Οι 27 ηγέτες συμφώνησαν ομόφωνα στην ανάγκη σημαντικής αύξησης των αμυντικών δαπανών και στην προώθηση της ευρωπαϊκής αμυντικής κυριαρχίας. Υποστηρίχθηκε η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση στρατιωτικών δαπανών, καθώς και η δανειοδότηση έως 150 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των εθνικών αμυντικών σχεδίων.
Παράλληλα, δόθηκε έμφαση σε κοινά αμυντικά έργα, όπως η ανάπτυξη τεχνολογιών κυβερνοάμυνας και δορυφορικής επιτήρησης.
Ωστόσο, η στήριξη προς την Ουκρανία αντιμετώπισε εμπόδιο, καθώς ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν άσκησε βέτο στο σχετικό κείμενο συμπερασμάτων. Οι υπόλοιποι 26 ηγέτες προχώρησαν σε ξεχωριστή δήλωση, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους για πολιτική, στρατιωτική και οικονομική βοήθεια προς το Κίεβο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, παρών στη σύνοδο, χαιρέτισε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, τονίζοντας τη σημασία της για την ασφάλεια της χώρας του.
Η σύνοδος κατέδειξε την αποφασιστικότητα της ΕΕ να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της, αν και η έλλειψη ομοφωνίας για την Ουκρανία τονίζει τις εσωτερικές προκλήσεις που καλείται να ξεπεράσει.
Οι Αποφάσεις για την Ευρωπαϊκή Άμυνα
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υιοθέτησαν μια σειρά σημαντικών συμπερασμάτων για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, ανταποκρινόμενοι στις προκλήσεις που θέτει ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η μεταβαλλόμενη παγκόσμια ασφάλεια.
Τα βασικά σημεία επικεντρώνονται στην αύξηση της αμυντικής ετοιμότητας, τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Αύξηση Δαπανών και Χρηματοδότηση
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη για «ουσιαστική αύξηση» των αμυντικών δαπανών, καλώντας την Κομισιόν να προτείνει την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ώστε να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση σε εθνικό επίπεδο.
Επιπλέον, προτάθηκε ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο με δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) ενθαρρύνεται να προσαρμόσει τις πρακτικές της για μεγαλύτερη στήριξη της αμυντικής βιομηχανίας. Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, με μέτρα που θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Προτεραιότητες Ικανοτήτων και Κοινά Έργα
Με βάση τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οριοθέτησε βασικές προτεραιότητες, όπως η αεράμυνα, τα συστήματα πυροβολικού, οι πύραυλοι, τα drones, η κυβερνοάμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και η στρατιωτική κινητικότητα.
Επιπρόσθετα, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για συγκέντρωση ζήτησης, εναρμόνιση απαιτήσεων και κοινές προμήθειες, ώστε να μειωθεί το κόστος, να εξασφαλιστεί η διαλειτουργικότητα και να υποστηριχθεί η βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Ενίσχυση της Βιομηχανικής Βάσης
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε για ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) και συνεχή στήριξη της έρευνας μέσω του Ευρωπαϊκού Αμυντικού Ταμείου.
Παράλληλα, ζητήθηκε η απλοποίηση του νομικού και διοικητικού πλαισίου για την άρση εμποδίων στην ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, με έμφαση σε μια «ολοκληρωμένη» προσέγγιση για την αντιμετώπιση γραφειοκρατικών καθυστερήσεων.
Συνεργασία και Συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ
Τα συμπεράσματα επιβεβαίωσαν ότι μια ισχυρότερη ΕΕ στην άμυνα ενισχύει την παγκόσμια και διατλαντική ασφάλεια, παραμένοντας συμπληρωματική στο ΝΑΤΟ, το οποίο παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της συλλογικής άμυνας για τα μέλη του. Οι ηγέτες έκαναν έκκληση για συντονισμό ενόψει της Συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο 2025 και για συνεργασία με εταίρους με συναντίληψη εκτός ΕΕ.
