«Κουμπαρά» αποταμίευσης για τη νέα γενιά προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, καθώς έπειτα από την ανακοίνωση του μέτρου στη ΔΕΘ, θα ψηφιστεί τις επόμενες μέρες στη Βουλή.
Ειδικότερα, το νομοσχέδιο ορίζει ότι για κάθε παιδί που θα ανοίξει νέο Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων, το ελληνικό Δημόσιο, για κάθε ένα ευρώ που αποταμιεύει η οικογένεια, θα καταβάλλει άλλο ένα ευρώ, μέχρι τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, όπως δήλωσε ο ίδιος ο υπουργός, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Με άλλα λόγια, αν οι γονείς βάζουν στην άκρη 100 ευρώ τον μήνα για το παιδί τους, το κράτος θα δίνει άλλα 100 ευρώ τον μήνα. Στο τέλος της χρονιάς το παιδί θα διαθέτει στον λογαριασμό του 2.400 ευρώ, πριν συνυπολογιστούν τα κέρδη από τις επενδύσεις.
Αν και το αρχικό «ταβάνι» είναι τα 1.200 ευρώ (από πλευράς της πολιτείας), το ανώτατο όριο κρατικής συνεισφοράς θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, ακολουθώντας την πορεία των τιμών και των εισοδημάτων.
Ο νέος Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) που θα δημιουργηθεί, συνιστά ένα μακροπρόθεσμο μέσο αποταμίευσης και επένδυσης για τα παιδιά. Ο λογαριασμός θα μπορεί να ενεργοποιηθεί από τις αρχές του 2027, από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού και μπορεί να ξεκινήσει πριν συμπληρώσει τα δύο του χρόνια. Σε πρώτη φάση, επομένως, δικαιούχοι είναι οι γεννηθέντες από το 2025 και μετά.
Προϋποθέσεις
Για να θεωρεί κάποιος δικαιούχος πρέπει να είναι ανήλικος, έως δύο ετών, να έχει την ελληνική ή άλλη ευρωπαϊκή ιθαγένεια και να είναι φορολογικός κάτοικος της Ελλάδας.
Πάροχοι τραπεζικού λογαριασμού μπορούν να λογιστούν οι τράπεζες, οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
Στον λογαριασμό μπορεί να καταβάλλει χρήματα οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο: γονείς, συγγενείς, νονοί, ή ακόμα και επιχειρήσεις (νομικά πρόσωπα). Το σύνολο των καταβολών δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ ετησίως.
Το Δημόσιο, από πλευράς του, θα ενισχύσει το σύνολο των αποταμιεύσεων με την μέγιστη ενίσχυση των 1.200 ευρώ ετησίως αρχικά. Η κρατική συνεισφορά θα πιστώνεται στον λογαριασμό εντός 30 ημερών μετά την κάθε καταβολή που γίνεται στον λογαριασμό του παιδιού από ιδιώτες.
Οι επιλογές επένδυσης
Το κεφάλαιο του λογαριασμού θα μπορεί να επενδύεται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και προϊόντα, όπως για παράδειγμα σε αμοιβαία κεφάλαια και ETF, μετοχές και ομόλογα των ευρωπαϊκών χρηματαγορών. Δεν προβλέπονται επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα και παράγωγα προϊόντα ή εναλλακτικές επενδύσεις.
Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία κεφάλαια των ευρωπαϊκών αγορών θεωρούνται μετρητά και δεν γίνεται να ξεπερνούν το 5% του χαρτοφυλακίου, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων. Υπάρχουν επίσης κανόνες διοχέτευσης του κεφαλαίου, ώστε να μην εξαρτάται το κεφάλαιο από μία μετοχή ή μία αγορά.
Με τον τρόπο αυτό, ο γονέας θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει το επενδυτικό προφίλ για τον λογαριασμό του παιδιού, δηλαδή έναν συνδυασμό σταθερού εισοδήματος και μετοχών.
Ο κηδεμόνας θα έχει στη διάθεσή του τέσσερα διαφορετικά επενδυτικά μοντέλα:
Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.
