Η προστασία των ωκεανών και η διαφύλαξη της θαλάσσιας κυριαρχίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης διάσκεψης του ΟΗΕ για τους ωκεανούς, με την Ελλάδα και τη Γαλλία να πρωτοστατούν στις ανακοινώσεις.
Ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, έστειλε ένα σαφές μήνυμα στήριξης προς την Ελλάδα και την Κύπρο, τονίζοντας την ανάγκη για αδιαλλαξία στην προστασία της εδαφικής κυριαρχίας των εταίρων όταν αυτή απειλείται. «Πρέπει να προστατεύσουμε τις ΑΟΖ μας. Και πρέπει να είμαστε αδιάλλακτοι όταν η εδαφική κυριαρχία ορισμένων εταίρων μας απειλείται. Αναφέρομαι στους φίλους μας, τους Έλληνες ή τους Κυπρίους», δήλωσε ο κ. Μακρόν, υπογραμμίζοντας επίσης την ανάγκη προστασίας των χωρικών υδάτων και των αιθέρων.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει εντός του Ιουνίου στη δημιουργία δύο νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων: ένα στο Ιόνιο και ένα στις νότιες Κυκλάδες στο Αιγαίο. Αυτή η κίνηση αποτελεί την πρώτη φάση ενός ευρύτερου σχεδίου, με στόχο να αυξηθούν οι προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές της χώρας στα χωρικά της ύδατα και να ξεπεραστεί ο στόχος του 30% πριν το χρονοδιάγραμμα του 2030. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη δέσμευση η προστασία να είναι ουσιαστική και όχι «μόνο στα χαρτιά».
Το σχέδιο δημιουργίας θαλάσσιου πάρκου στις Κυκλάδες έχει ήδη προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Τουρκίας, η οποία είχε εκφράσει τις ανησυχίες της και στην διάσκεψη της Αθήνας το 2024. Η Άγκυρα βλέπει «γκρίζες ζώνες» πίσω από το περιβαλλοντικό αυτό ζήτημα, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η δημιουργία του πάρκου στις νότιες Κυκλάδες θα «αγγίξει» το θέμα της υφαλοκρηπίδας. Η Τουρκία έχει αναφερθεί σε νησιά και νησίδες «απροσδιόριστης κυριαρχίας» που δεν έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες.
Ως απάντηση σε αυτές τις αντιδράσεις, το θαλάσσιο πάρκο στις νότιες Κυκλάδες αναμένεται να περιλαμβάνει και κατοικημένα νησιά, συγκεκριμένα την Ανάφη και τη Φολέγανδρο, πέρα από βραχονησίδες. Σκοπός του πάρκου Κυκλάδων είναι η προστασία θαλάσσιων πτηνών.
Σημειώνεται ότι στις 16 Απριλίου, η Ελλάδα είχε ανακοινώσει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), ένα έγγραφο που αποτύπωσε για πρώτη φορά σε επίσημο κείμενο της ΕΕ τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Αν και ο ΘΧΣ δεν αποτελεί ανακήρυξη ΑΟΖ, ουσιαστικά ασκεί πίεση στην Τουρκία για συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο.
