Το πετρέλαιο μπορεί να διασχίζει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, όμως ο λογαριασμός της ενεργειακής κρίσης εξακολουθεί να μεγαλώνει. Η αποκατάσταση της κυκλοφορίας σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη δεν έχει μεταφραστεί σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών στα πρατήρια, καθώς το παγκόσμιο σύστημα εφοδιασμού αντιμετωπίζει πλέον πολύ περισσότερα προβλήματα από μια προσωρινή διακοπή των πετρελαϊκών ροών.
Η κρίση έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά παρατεταμένου σοκ στο κόστος μεταφοράς, διύλισης και διανομής καυσίμων. Πολεμικές συγκρούσεις, αυξημένα ασφάλιστρα, περιορισμένες εξαγωγές και εξαντλημένα αποθέματα διατηρούν τις πιέσεις ακόμη και όταν η φυσική προσφορά πετρελαίου εμφανίζει σημάδια ανάκαμψης.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή της βενζίνης έχει φθάσει τα 4,36 δολάρια το γαλόνι, επίπεδο-ρεκόρ για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους. Ακόμη δυσκολότερη είναι η κατάσταση στο ντίζελ, η τιμή του οποίου παραμένει μόλις 20 σεντ χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του προηγούμενου μήνα.
Το πραγματικό κόστος του πετρελαίου εκτοξεύεται στη θάλασσα
Η μεγαλύτερη ανατροπή καταγράφεται στις θαλάσσιες μεταφορές. Πριν από έναν χρόνο, η ημερήσια ναύλωση ενός μεγάλου πετρελαιοφόρου για τη διαδρομή από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα κόστιζε περίπου 65.000 δολάρια. Λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, το ποσό είχε αυξηθεί στις 230.000 δολάρια.
Σήμερα, η αντίστοιχη χρέωση έχει εκτιναχθεί στα 1,6 εκατ. δολάρια ημερησίως, αποτυπώνοντας την τεράστια επιβάρυνση που προκαλεί ο γεωπολιτικός κίνδυνος.
Το κόστος δεν περιορίζεται στη ναύλωση. Οι εταιρείες καλούνται να καταβάλουν σημαντικά υψηλότερα ασφάλιστρα για τη διέλευση από επικίνδυνες περιοχές, ενώ ορισμένοι ναυτικοί λαμβάνουν πρόσθετες αμοιβές που μπορούν να φθάσουν τα 25.000 δολάρια ανά ταξίδι.
Για μια διαδρομή εισόδου και εξόδου από τα Στενά του Ορμούζ, οι συνολικές ασφαλιστικές επιβαρύνσεις μπορούν πλέον να κυμανθούν μεταξύ 30 και 40 εκατ. δολαρίων.
Έτσι, η μεταφορά ενός βαρελιού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, που παλαιότερα κόστιζε περίπου 2 δολάρια, έχει φθάσει να επιβαρύνεται με 33 δολάρια. Πρόκειται για κόστος που ενσωματώνεται στην τελική τιμή των καυσίμων, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις του αργού στις χρηματιστηριακές αγορές.
Το χάσμα ανάμεσα στα συμβόλαια και στο πραγματικό πετρέλαιο
Η ένταση της κρίσης αποκαλύπτεται και από τη μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης και στις τιμές της φυσικής αγοράς.
Ενώ τα συμβόλαια του Brent κινούνται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, η τιμή του Dated Brent, που αποτυπώνει την αγορά φυσικών φορτίων, έχει φθάσει τα 135,74 δολάρια.
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι πραγματικές συναλλαγές πετρελαίου και το κόστος εξασφάλισης διαθέσιμων φορτίων επηρεάζουν άμεσα τις τιμές που πληρώνουν τα διυλιστήρια.
Κατά συνέπεια, μια υποχώρηση των χρηματιστηριακών τιμών δεν αρκεί για να μειώσει άμεσα το κόστος της βενζίνης ή του ντίζελ. Η φυσική αγορά παραμένει πολύ ακριβότερη, εξαιτίας της περιορισμένης διαθεσιμότητας και των δυσκολιών μεταφοράς.
Τρία γεωπολιτικά μέτωπα πιέζουν την προσφορά
Η διεθνής ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ασυνήθιστη συσσώρευση κινδύνων. Η σύγκρουση με το Ιράν εξακολουθεί να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, ενώ οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα διαταράσσουν έναν δεύτερο στρατηγικό εμπορικό διάδρομο.
Την ίδια στιγμή, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή πετρελαϊκών προϊόντων, εντείνοντας τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ντίζελ.
Η Ρωσία έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων προκειμένου να καλύψει τις εσωτερικές της ανάγκες, ενώ ανάλογους περιορισμούς έχει εφαρμόσει και η Κίνα. Οι αποφάσεις αυτές μειώνουν τις διαθέσιμες ποσότητες στη διεθνή αγορά, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές.
Στις ΗΠΑ, τα διυλιστήρια λειτουργούν ήδη με υψηλή αξιοποίηση της παραγωγικής τους δυναμικότητας, περιορίζοντας τα περιθώρια άμεσης αύξησης της προσφοράς. Παράλληλα, οι προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης και ο κίνδυνος ακραίων καιρικών φαινομένων στον Κόλπο του Μεξικού δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα.
Η ενεργειακή ακρίβεια απειλεί την παγκόσμια οικονομία
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στους οδηγούς. Το ακριβό ντίζελ αυξάνει το κόστος των οδικών μεταφορών, της γεωργικής παραγωγής και της διανομής προϊόντων, δημιουργώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερες λειτουργικές δαπάνες, ενώ τα νοικοκυριά διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για καύσιμα και βασικές ανάγκες.
Την κατάσταση επιδεινώνει η σημαντική μείωση των στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων πετρελαίου. Τα αποθέματα που είχαν δημιουργηθεί στην αρχή του έτους προσέφεραν προσωρινή προστασία, αλλά η σταδιακή εξάντλησή τους περιορίζει την ικανότητα αντιμετώπισης νέων διαταραχών.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μικρότερη διακοπή παραγωγής ή ένα νέο πλήγμα σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλη αντίδραση στις τιμές.
Η ουσιαστική αποκλιμάκωση προϋποθέτει πλέον κάτι περισσότερο από την ομαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων από το Ορμούζ. Απαιτείται μείωση των γεωπολιτικών κινδύνων, αποκατάσταση της παραγωγής και αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Μέχρι τότε, η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει να πληρώνει το τίμημα μιας ενεργειακής κρίσης στην οποία το πετρέλαιο μπορεί να κυκλοφορεί, αλλά η μεταφορά και η εξασφάλισή του παραμένουν εξαιρετικά ακριβές.
