Πάντα είναι καλή περίοδος και πάντα είναι κακή περίοδος. Δεν είναι η περίοδος που καθορίζει αυτά τα πράγματα». Ο κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος επιχειρεί εδώ και πέντε δεκαετίες, επενδύοντας και λειτουργώντας επιχειρήσεις σε πολύ διαφορετικές συνθήκες. Η απάντησή του την περασμένη εβδομάδα στο vidcast «Business Stories» του Newmoney συμπυκνώνει την επιλογή που έχει μπροστά του κάθε επίδοξος επιχειρηματίας: να περιμένει να ξεκαθαρίσει το τοπίο ή να προχωρήσει, αναλαμβάνοντας το ρίσκο.
Η επιλογή γίνεται δυσκολότερη όταν η πολεμική αναταραχή στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αβεβαιότητα και επαναφέρει στο προσκήνιο το ενεργειακό κόστος. Οι τιμές, η χρηματοδότηση και η δυνατότητα να προβλεφθεί η ζήτηση επηρεάζουν άμεσα τις αποφάσεις για μια νέα δραστηριότητα. Η μηνιαία σειρά του ΓΕΜΗ αποτυπώνει αλλαγή της τάσης αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου.
Μέχρι την τελευταία διαθέσιμη ενημέρωση του Οκτωβρίου έχουν καταγραφεί περίπου 56.000 νέες επιχειρήσεις, 11% λιγότερες από την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Παρά την υποχώρηση, η χρονιά παραμένει σε τροχιά για τη δεύτερη ή την τρίτη καλύτερη επίδοση από τη δημιουργία του Μητρώου. Το ισοζύγιο παραμένει θετικό κατά περίπου 32.800 επιχειρήσεις, χαμηλότερο όμως από τις περίπου 40.100 του αντίστοιχου διαστήματος του 2025.
Το φρένο
Η κάμψη έρχεται έπειτα από μια σειρά διαδοχικών ετήσιων ρεκόρ. Σύμφωνα με την ίδια χρονοσειρά του ΓΕΜΗ, οι ενάρξεις αυξάνονται από 44.699 το 2021 σε 49.547 το 2022, 58.241 το 2023 και 65.707 το 2024. Το 2025 φτάνουν τις 73.297, την υψηλότερη επίδοση της σειράς.
Το 2026 ξεκινά με ρυθμό σχεδόν ίδιο με πέρυσι. Στο α’ τρίμηνο καταγράφονται 20.674 ενάρξεις έναντι 20.660 το 2025. Η εικόνα αλλάζει στο β’ τρίμηνο, όταν οι εγγραφές υποχωρούν κατά 12,1%, και η διαφορά διευρύνεται στο τρίτο, με πτώση 18,8%. Μέχρι την τελευταία ενημέρωση του Οκτωβρίου έχουν καταγραφεί 4.694 ενάρξεις έναντι 6.220 στην αντίστοιχη περσινή καταγραφή. Τα στοιχεία του Οκτωβρίου δεν είναι ακόμη πλήρη.
Τον Φεβρουάριο καταγράφονται 7.779 ενάρξεις και τον Μάρτιο 5.884. Η μεταβολή συμπίπτει χρονικά με την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Μάρτιος είναι διαχρονικά ένας από τους μήνες με τις περισσότερες νέες εγγραφές, με μερίδιο αντίστοιχο του Φεβρουαρίου. Η εποχικότητα από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει την κάμψη που συνεχίζεται στα επόμενα τρίμηνα.
Οι διακοπές λειτουργίας αυξάνονται ελαφρά. Στο ίδιο διάστημα φτάνουν τις 23.250 έναντι 22.901 πέρυσι, περιορίζοντας το καθαρό ισοζύγιο. Η τελική κατάταξη της χρονιάς θα εξαρτηθεί από τους δύο μήνες που απομένουν. Ιστορικά, ο Δεκέμβριος έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στις διακοπές επιχειρήσεων, ενώ ο Αύγουστος είναι ο ασθενέστερος μήνας για τις ενάρξεις. Το 2026 έχει ήδη ξεπεράσει το σύνολο των νέων εγγραφών του 2022 και πλησιάζει το ετήσιο επίπεδο του 2023.
