Με το ενεργειακό κόστος να παραμένει στα ύψη, τις γεωπολιτικές εντάσεις να επιμένουν χωρίς να διαφαίνεται φως στο βάθος του τούνελ, η κυβέρνηση σχεδιάζει την περαιτέρω ενίσχυση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Βασική κατεύθυνση του σχεδιασμού είναι η λήψη μέτρων στήριξης για όσους επιβαρύνονται περισσότερο, καθώς προμηνύεται ένας εξαιρετικά δύσκολος χειμώνας. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται πλέον στους λογαριασμούς ρεύματος ή στις τιμές των καυσίμων, αλλά επεκτείνονται στο λειτουργικό κόστος της οικονομίας – από τη βιομηχανία και τη βιοτεχνία έως τις μικρές επιχειρήσεις, την εστίαση, τις μεταφορές και το λιανεμπόριο.
Ο σχεδιασμός αναμένεται να προχωρήσει σταδιακά. Το πρώτο βήμα αφορά την παράταση των ενισχύσεων στα καύσιμα, οι οποίες εφαρμόζονται στην αντλία για το ντίζελ κίνησης και τη βενζίνη, καθώς και για το πετρέλαιο θέρμανσης. Σε επόμενη φάση, εφόσον εξασφαλιστούν πρόσθετοι πόροι, εξετάζονται η επαναφορά του fuel pass, η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για τους λογαριασμούς ρεύματος και η επιδότηση μέρους των αυξήσεων στις ακτοπλοϊκές μετακινήσεις.
Οι παρεμβάσεις
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο οποίος θα εξελιχθεί ανάλογα με τα δημοσιονομικά δεδομένα και την πορεία των τιμών, εξετάζονται τα εξής:
Επαναφορά του fuel pass. Εφόσον εγκριθεί πρόσθετη χρηματοδότηση, ένα από τα βασικά σενάρια είναι η επανενεργοποίηση του fuel pass για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η ενίσχυση θα μπορούσε να κυμανθεί από 25 έως 60 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία του οχήματος, την περιοχή κατοικίας και τα εισοδηματικά χαρακτηριστικά του δικαιούχου. Το προηγούμενο πρόγραμμα εφαρμόστηκε τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026, με κόστος περίπου 113 εκατομμύρια ευρώ. Η επανάληψή του θα εξαρτηθεί από την πορεία των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ. Την περασμένη Πέμπτη, πάντως, η τιμή του brent ξεπέρασε τα 112 δολάρια το βαρέλι, γεγονός που δείχνει ότι, αν συνεχιστεί το ράλι, η κατάσταση μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη.
Στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Στο τραπέζι της κυβέρνησης βρίσκονται νέα μέτρα στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, καθώς η νέα άνοδος των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος εντείνει τις πιέσεις σε χιλιάδες επαγγελματίες, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση. Η κατεύθυνση που συζητείται παραπέμπει στο μοντέλο επιδοτήσεων του 2025, όταν περισσότερες από ένα εκατομμύριο επιχειρήσεις εντάχθηκαν σε πρόγραμμα ενίσχυσης για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Το πρόγραμμα περιελάμβανε ειδική πρόβλεψη για ενεργοβόρες δραστηριότητες, όπως τα αρτοποιεία, τα ζαχαροπλαστεία και τα καθαριστήρια και αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για τις παρεμβάσεις που εξετάζονται σήμερα.
Ηρακλής – Κηφισία 2-3 | HL
Υπενθυμίζεται ότι, από την 1η Δεκεμβρίου 2024 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2025, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε θεσπίσει επιδοτήσεις για επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 10 εκατομμύρια ευρώ. Το μέτρο κάλυψε περισσότερες από ένα εκατομμύριο επιχειρήσεις. Η ενίσχυση ανερχόταν σε 0,02 ευρώ ανά κιλοβατώρα, ενώ το ποσοστό της επιδοτούμενης κατανάλωσης διαφοροποιείτο ανάλογα με τον κύκλο εργασιών.
