Πληκτρολογήστε «πόλεις των 15 λεπτών» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προετοιμαστείτε για ένα μπαράζ θεωριών με κεντρική ιδέα ότι οδηγούν σε μία δυστοπία.
Ο Ντάνκαν Ένραιτ δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα δεχόταν απειλές για τη ζωή του λόγω ενός σχεδίου μείωσης του κυκλοφοριακού κομφούζιου στην πόλη.
Αλλά είναι ακριβώς αυτό που συνέβη στον δημοτικό σύμβουλο της Οξφόρδης, ο οποίος βρέθηκε κατακλυσμένος με υβριστικά μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μέσω email για τη συμμετοχή του σε μια προτεινόμενη δοκιμή «φιλτραρίσματος της κυκλοφορίας» στην πόλη.
Το σχέδιο, που είχε ως στόχο για να περιορίσει την κίνηση των αυτοκινήτων κατά τις ώρες αιχμής της κυκλοφορίας, θα απαιτούσε από τους κατοίκους να λάβουν άδειες για να οδηγήσουν μέσα από τα «φίλτρα», που επιβάλλονται από κάμερες, σε έξι βασικούς δρόμους.
Τα απειλητικά μηνύματα και οι ύβρεις που δέχθηκε ο Ενράιτ ήταν άγρια και προέρχονταν σε μεγάλο βαθμό κυρίως από ανθρώπους που δεν είχαν καμία σχέση με την Οξφόρδη, όπως είπε ο ίδιος στο CNN. Πολλά μάλιστα προέρχονταν ήταν εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.
«Ήταν αρκετά ανησυχητικό», δήλωσε στο CNN, «πραγματικά δεν είχα κάτι παρόμοιο πριν τα πολλά χρόνια στην τοπική αυτοδιοίκηση».
Ο Ενράιτ έπεσε ουσιαστικά θύμα μίας θεωρίας συνωμοσίας, που κερδίζει ταχύτατα έδαφος ανά τον κόσμο, η οποία μετονομάζει τα σχέδια για τη μείωση της κυκλοφορίας, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και την αύξηση της κυκλοφορίας πεζών και ποδηλάτων στις πόλεις ως «κλιματικό lockdown».
Η Οξφόρδη έχει γίνει σημείο ανάφλεξης, εν μέρει, επειδή το σχέδιο φιλτραρίσματος της κυκλοφορίας έχει ενταχθεί σε με μια ξεχωριστή πρόταση για τη δημιουργία «πόλεων 15 λεπτών», η οποία και είναι στο επίκεντρο της οργής των συνωμοσιολόγων.
Τι είναι οι πόλεις των 15 λεπτών
Πληκτρολογήστε «πόλεις των 15 λεπτών» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προετοιμαστείτε για ένα μπαράζ θεωριών με κεντρική ιδέα ότι οδηγούν σε μία δυστοπία, στην οποία οι πολίτες θα επιβαρύνονται με πρόστιμα επειδή εγκατέλειψαν την «περιοχή» τους και θα βιώνουν συνθήκες «αστικής φυλάκισης».
Η ιδέα, ωστόσο, είναι αρκετά απλή: Όλα όσα χρειάζεστε πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση περίπου 15 λεπτών με τα πόδια ή με το ποδήλατο από το σπίτι σας, από την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση μέχρι τα παντοπωλεία και τους χώρους πρασίνου.
Στόχος είναι να γίνουν οι πόλεις πιο βιώσιμες και συνδεδεμένες, με λιγότερη χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων, πιο καθαρό αέρα, πιο πράσινους δρόμους και χαμηλότερα επίπεδα ρύπανσης που θερμαίνει τον πλανήτη. Περίπου το ένα πέμπτο της ανθρωπογενούς ρύπανσης στον κόσμο που προκαλεί τη θέρμανση του πλανήτη προέρχεται από τις μεταφορές.
Ο Carlos Moreno, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στη Γαλλία, θεωρείται ο πρώτος που επινόησε τον όρο πόλεις των 15 λεπτών, αλλά η ιδέα δεν είναι νέα.
«Η Jane Jacobs τις τελευταίες δεκαετίες προωθεί συστηματικά την ιδέα για πιο βατά αστικά περιβάλλοντα», σχολιάζει στο CNN η Alessia Calafiore, Λέκτορας Επιστήμης των Αστικών Δεδομένων και Αειφορίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. .
Στο Παρίσι, η δήμαρχος Anne Hidalgo στήριξε την εκστρατεία επανεκλογής της το 2020, εν μέρει, σε ένα σχέδιο δημιουργίας πόλεων διάρκειας 15 λεπτών. Η πόλη απαγόρευσε τα αυτοκίνητα από μέρη του Σηκουάνα, πρόσθεσε εκατοντάδες μίλια ποδηλατικών λωρίδων και δημιούργησε μίνι πάρκα.
Η Οτάβα έχει προτείνει γειτονιές διάρκειας 15 λεπτών, η Μελβούρνη στην Αυστραλία σχεδιάζει να υιοθετήσει γειτονιές διάρκειας 20 λεπτών και η Βαρκελώνη, στην Ισπανία, εφαρμόζει μια στρατηγική «superblocks» χωρίς αυτοκίνητα.
Ακόμη και ορισμένες πόλεις των ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει την ιδέα. Το Πόρτλαντ εισήγαγε τις γειτονιές των 20 λεπτών πριν από περισσότερο από μια δεκαετία.
Πώς συνδέθηκαν με τα lockdown της πανδημίας
Τα lockdown της πανδημίας συνέβαλαν στην τόνωση της δημοτικότητας της ιδέας, καθώς οι άνθρωποι, περιορισμένοι στις γειτονιές τους, αναγκάστηκαν να επανεκτιμήσουν την περιοχή τους. «Έχουμε συνειδητοποιήσει περισσότερο πόσο σημαντική είναι η ζωή σε καλά εξυπηρετούμενες περιοχές», λέει η Calafiore. Από την άλλη τα lockdown σε ακραία μορφή πυροδότησαν επίσης την ανησυχία για περιορισμό βασικών ελευθεριών των ανθρώπων, για μία «τυραννία της ασφάλειας». Τώρα κάποιοι φοβούνται ότι θα περάσουμε στην «κλιματική τυραννία». Για αυτό και η απλή αναφορά σε πόλεις 15 λεπτών στο Διαδίκτυο πυροδοτεί πλήθος θυμωμένων σχολίων.
Ο φόβος συνοδεύεται και από θυμό. Όχι γιατί υπάρχουν «ψεκασμένοι» πολίτες. Αλλά γιατί ο κακός σχεδιασμός, οι υπερβολές, η αδυναμία των πολιτικών να εξηγήσουν το σχέδιο και τους στόχους τους στους πολίτες ή να το εφαρμόσουν κατά τρόπο που να υπηρετεί και όχι να ταλαιπωρεί τους ανθρώπους, θρέφουν τις θεωρίες συνωμοσίες.