Η οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται, αλλά με ηπιότερο ρυθμό. Το ΙΟΒΕ καταγράφει αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,9% στο δεύτερο τρίμηνο και προβλέπει ανάπτυξη 1,8% για το 2026 έναντι 2,2% το 2025. Οι πάγιες επενδύσεις αυξάνονται κατά 6,1% και το σύνολο των επενδύσεων κατά 9,6% σε ετήσια βάση. Η Εθνική Τράπεζα καταγράφει άνοδο 1% στις πραγματικές πωλήσεις των επιχειρήσεων στο α’ εξάμηνο έναντι 2,8% στο β’ εξάμηνο του 2025. Οι δύο έρευνες καταγράφουν ανάπτυξη με χαμηλότερη ταχύτητα, σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα κάνει πιο απαιτητικές τις αποφάσεις για νέες δραστηριότητες.
Ποιοι επιχειρούν
Η σημερινή βάση του ΓΕΜΗ αριθμεί 1.025.837 ενεργές επιχειρήσεις. Σχεδόν 646.000 είναι ατομικές, περίπου το 63% του συνόλου. Ακολουθούν οι ΙΚΕ με περίπου 111.000, οι Ο.Ε. με 93.000, οι Ε.Ε. με 88.000 και οι Α.Ε. με περίπου 54.000.
Το εμπόριο εξακολουθεί να έχει τη μεγαλύτερη παρουσία, με περίπου 221.000 ενεργές επιχειρήσεις. Ακολουθούν οι δραστηριότητες καταλυμάτων και εστίασης με 136.000. Οι κατασκευές αριθμούν περίπου 81.000 επιχειρήσεις, οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες 71.000 και η μεταποίηση περίπου 63.000. Πρόκειται για την κατανομή του ενεργού αποθέματος, όχι για τη σύνθεση των νέων εγγραφών του 2026.
Η γεωγραφική εικόνα παραμένει συγκεντρωμένη στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η Αττική αριθμεί περίπου 370.000 ενεργές επιχειρήσεις και η Κεντρική Μακεδονία περίπου 166.000. Η κατάταξη αλλάζει όταν εξετάζεται η επιχειρηματική πυκνότητα ανά 1.000 κατοίκους. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΕΜΕ της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας (ΚΕΕΕ), τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στα Ιόνια Νησιά, με 187,7 επιχειρήσεις ανά 1.000 κατοίκους, και στο Νότιο Αιγαίο, με 180,1 επιχειρήσεις. Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο, με 71,5. Στα νησιά η υψηλή πυκνότητα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την τουριστική δραστηριότητα.
Οι νέες εγγραφές εξακολουθούν να στηρίζονται σε μικρά σχήματα. Στον αναλυτικό πίνακα του ΓΕΜΗ για τις νομικές μορφές, οι ατομικές επιχειρήσεις έχουν το μεγαλύτερο θετικό ισοζύγιο, με 19.674. Ακολουθούν οι Ε.Ε. με 8.140, οι ΙΚΕ με 4.769, οι Ο.Ε. με 1.943 και οι Α.Ε. με 424. Η εικόνα συμβαδίζει με το έλλειμμα μεγέθους που καταγράφει η έκθεση του ΙΕΜΕ.
Η έκθεση εξετάζει 121.878 εταιρικές επιχειρήσεις με διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία για το 2024. Το 80,6% είναι πολύ μικρές. Μόλις 796 επιχειρήσεις, το 0,7% του συγκεκριμένου δείγματος, παράγουν το 53% του τζίρου του. Στην αποτύπωση του ενεργού επιχειρηματικού πληθυσμού της ίδιας έκθεσης, οι ατομικές επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 63,8%. Τα στοιχεία φωτίζουν τη διάρθρωση της αγοράς, όχι την πορεία όλων των εταιρειών που ιδρύονται σήμερα.