Για τα αρτοποιεία, τα ζαχαροπλαστεία και τα καθαριστήρια είχε προβλεφθεί διπλάσια επιδότηση, ύψους 0,04 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Η ενίσχυση κάλυπτε το σύνολο της κατανάλωσης, ανεξάρτητα από τον κύκλο εργασιών της επιχείρησης.
Επιδότηση του κόστους στην ακτοπλοΐα. Παράλληλα, σχεδιάζεται η επιδότηση μέρους του πρόσθετου κόστους που επωμίζεται η ακτοπλοΐα, με στόχο να αποτραπεί η μετακύλιση των αυξήσεων στα εισιτήρια. Εξετάζεται η δυνατότητα απορρόφησης μέρους της αύξησης του κόστους των καυσίμων, καθώς και η αξιοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων METSAF, το οποίο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, παρέχει τη δυνατότητα επιδότησης του πρόσθετου ενεργειακού κόστους. Πρόκειται για το προσωρινό ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 29 Απριλίου 2026 για τη στήριξη επιχειρήσεων που πλήττονται από την κρίση στη Μέση Ανατολή. Ισχύει προσωρινά έως το τέλος του έτους.
Ενδεχόμενη επιδότηση ρεύματος για ευάλωτους καταναλωτές. Αν συνεχιστούν οι αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος, δεν αποκλείεται να δοθεί επιδότηση στους πιο ευάλωτους. Η επιμονή των υψηλών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά προμηνύει ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και τον Νοέμβριο. Από την 1η έως και τις 22 Οκτωβρίου, η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 177,30 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 88,49 ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του Ιουνίου, καταγράφοντας άνοδο άνω του 100%. Σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο, η αύξηση φτάνει ήδη το 11%. Καθώς ο Οκτώβριος αποτελεί τον τέταρτο διαδοχικό μήνα ανόδου, οι πάροχοι αναμένεται να ενσωματώσουν το αυξημένο κόστος στα κυμαινόμενα τιμολόγια. Έτσι, οι λογαριασμοί του επόμενου μήνα είναι πιθανό να επιβαρυνθούν, ανάλογα με το πρόγραμμα και τη συνολική κατανάλωση κάθε πελάτη.
Παράταση των υφιστάμενων ενισχύσεων στα καύσιμα. Καθώς οι τρέχουσες ενισχύσεις λήγουν στο τέλος Οκτωβρίου, εξετάζεται η παράτασή τους για ακόμη 15 ημέρες. Το υφιστάμενο σχήμα προβλέπει επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, η οποία φτάνει τα 40 λεπτά με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων, 15 λεπτών στο ντίζελ κίνησης και 10 λεπτών στη βενζίνη. Η τελική απόφαση για το ύψος των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από την πορεία των τιμών και τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Χρηματοδότηση
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η χρηματοδότηση. Με τα σημερινά δεδομένα, τα διαθέσιμα κονδύλια για νέες παρεμβάσεις υπολογίζονται σε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό επιτρέπει στοχευμένα μέτρα, αλλά περιορίζει τη δυνατότητα ευρείας και μακροχρόνιας στήριξης, ιδιαίτερα αν οι διεθνείς τιμές ενέργειας συνεχίσουν να αυξάνονται.
Για τον λόγο αυτόν, η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να μπορέσει να διαθέσει πρόσθετους πόρους χωρίς να ανατρέψει τους δημοσιονομικούς της σχεδιασμούς. Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκεται η δυνατότητα ανακατεύθυνσης μέρους του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ που συνδέεται με την ενεργειακή ρήτρα διαφυγής. Η διεκδίκηση αυτή δεν θεωρείται εύκολη, ωστόσο κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι υπάρχουν περιθώρια για συμβιβασμό. Κρίσιμα θεωρούνται το Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας στις 29 Οκτωβρίου, το Eurogroup στις 9 Νοεμβρίου, η άτυπη Σύνοδος των ηγετών στο Δουβλίνο στις 13 Νοεμβρίου και η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις 26 και 27 Νοεμβρίου.
