Ένα ευρύ πλέγμα φορολογικών και οικονομικών παρεμβάσεων περιλαμβάνει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, με ρυθμίσεις που επηρεάζουν επαγγελματίες, επιχειρήσεις, οικογένειες, ιδιοκτήτες ακινήτων και εργαζομένους. Ανάμεσα στα ζητήματα που ξεχωρίζουν βρίσκεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ατομικών επιχειρήσεων, ένα θέμα που έχει απασχολήσει έντονα τους ελεύθερους επαγγελματίες από την εφαρμογή του σχετικού συστήματος φορολόγησης.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή» η ουσία των νέων διατάξεων δεν βρίσκεται μόνο στις εξαγγελίες, αλλά κυρίως στις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται, στον χρόνο έναρξης ισχύος και στο πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα για κάθε κατηγορία φορολογουμένων. Άλλες ρυθμίσεις αφορούν εισοδήματα του 2026, με εφαρμογή στις δηλώσεις του 2027, ενώ ορισμένες προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ από το φορολογικό έτος 2027.
Τεκμαρτό εισόδημα: Ποιες αλλαγές εξετάζονται για τους επαγγελματίες
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ατομικών επιχειρήσεων, καθώς το συγκεκριμένο σύστημα καθορίζει σε αρκετές περιπτώσεις τη φορολογική επιβάρυνση ανεξάρτητα από τα κέρδη που δηλώνει ο επαγγελματίας.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ειδικές παρεμβάσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων, με στόχο να λαμβάνονται υπόψη ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της δραστηριότητάς τους και οι συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργούν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εκμεταλλευτές ταξί, καθώς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς.
Ειδικότερα, προβλέπεται μείωση κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματίες που έχουν την έδρα τους σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, καθώς και σε οικισμούς έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της σχετικής διάταξης.
Για τους εκμεταλλευτές επιβατηγών δημόσιας χρήσης οχημάτων προβλέπεται επίσης ειδική μεταχείριση, η οποία πρέπει να εξετάζεται με βάση τους όρους που θέτει το νομοσχέδιο.
Παράλληλα, προβλέπονται εξαιρέσεις ή ειδικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως ανήλικα τέκνα που διαθέτουν άδεια εκμετάλλευσης ταξί. Η εφαρμογή κάθε ευνοϊκής πρόβλεψης, ωστόσο, εξαρτάται από τα πραγματικά δεδομένα και τις προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία.
Πότε μπορεί να εξαιρεθεί ένας επαγγελματίας από τις προσαυξήσεις
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η πρόβλεψη για τη μη εφαρμογή ορισμένων προσαυξήσεων του ελάχιστου εισοδήματος σε φορολογουμένους που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια συνέπειας.
Για την αξιολόγηση των προϋποθέσεων λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, στοιχεία που σχετίζονται με τη μισθοδοσία, τον κύκλο εργασιών σε σύγκριση με τον μέσο όρο του αντίστοιχου κλάδου, καθώς και τις αμοιβές του υψηλότερα αμειβόμενου εργαζομένου, όπου αυτό προβλέπεται.
Παράλληλα, εξετάζονται η ορθή διασύνδεση των συστημάτων πληρωμών, η υποβολή των απαιτούμενων φορολογικών δηλώσεων εντός προθεσμίας και η ύπαρξη ή μη συγκεκριμένων παραβάσεων κατά την κρίσιμη περίοδο.
Επομένως, η ευνοϊκή μεταχείριση δεν θεωρείται αυτόματη. Απαιτείται έλεγχος των στοιχείων κάθε επιχείρησης και επιβεβαίωση ότι πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Μηδενικός συντελεστής για τρίτεκνους και επαγγελματίες αγρότες
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη φορολόγηση οικογενειών με τρία ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα, καθώς και των κατ’ επάγγελμα αγροτών.
Για τους τρίτεκνους και τις πολύτεκνες οικογένειες προτείνεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής για τα δύο πρώτα κλιμάκια εισοδήματος, συνολικού ύψους έως 20.000 ευρώ, με την εφαρμογή της ρύθμισης να προβλέπεται για εισοδήματα του φορολογικού έτους 2027.
Για τους επαγγελματίες αγρότες προβλέπεται μηδενικός συντελεστής για κέρδη από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα έως 20.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η προϋπόθεση τουλάχιστον του 50% του εισοδήματος να προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα.
Στην περίπτωση των αγροτών, η προβλεπόμενη εφαρμογή αφορά το φορολογικό έτος 2026 και τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς τα δύο μέτρα δεν ενεργοποιούνται για το ίδιο φορολογικό έτος.
Συντάξεις λόγω θανάτου και εξαρτώμενα τέκνα
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης ρύθμιση για τις συντάξεις λόγω θανάτου που λαμβάνουν τέκνα. Ειδικότερα, προτείνεται τα συγκεκριμένα ποσά να μην υπολογίζονται στο εισοδηματικό όριο των 3.000 ευρώ που εξετάζεται για τον χαρακτηρισμό ενός παιδιού ως εξαρτώμενου μέλους.
Η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τη φορολογική αντιμετώπιση οικογενειών, καθώς ο χαρακτηρισμός ενός τέκνου ως εξαρτώμενου συνδέεται με συγκεκριμένες φορολογικές προϋποθέσεις. Η ρύθμιση, πάντως, δεν σημαίνει ότι καταργείται η αυτοτελής φορολογική αντιμετώπιση του εισοδήματος του παιδιού.