Αλλάζει, πάντως, η επιλογή νομικής μορφής. Το μερίδιο των ατομικών επιχειρήσεων στις νέες συστάσεις υποχωρεί από 68,3% το 2016 σε 45,2% το 2025, ενώ οι ΙΚΕ κερδίζουν έδαφος. Αυτό δείχνει στροφή προς εταιρικά σχήματα, χωρίς να σημαίνει αυτομάτως ότι οι επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη κλίμακα. Η έκθεση υπολογίζει σε μόλις 4,1% τις περιπτώσεις μετατροπής υφιστάμενων επιχειρήσεων σε ΙΚΕ. Η μέση ηλικία των ΙΚΕ είναι περίπου πέντε χρόνια, στοιχείο που αποτυπώνει τη σχετικά πρόσφατη διάδοση αυτής της εταιρικής μορφής.
Η μέση ηλικία των ανθρώπων που επιχειρούν είναι 46,6 έτη. Οι νέοι έως 29 ετών αποτελούν το 7,2%, ενώ οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 31,3% του επιχειρηματικού πληθυσμού που εξετάζει η έκθεση. Οι αριθμοί των εγγραφών ανανεώνονται γρήγορα. Η ανανέωση του επιχειρηματικού δυναμικού, όμως, είναι πιο αργή.
Νέο μείγμα
Η μεταποίηση δίνει ένα σύνθετο σήμα. Το ισοζύγιο νέων ενάρξεων και διακοπών αυξάνεται από 1.223 επιχειρήσεις το 2024 σε 1.763 το 2025, μια άνοδο περίπου 44%. Οι ενάρξεις ανεβαίνουν από 2.826 σε 3.376, ενώ οι διακοπές μένουν σχεδόν σταθερές, στις 1.603 και 1.613 αντίστοιχα. Με τα στοιχεία έως την τελευταία ενημέρωση του Οκτωβρίου 2026, το ισοζύγιο φτάνει τις 1.230 επιχειρήσεις, ήδη λίγο πάνω από το σύνολο του 2024. Οι περίοδοι δεν είναι ισοδύναμες. Η φετινή επίδοση δείχνει, πάντως, ότι η κινητικότητα του κλάδου παραμένει ισχυρή.
Η μεταποίηση δεν είναι ο κλάδος που κερδίζει το μεγαλύτερο μερίδιο στις νέες ιδρύσεις. Στη δεκαετή σύγκριση του ΙΕΜΕ, το μερίδιό της υποχωρεί από 4,5% το 2016 σε 4,1% το 2025. Την ίδια περίοδο, το εμπόριο μειώνεται από 23,4% σε 17,6%. Μεγαλύτερη άνοδο καταγράφουν οι κατασκευές, από 3,5% σε 9,4%, οι μεταφορές και η αποθήκευση, από 2,5% σε 9%, η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, από 1,3% σε 5,1%, και οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, από 5,8% σε 10,5%.
Και η φετινή εικόνα των κλαδικών ισοζυγίων δείχνει ότι η κινητικότητα είναι ευρύτερη από τη μεταποίηση. Στον αναλυτικό πίνακα του ΓΕΜΗ για το 2026, οι μεταφορές και η αποθήκευση έχουν το μεγαλύτερο θετικό ισοζύγιο, με 5.652 επιχειρήσεις. Ακολουθούν οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 5.082 και οι κατασκευές με 4.916. Στα καταλύματα και στην εστίαση το ισοζύγιο φτάνει τις 3.919, στο εμπόριο τις 3.416 και στη μεταποίηση τις 1.230.
