Η διατροφή των ανθρώπων που ξεπερνούν το όριο των 100 ετών επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από το έργο του Dan Buettner, δημοσιογράφου και εξερευνητή του National Geographic, ο οποίος εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια μελετά τις λεγόμενες «Μπλε Ζώνες» – περιοχές του πλανήτη όπου οι κάτοικοι ζουν περισσότερο και με καλύτερη ποιότητα ζωής.
Σύμφωνα με τον Buettner, το πιο εντυπωσιακό κοινό στοιχείο που εντοπίζεται στις διατροφικές συνήθειες των εκατοντάχρονων δεν είναι κάποιο «μυστικό» superfood, αλλά η συστηματική απουσία του κρέατος από την καθημερινή διατροφή. Στις περιοχές αυτές, το κρέας καταναλώνεται σπάνια και κυρίως σε κοινωνικές ή εορταστικές περιστάσεις.
Οι έρευνες του Buettner επικεντρώνονται σε πέντε χαρακτηριστικές περιοχές: Οκινάουα στην Ιαπωνία, Σαρδηνία στην Ιταλία, Ικαρία στην Ελλάδα, Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια και Νικόγια στην Κόστα Ρίκα. Παρά τις πολιτισμικές διαφορές, το διατροφικό μοτίβο παρουσιάζει αξιοσημείωτη ομοιότητα.
Η καθημερινή διατροφή βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε φυτικά τρόφιμα, τοπικά και εποχιακά. Όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, λαχανικά, πατάτες και ρίζες αποτελούν τη βάση των γευμάτων. Υπολογίζεται ότι περίπου το 90% της διατροφής στις Μπλε Ζώνες προέρχεται από φυτικές, ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η απλότητα. Τα γεύματα είναι λιτά, χωρίς υπερβολές και μακριά από τη βαριά επεξεργασία που κυριαρχεί στη σύγχρονη δυτική διατροφή. Το κρέας, σύμφωνα με τον Buettner, καταναλώνεται κατά μέσο όρο μόλις πέντε φορές τον μήνα, κάτι που αντιστοιχεί σε λιγότερα από 10 κιλά κρέατος τον χρόνο ανά άτομο.
Η σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ενδεικτική: εκεί, η ετήσια κατανάλωση κρέατος ξεπερνά τα 110 κιλά ανά άτομο. Ο Buettner ξεκαθαρίζει ότι δεν προτείνει την πλήρη αποχή από το κρέας, αλλά τη δραστική μείωσή του και την επαναφορά του μέτρου.
Τα επιστημονικά δεδομένα ενισχύουν αυτή την προσέγγιση. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine δείχνει ότι ακόμη και μέτρια κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 κατά 11% και καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 7%.
Αντίθετα, τα όσπρια φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μακροζωία. Σύμφωνα με τον Buettner, η καθημερινή κατανάλωση ενός πιάτου οσπρίων συνδέεται με έως και τέσσερα επιπλέον χρόνια ζωής.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι τις τελευταίες δύο δεκαετίες η παραδοσιακή διατροφική κληρονομιά ακόμη και στις Μπλε Ζώνες απειλείται, καθώς οι νεότερες γενιές υιοθετούν πιο βιομηχανοποιημένες και επεξεργασμένες τροφές. Όπως επισημαίνει, η μακροζωία δεν είναι αποτέλεσμα τύχης, αλλά συνέπεια καθημερινών επιλογών.