Ισορροπημένο: 70% σταθερό εισόδημα και 30% μετοχές.
Αναπτυξιακό: 30% σταθερό εισόδημα και 70% μετοχές.
Δυναμικό: 100% σε μετοχές.
Αν ο γονέας δεν επιλέξει κανένα από τα παραπάνω προφίλ, τα κεφάλαια θα τοποθετούνται από προεπιλογή στο αναπτυξιακό μοντέλο, με κεφαλαιακή προστασία των εισφορών. Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση του παιδιού, η προεπιλεγμένη επιλογή θα μετατρέπεται αυτόματα στο ισορροπημένο προφίλ, εκτός αν ο γονέας ή εκπρόσωπος του παιδιού επιλέξει κάτι διαφορετικό.
Κόστος και διαφάνεια
Το συνολικό ετήσιο κόστος του επιλέξιμου προφίλ επένδυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο όριο δεν συνυπολογίζονται οι φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας, το οποίο τιμολογείται χωριστά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει ετησίως συγκριτικό πίνακα κόστους των προεπιλεγμένων επιλογών όλων των παρόχων.Ο κάθε γονέας οφείλει να λάβει υπόψη του τον πίνακα πριν από την υπογραφή της σύμβασης.
Προστασία του κεφαλαίου
Τα κεφάλαια δεν μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, εκτός από εξαιρετικές συνθήκες, όπως θάνατο γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, θάνατο του δικαιούχου ή σοβαρούς λόγους υγείας του παιδιού.
Πριν από την ενηλικίωση του παιδιού δεν επιτρέπεται κατάσχεση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, με επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός δεν ανήκει στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή κηδεμόνα.
Σε περίπτωση παράβασης των όσων προβλέπονται ή αν γίνει ανάληψη κατά παράβαση των οδηγιών, επιστρέφεται στο Δημόσιο το σύνολο της συνεισφοράς που έχει ως τότε καταβάλει το κράτος, αλλά και οι αντίστοιχες αποδόσεις της. Ωστόσο ο λογαριασμός δεν κλείνει, αλλά συνεχίζει να λειτουργεί με το υπάρχον υπόλοιπο. Η κρατική συνεισφορά μπορεί να τεθεί ξανά σε εφαρμογή, μόλις πιστωθούν επόμενες εισφορές ιδιωτών στο λογαριασμό.
Φορολογικά κίνητρα
Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως δεν αποτελούν εισόδημα του ανηλίκου και δεν λαμβάνονται υπόψη σε εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια. Το ίδιο ισχύει για την κρατική ενίσχυση.
Οι εισφορές εξαιρούνται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό.
Αξιοσημείωτη είναι, ακόμη, η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες, αφού, δεν προβλέπεται απαλλαγή των εισφορών από τον έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.
Τι ισχύει στην ενηλικίωση
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους του παιδιού, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Το παιδί, επομένως, μπορεί να πραγματοποιήσει ολική ή μερική ανάληψη, να μεταφέρει τα κεφάλαια σε άλλο λογαριασμό ή σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.
Η ανάληψη ή μεταφορά του ποσού που θα έχει συγκεντρωθεί, δεν θα φορολογείται. Αν το ενήλικο πλέον παιδί επιλέξει τη μεταφορά σε επενδυτικό λογαριασμό, διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και δεν θεωρείται νέα εισφορά.
Παύση καταβολών
Σε περίπτωση που για τον οποιοδήποτε λόγο πάψει η καταβολή εισφορών, δεν προβλέπεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού.
Αντίθετα, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι:
το υπάρχον κεφάλαιο παραμένει ως επένδυση.
οι αποδόσεις συνεχίζουν να πιστώνονται στον λογαριασμό κανονικά.
το κράτος δεν προχωρά σε νέα συνεισφορά, αφού δεν καταβάλλεται ιδιωτική.
Σε περίπτωση επανέναρξης ιδιωτικών καταβολών, επανέρχεται και η αντιστοίχιση ενίσχυση, εντός των ετήσιων ορίων.
