Άγκυρα έλυσε χθες το απόγευμα (10.11.26) το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, προκειμένου να ξεκινήσει τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, και το ερώτημα είναι πόσο… ανέφελο θα είναι το ταξίδι του.
Η βασική εκτίμηση της Αθήνας είναι ότι το έργο με τη πόντιση του καλωδίου Κύπρου – Ελλάδας θα προχωρήσει σε κάθε περίπτωση και θα ολοκληρωθεί, με την Τουρκία να προσπαθεί μεν να κάνει αισθητή την παρουσία της, αλλά χωρίς να δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στον διάπλου του πλοίου.
Με NAVTEX η απάντηση της Τουρκίας
Και ήδη, χθες, λίγες ώρες μετά τον απόπλου του γαλλικού πλοίου, η Άγκυρα προχώρησε στην έκδοση NAVTEX, ισχυριζόμενη πως τάχα οι έρευνες του «Abeille Marengo» έχουν συντονιστεί με την Τουρκία και πραγματοποιούνται κατόπιν δικής της συγκατάθεσης.
Πιο συγκεκριμένα, με τη NAVTEX 1127/26, ο σταθμός της Αττάλειας υποστηρίζει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές στις οποίες η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι αποτελούν δήθεν τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με anti-NAVTEX, όπως ήταν αναμενόμενο, ανταπάντησε η Ελλάδα.
«Καμία σημασία δεν έχει η τουρκική NAVTEX»
«Καμία σημασία δεν έχει η τουρκική NAVTEX που εκδόθηκε μεταγενέστερα της κίνησης του πλοίου επί τη βάσει ήδη δημοσιοποιημένων δεδομένων» απάντησαν άμεσα διπλωματικές πηγές της Αθήνας, τονίζοντας ότι επιπλέον, «η τουρκική NAVΤΕΧ δεν αναφέρεται πουθενά σε “έκδοση άδειας”, διότι δεν υπήρξε τέτοιο αίτημα προς την τουρκική πλευρά».
«Ελλάδα και Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκε αίτημα άδειας εργασιών και εξέδωσαν σχετικές άδειες (…). Η κίνηση του πλοίου έγινε και συνεχίζει να γίνεται με βάση την NAVTEX που εξέδωσαν οι ελληνικές αρχές» προσθέτουν οι ίδιες πηγές.
Το «όχι» της Γαλλίας στις αναθεωρητικές αξιώσεις της Τουρκίας
Για την Αθήνα ήταν απαράβατος όρος στην ενημέρωση της Γαλλίας προς την Τουρκία, μέσω της Ρηματικής Διακοίνωσης, να μην υπάρχει διατύπωση που να παραπέμπει σε αίτημα για αδειοδότηση των ερευνών από την Άγκυρα.
Κι αυτό επιτεύχθηκε, καθώς οι Γάλλοι δεν ικανοποίησαν τις αξιώσεις της, και έτσι, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της κυβέρνησης, η Ρηματική Διακοίνωση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως νομικό επιχείρημα για δικαίωση των αναθεωρητικών διεκδικήσεων της Τουρκίας.
Συγχρόνως το Παρίσι διευκρινίζει έτσι ότι δεν αλλάζει η στάση του σε ό,τι αφορά το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το οποίο αναγνωρίζεται ως παράνομο.
«Αν η Τουρκία είχε κάποιο χαρτί που να της αναγνώριζε δικαιοδοσίες δεν θα το δημοσιοποιούσε;» δηλώνει με έμφαση στέλεχος της κυβέρνησης, για να καταδείξει ότι παρά το διπλωματικό πρέσινγκ προς το Παρίσι, ο Ερντογάν δεν πέτυχε να εξασφαλίσει τη διατύπωση που επιθυμούσε στην ενημέρωση (Communiqué) της Γαλλίας.
Τα βλέμματα στραμμένα επί του «πεδίου»
Αθήνα, Κύπρος, Γαλλία και Ε.Ε. στρέφουν την προσοχή τους κυρίως στη θαλάσσια περιοχή νοτίως και νοτιοανατολικά της Κάσου, όπου αναμένεται να καταπλεύσει το «Abeille Marengo» μέσα στην εβδομάδα.
Κι αυτό, γιατί πρόκειται για σημεία όπου η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις βάσει του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Κ. Μητσοτάκης: «Χωρίς αναταράξεις το ταξίδι»
«Εκτιμώ ότι θα είναι ένα ταξίδι χωρίς αναταράξεις (…). Προφανώς η Ελλάδα είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή για όλα τα ενδεχόμενα. Δεν εκτιμώ ότι θα υπάρξει αυτή τη στιγμή κάποια κλιμάκωση της έντασης γύρω από το ζήτημα αυτό» δήλωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο η Άγκυρα να θελήσει να στήσει σκηνικό αντίστοιχο του 2024, όταν παρεμπόδισε τις έρευνες στην Κάσο, με αποτέλεσμα αυτές να «παγώσουν».