Οι αποφάσεις για την Ουκρανία
Οι 26 από τους 27 ηγέτες της ΕΕ (με εξαίρεση την Ουγγαρία) υιοθέτησαν συμπεράσματα για την Ουκρανία, επιβεβαιώνοντας την ακλόνητη στήριξη της ΕΕ απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Μετά από συζητήσεις με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η ΕΕ επικεντρώθηκε σε βασικές αρχές και δεσμεύσεις για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Αδιάλειπτη Υποστήριξη και Αρχές Ειρήνης
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε τη δέσμευσή του για την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της, καταδικάζοντας τον πόλεμο της Ρωσίας ως απειλή για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ασφάλεια. Υπογράμμισε ότι η ειρήνη πρέπει να είναι «δίκαιη και διαρκής», βασισμένη στον Χάρτη του ΟΗΕ, και καθόρισε πέντε βασικές αρχές:
(α) καμία διαπραγμάτευση για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία,
(β) καμία συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς την Ευρώπη,
(γ) η εκεχειρία να αποτελεί μέρος μιας συνολικής ειρηνευτικής διαδικασίας,
(δ) η ανάγκη για ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας κατά της μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας, και
(ε) ο σεβασμός της ουκρανικής κυριαρχίας.
«Ειρήνη μέσω Ισχύος» και Στρατιωτική Στήριξη
Το Συμβούλιο τόνισε ότι η Ουκρανία πρέπει να βρίσκεται σε «ισχυρή θέση» πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις διαπραγματεύσεις, μέσω ενισχυμένων στρατιωτικών ικανοτήτων. Η ΕΕ δεσμεύτηκε να αυξήσει την πολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική, στρατιωτική και διπλωματική βοήθεια, με έμφαση στην παράδοση αντιαεροπορικών συστημάτων, πυρομαχικών, πυραύλων και εκπαίδευσης των ουκρανικών δυνάμεων.
Η Στρατιωτική Αποστολή Υποστήριξης (EUMAM Ukraine) αναγνωρίστηκε ως κρίσιμη, ενώ προτάθηκε συντονισμός για την κάλυψη των αναγκών μέσω πρωτοβουλιών όπως το G7 ERA.
Οικονομική Στήριξη
Η ΕΕ θα συνεχίσει την τακτική και προβλέψιμη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, με 30,6 δισ. ευρώ προγραμματισμένα για το 2025 (12,5 δισ. από το Ukraine Facility και 18,1 δισ. από τα κέρδη των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μέσω του G7 ERA). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν να επιταχύνει τις εκταμιεύσεις και να διερευνήσει επιπλέον πόρους.
Εγγυήσεις Ασφάλειας και Μελλοντική Συνεργασία
Η ΕΕ εξέφρασε ετοιμότητα να συμβάλει σε εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ και άλλους εταίρους, εξετάζοντας τη χρήση εργαλείων της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (CSDP). Επιπλέον, δεσμεύτηκε να ενισχύσει τη βιομηχανία άμυνας της Ουκρανίας και τη συνεργασία της με την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, θεωρώντας την ικανότητα αυτοάμυνας της Ουκρανίας αναπόσπαστο μέρος της μελλοντικής της ασφάλειας.
Πορεία προς την ΕΕ και Λοιπά Θέματα
Το Συμβούλιο υποστήριξε το δικαίωμα της Ουκρανίας να καθορίζει το μέλλον της και δεσμεύτηκε να εντείνει τη στήριξη για τις μεταρρυθμίσεις της προς την ένταξη στην ΕΕ.
Τέλος, ζητήθηκε συνεργασία μεταξύ Επιτροπής, Σλοβακίας και Ουκρανίας για το ζήτημα της διέλευσης φυσικού αερίου, λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες της Σλοβακίας.
Ανταπόκριση-Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος
