδή της επιβάρυνσης που ενσωματώνεται λόγω φόβου διακοπής του εφοδιασμού.
Η αλλαγή προσδοκιών ήταν απότομη. Μόνο την Τετάρτη, το πετρέλαιο υποχώρησε περίπου 8%, καθώς η αγορά στοιχημάτισε σε μεγαλύτερα περιθώρια διπλωματικής συνεννόησης και ομαλοποίησης των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή. Οι νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια περιόρισαν στη συνέχεια αυτή την αισιοδοξία.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτούργησε η πληροφορία ότι η Τεχεράνη διαβίβασε στην Ουάσιγκτον, μέσω του Κατάρ, νέα πρόταση για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Μια διαπραγματευτική πρωτοβουλία, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με συμφωνία, ούτε εξασφαλίζει ασφαλή διέλευση των φορτίων.
Παράλληλα, η διόρθωση υποδηλώνει ότι οι προηγούμενες τιμές είχαν ενσωματώσει ένα ιδιαίτερα δυσμενές σενάριο. Όταν μειώθηκε η εκτιμώμενη πιθανότητά του, ακολούθησαν πωλήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι παράγοντες που είχαν προκαλέσει την άνοδο.
Γιατί παραμένει ανοιχτό το σενάριο των 100 δολαρίων
Ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής και πρόεδρος της Rapidan Energy Group, τοποθετεί στο 80% την πιθανότητα επανάληψης των στρατιωτικών συγκρούσεων. Στο συγκεκριμένο σενάριο προβλέπει άνοδο τόσο του Brent όσο και του WTI πάνω από τα 100 δολάρια. Πρόκειται για εκτίμηση κινδύνου, όχι για βεβαιότητα ή εγγυημένη πορεία των τιμών.
Στον πυρήνα της ανάλυσής του βρίσκεται το χάσμα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει την εγκατάλειψη των ιρανικών πυρηνικών δυνατοτήτων, ενώ η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί αυτή την απαίτηση. Όσο η απόσταση παραμένει, η διπλωματική διαδικασία μπορεί να συνυπάρχει με τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Οι Σαμί Σαάρ και Λούκα Μπιντέλι της Lombard Odier επισημαίνουν επίσης τον κίνδυνο επανέναρξης επιθέσεων πριν από την ανάληψη καθηκόντων του νέου Κογκρέσου. Εκτιμούν, πάντως, ότι οι πιέσεις στα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών ενδέχεται να περιορίσουν τη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα μιας νέας εκστρατείας.
Από επενδυτική σκοπιά, η προειδοποίηση αφορά κυρίως την ταχύτητα ανατιμολόγησης. Εάν οι προσδοκίες συμφωνίας διαψευστούν, μέρος του ασφαλίστρου κινδύνου μπορεί να επιστρέψει απότομα, ιδιαίτερα εφόσον υπάρξουν πραγματικές απώλειες προσφοράς.
Το Ορμούζ και το κόστος της φυσικής αγοράς
Η κρίσιμη μεταβλητή παραμένει η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις κοντά στα Στενά του Ορμούζ δείχνουν ότι η χρηματιστηριακή αποκλιμάκωση δεν έχει μετατραπεί σε αντίστοιχη εξομάλυνση των μετακινήσεων πετρελαίου.
Η επιβάρυνση φαίνεται ήδη στους ναύλους. Το κόστος μεταφοράς αργού από τον αμερικανικό Κόλπο προς την Ασία έχει αυξηθεί στα 30–35 δολάρια ανά βαρέλι, από περίπου πέντε δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα. Τα υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και τα μεγαλύτερα ταξίδια δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες κόστους μεταξύ περιοχών και διυλιστηρίων, σύμφωνα με το Reuters.
Αυτό έχει σημασία επειδή η τιμή του Brent δεν αποτυπώνει μόνη της το συνολικό κόστος παράδοσης. Ακόμη και με φθηνότερο αργό, ακριβότερες μεταφορές μπορούν να απορροφήσουν μέρος του οφέλους για τους αγοραστές και να καθυστερήσουν την αποκλιμάκωση στις τελικές τιμές καυσίμων.
Η επόμενη κίνηση θα κριθεί επομένως από τη διαφορά ανάμεσα στις προσδοκίες και στα πραγματικά γεγονότα. Συμφωνία και ασφαλέστερες ροές θα δικαιολογούσαν χαμηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου. Νέες συγκρούσεις ή διακοπές φορτίων θα μπορούσαν να αντιστρέψουν την πτώση. Το εβδομαδιαίο κραχ αποτυπώνει αισιοδοξία για αποκλιμάκωση· δεν αποτελεί απόδειξη ότι η ενεργειακή κρίση έχει τελειώσει ούτε ότι οι κίνδυνοι εφοδιασμού έχουν πλέον οριστικά εξαλειφθεί.
