Νέα έκθεση της διαΝΕΟσις χαρτογραφεί τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική αγροτική ποαραγωγή αναδεικνύοντας πώς το μικρό και κατακερματισμένο μέγεθος των εκμεταλλεύσεων, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, το χαμηλό επίπεδο κατάρτισης, η υστέρηση σε επενδύσεις, η άνοδος του κόστους παραγωγής και οι ολοένα πιο ορατές πιέσεις της κλιματικής αλλαγής συνθέτουν ένα πολύπλοκο και δυναμικό πλέγμα προβλημάτων.
Το 2024 η συνολική αξία της ελληνικής αγροτικής παραγωγής έφτασε σχεδόν τα 15,7 δισ. ευρώ ενώ την ίδια χρονιά εργάστηκαν στον αγροτικό τομέα σχεδόν 450 χιλ. άτομα, σε όρους ετήσιας ισοδύναμης απασχόλησης, ένα ποσοστό που ξεπέρασε οριακά το 10,5% της συνολικής απασχόλησης της οικονομίας, σύμφωνα με την έκθεση της διαΝΕΟσις.
Μείωση της παραγωγικότητας
Η αξία της συνολικής αγροτικής παραγωγής μειώνεται τα τελευταία χρόνια. Το 2023 σημείωσε πτώση κατά 6,1% και το 2024 ακολούθησε νέα μείωση κατά 1,1%. Η τάση αυτή και οι εκτιμήσεις της διαΝΕΟσις «δείχνουν» συνέχιση της κάμψης και το 2025, άρα και συρρίκνωση του αγροτικού τομέα. Η ίδια τάση παρατηρείται και στην πορεία της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ).
Η Ελλάδα παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο απασχόλησης στον αγροτικό τομέα σε σχέση με την ΕΕ, αλλά η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και του εδάφους περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης.
Διαχρονικές παθογένειες
Το μικρό μέγεθος της αγροτικής γης αποτελεί ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα του ελληνικού αγροτικού τομέα. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατέχει την τέταρτη μικρότερη μέση χρησιμοποιούμενη έκταση ανά αγροτική εκμετάλλευση μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Το αγροτικό εργατικό δυναμικό είναι πλέον αρκετά γηρασμένο και η μελέτη αποτυπώνει ότι, η χώρα πρέπει τα επόμενα χρόνια να αναπληρώσει περισσότερους από 200 χιλιάδες αγρότες ηλικίας 65 ετών και άνω. Η χώρα κινδυνεύει να δει μείωση της αγροτικής παραγωγής και πιθανόν περαιτέρω εγκατάλειψη μέρους της χρησιμοποιούμενης γης, σε περίπτωση που δεν ανανεωθεί το εργατικό δυναμικό.
Πολλοί δείκτες μαρτυρούν ότι οι Έλληνες αγρότες έχουν χαμηλότερο επίπεδο κατάρτισης σε σχέση με τους συναδέλφους τους στην ΕΕ. Ο οργανισμός τονίζει ότι μια συνεκτική στρατηγική επενδύσεων στην αγροτική επαγγελματική κατάρτιση, ιδιαίτερα για τους νέους, θα μπορούσε να αλλάξει σταδιακά την εικόνα.
Ο αγροτικός τομέας υστερεί σε επενδύσεις, ως απότοκος και της οικονομικής κρίσης, η οποία επηρέασε όλες τις δαπάνες στην χώρα.
Η συμμετοχή στους συνεταιρισμούς είναι εξαιρετικά χαμηλή.
Επιπλέον, το κόστος παραγωγής είναι ιδιαίτερα υψηλό, μετά και τις αλλεπάλληλες κρίσεις οι οποίες βάζουν στο στόχαστρο τον τομέα της ενέργειας, με τον υψηλό πληθωρισμό και τα «κύματα» ανατιμήσεων. Η γεωργία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια και τα λιπάσματα και το κόστος των λιπασμάτων συνδέεται στενά με το κόστος του φυσικού αερίου.
Τέλος, η Κλιματική Αλλαγή απαιτεί σημαντικές προσαρμογές από τη γεωργία και την κτηνοτροφία στη χώρα. Η Θεσσαλία και η Κεντρική Μακεδονία αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καταστροφών από ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ διαχείριση του νερού βρίσκεται στο κέντρο αυτού του προβλήματος.