Η προβλεπόμενη εφαρμογή αφορά το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή τις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.
Φιλοδωρήματα: Αύξηση του ορίου απαλλαγής
Αλλαγές προτείνονται και στη φορολογική μεταχείριση των φιλοδωρημάτων για τις κατηγορίες εργαζομένων που καλύπτει η σχετική διάταξη.
Ειδικότερα, προβλέπεται αύξηση του ορίου απαλλαγής από τα 300 ευρώ τον μήνα σε 6.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες μισθωτών και εργαζομένων που παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Η εφαρμογή της προβλέπεται από το φορολογικό έτος 2026. Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερη σημασία έχει η ορθή καταγραφή των ποσών, ώστε να διακρίνονται οι τακτικές αποδοχές από τα φιλοδωρήματα και να τεκμηριώνεται η φύση τους.
Ταχύτερες αποσβέσεις για τον εξοπλισμό των επιχειρήσεων
Στις επιχειρήσεις απευθύνεται και η ρύθμιση για την επιτάχυνση των φορολογικών αποσβέσεων συγκεκριμένων μηχανημάτων και εξοπλισμού, η οποία προβλέπεται να εφαρμοστεί από το φορολογικό έτος 2027.
Με το νέο σύστημα, η αναγνώριση της δαπάνης κατανέμεται σε έξι έτη, με ποσοστά 10%, 10%, 15%, 15%, 25% και 25%, αντί της ετήσιας απόσβεσης 10% σε διάστημα δέκα ετών που προβλέπεται για τις σχετικές κατηγορίες σήμερα.
Η αλλαγή δεν αυξάνει τη συνολική αξία της δαπάνης που μπορεί να αναγνωριστεί φορολογικά. Επιτρέπει, όμως, την ταχύτερη αναγνώρισή της, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τον χρόνο υπολογισμού των φορολογητέων κερδών και τη ρευστότητα μιας επιχείρησης.
Το τελικό όφελος εξαρτάται από την κατηγορία του παγίου, την ημερομηνία απόκτησής του και τα οικονομικά δεδομένα της επιχείρησης.
Μείωση προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις
Μία ακόμη παρέμβαση αφορά την προκαταβολή φόρου για φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα. Ειδικότερα, προβλέπεται μείωσή της από 55% σε 50%.
Η αλλαγή αφορά το ποσό της προκαταβολής που υπολογίζεται για επόμενη χρήση και όχι απευθείας τον φορολογικό συντελεστή επί των κερδών. Συνεπώς, η επίδρασή της πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με τον φόρο που προκύπτει από την εκκαθάριση της δήλωσης και το φορολογικό έτος στο οποίο αναφέρεται.
Για τους επαγγελματίες, η μείωση μπορεί να περιορίσει την ταμειακή επιβάρυνση που συνδέεται με την προκαταβολή, χωρίς αυτό να σημαίνει αντίστοιχη μείωση του κύριου φόρου εισοδήματος.
Ακίνητα: Παρατάσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις
Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά και την αγορά ακινήτων. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται αναστολή του φόρου υπεραξίας από μεταβίβαση ακινήτων για το 2027, καθώς και παράταση της αναστολής ΦΠΑ για τις καλυπτόμενες νέες οικοδομές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, υπό τις προϋποθέσεις της σχετικής νομοθεσίας.
Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και σε οικισμούς έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, με εφαρμογή από το 2027, σύμφωνα με τους όρους που θα ισχύσουν.
Για τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις, καθοριστική σημασία έχουν τα χαρακτηριστικά του ακινήτου, η χρήση του ως κύριας κατοικίας, η φορολογική βάση και οι λοιποί περιορισμοί που προβλέπει κάθε διάταξη. Δεν πρόκειται, επομένως, για οριζόντια απαλλαγή όλων των ιδιοκτητών ή όλων των μεταβιβάσεων.
Ασφαλιστικές εισφορές και επιδόματα
Στο πεδίο της εργασίας, το σχέδιο περιλαμβάνει μείωση της συνολικής εισφοράς υπέρ ανεργίας από 2,40% σε 1,90%. Ειδικότερα, η εργοδοτική εισφορά προβλέπεται να μειωθεί από 1,20% σε 0,70%, ενώ η εισφορά του εργαζομένου παραμένει στο 1,20%, σύμφωνα με την περιγραφή της ρύθμισης. Η εφαρμογή προβλέπεται από την 1η Απριλίου 2027.
Παράλληλα, περιλαμβάνονται προβλέψεις για ενίσχυση συγκεκριμένων κατηγοριών δικαιούχων, μεταξύ των οποίων αναφέρεται ετήσια αύξηση επιδόματος κατά 400 ευρώ για τις κατηγορίες που καλύπτει η διάταξη. Προβλέπονται επίσης ειδικές παροχές για ορισμένες κατηγορίες προσωπικού του Δημοσίου.
Η πραγματική επίδραση των μέτρων εξαρτάται από το αν ο ενδιαφερόμενος πληροί τις ειδικές προϋποθέσεις κάθε ρύθμισης. Τα ποσά που αναφέρονται δεν πρέπει να θεωρούνται αυτόματες ή καθολικές παροχές για όλους τους εργαζομένους και τους συνταξιούχους.