«Η Ελλάδα θα υπερασπιστεί την κυριαρχία της και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, χωρίς καμία υποχώρηση» ήταν το μήνυμα του Κ. Μητσοτάκη στην Άγκυρα.
Οι εκτιμήσεις της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει τη βεβαιότητα της ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) θα προχωρήσει και θα ολοκληρωθεί, στην εκτίμηση της ότι η Τουρκία δεν θέλει να βρεθεί απέναντι στην Ε.Ε..
Αρμόδια πηγή της κυβέρνησης, υπενθυμίζει με νόημα ότι πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό έργο, ενώ τονίζει ότι πιθανή εμπλοκή από την Άγκυρα «βάζει φρένο στην ενταξιακή της πορεία».
Παράλληλα, η Αθήνα θεωρεί ότι η Τουρκία θα έβρισκε απέναντι της και τις ΗΠΑ, σε ένα μομέντουμ μάλιστα κατά το οποίο ο πρόεδρος Ερντογάν δεν μπορεί να «ποντάρει» στη στήριξη του «αποδυναμωμένου» Τραμπ.
Τα σενάρια
Ωστόσο, καμία πλευρά δεν αποκλείει η Άγκυρα να προβεί σε κινήσεις που στόχο θα έχουν να ενισχύουν το αναθεωρητικό της αφήγημα για δήθεν θαλάσσια δικαιοδοσία στην περιοχή, ενώ παράλληλα θα ικανοποιούν και το εσωτερικό της ακροατήριο.
Ένα από τα σενάρια πιθανής αντίδρασης της είναι να εκδώσει και νέα NAVTEX όταν το γαλλικό ερευνητικό πλοίο πλησιάσει τη θαλάσσια περιοχή που υποτίθεται ότι καλύπτεται από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, για να ενισχύσει τις αιτιάσεις της ότι απαιτείται η συγκατάθεση της για έρευνες.
Ένα άλλο σενάριο είναι να προχωρήσει σε παρενοχλήσεις μέσω ασυρμάτου από πλοία της που θα βρίσκονται κοντά στο… πεδίο.
Πιθανότατο θεωρείται και το ενδεχόμενο να στείλει drones πάνω από τα επίμαχα σημεία των ερευνών, κάνοντας αισθητή την παρουσία της και ενισχύοντας το αβάσιμο αφήγημα για δικαιώματα της στην περιοχή.
«Δεν έχει σημασία τι λέει η Τουρκία»
Σκηνικό Κάσου του 2024 η ελληνική κυβέρνηση δεν το βλέπει πιθανό να συμβεί.
«Το έχω πει πολλές φορές, και σε έργα που έχουν γίνει στο Αιγαίο, διασυνδέσεις ελληνικών νησιών, δε ζητήθηκε ποτέ άδεια από την Τουρκία. Μπορεί να παρεμβαίνει και να θεωρεί ότι πρέπει να δώσει και αυτή άδεια, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο αυτό, ούτε κάτι καινούργιο. Και όμως οι συνδέσεις ανάμεσα στα ελληνικά νησιά έχουν προχωρήσει κανονικότατα χωρίς να υπάρχει κανένα εμπόδιο στο πεδίο. Άρα, το τι λέει η Τουρκία δημόσια για μένα δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία» δήλωσε ο πρωθυπουργός, μιλώντας σε συνέδριο που διοργάνωσε το Πρώτο Θέμα με το travel.gr, και τόνισε για άλλη μία φορά, ότι άδεια ζητήθηκε αποκλειστικά και μόνο από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές..
Πιθανή η επέκταση των χωρικών υδάτων
Τέλος, η ελληνική κυβέρνηση, δια του πρωθυπουργού, διεμήνυσε στην Τουρκία ότι θα ήταν λάθος να προχωρήσει στη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας», χωρίς να αποκλείσει η απάντηση της Αθήνας να είναι η επέκταση χωρικών υδάτων.
«Δεν το αποκλείω» δήλωσε ο Κ. Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι μία τέτοια κίνηση της Άγκυρας θα ήταν «μια μεγάλη επιβάρυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις». «Να είστε σίγουρος ότι αν γινόταν κάτι τέτοιο θα υπήρχε δυναμική αντίδραση της Ελλάδας» πρόσθεσε.
Το πλοίο αρχικά, σύμφωνα και με ανακοίνωση της Great Sea Interconnector Α.Ε. και του ΑΔΜΗΕ, μετά τον απόπλου του χθες, θα πραγματοποιήσει αρχικά εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του στην περιοχή γύρω από την Κρήτη. Στη συνέχεια θα βάλει πλώρη για την περιοχή ανάμεσα σε Κάσο και Κάρπαθο για να πάρει πορεία ακολούθως προς την κυπριακή ΑΟΖ.