Τα στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας προσφέρουν ένα ακόμη μέτρο για την κίνηση της παραγωγής. Οι πραγματικές πωλήσεις της μεταποίησης αυξάνονται κατά 2% στο α’ εξάμηνο του 2026, ενώ το μερίδιό της στην προστιθέμενη αξία των επιχειρήσεων έχει ανέβει από 18% σε 22% σε ορίζοντα δεκαετίας. Στην ίδια έρευνα, οι πωλήσεις των κατασκευών αυξάνονται κατά 10% και της πληροφορικής και επικοινωνίας κατά 8%. Οι νέες συστάσεις από μόνες τους δεν αποδεικνύουν ότι έχει ολοκληρωθεί η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Μαζί με τα στοιχεία για τις πωλήσεις και την προστιθέμενη αξία δείχνουν ότι η επιχειρηματική κίνηση απλώνεται πέρα από το εμπόριο και την εστίαση.
«Αλλάζει κάθε μέρα το μοντέλο της Ελλάδας», έχει πει ο κ. Θεοδωρόπουλος. Η μεταβολή αυτή δεν γίνεται με μία απόφαση ούτε σε μία χρονιά. Στο 1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο, ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης Μάριος Παπαδόπουλος έθεσε ως στόχο η βιοτεχνία να περάσει «από την άμυνα στην επίθεση», με ψηφιακό μετασχηματισμό, καινοτομία, χρηματοδότηση και αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης. Για να συμβεί αυτό, οι μικρές παραγωγικές μονάδες χρειάζεται να εκσυγχρονιστούν, να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους και να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες αγορές.
Αντοχές
Η ίδρυση είναι η αρχή. Η διάρκεια παραμένει το δύσκολο επόμενο βήμα. Η έκθεση του ΙΕΜΕ καταγράφει πενταετή επιβίωση 37,3% για τις ΙΚΕ, έναντι 65,7% για τις Α.Ε. και 76,6% για τις ΕΠΕ. Τα ποσοστά αφορούν συγκεκριμένες εταιρικές μορφές και δεν αποτελούν γενικό δείκτη επιβίωσης όλων των νέων επιχειρήσεων. Δείχνουν, ωστόσο, πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πορεία των επιχειρήσεων μετά την ίδρυσή τους.
Στο συνέδριο, ο πρόεδρος της ΚΕΕΕ Γιάννης Βουτσινάς μίλησε για τη χρηματοδότηση, τις αδειοδοτήσεις και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, προτείνοντας τη διασύνδεση του ΓΕΜΗ με τα συστήματα αδειοδότησης. Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καββαθάς στάθηκε στο κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών, ενώ ο α’ αντιπρόεδρός της Δημήτρης Βαργιάμης περιέγραψε το χάσμα ανάμεσα στην τεχνική εκπαίδευση και στις ανάγκες μιας μικρής επιχείρησης που χρειάζεται από την πρώτη μέρα εργαζόμενο ικανό να παράγει.
Η ελληνική επιχειρηματικότητα σε αριθμούς
56.024 νέες επιχειρήσεις καταγράφηκαν έως την τελευταία ενημέρωση του Οκτωβρίου, με τον μήνα να μην έχει ολοκληρωθεί. Η επίδοση είναι μειωμένη κατά 11,1% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
32.774 επιχειρήσεις είναι το θετικό ισοζύγιο ενάρξεων και διακοπών στο ίδιο διάστημα έναντι 40.146 πέρυσι.
73.297 νέες επιχειρήσεις καταγράφηκαν το 2025, η υψηλότερη ετήσια επίδοση στη χρονοσειρά του ΓΕΜΗ. Το 2026 οδεύει προς το να καταστεί η δεύτερη ή η τρίτη καλύτερη χρονιά.
1.025.837 ενεργές επιχειρήσεις αριθμεί το ΓΕΜΗ. Περίπου το 63% είναι ατομικές.
5.652 επιχειρήσεις είναι το θετικό ισοζύγιο στις μεταφορές και την αποθήκευση, το υψηλότερο μεταξύ των κλάδων στον αναλυτικό πίνακα του ΓΕΜΗ για το 2026. Ακολουθούν οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 5.082 και οι κατασκευές με 4.916.
Η μεταποίηση ανέβασε το ετήσιο ισοζύγιό της από 1.223 επιχειρήσεις το 2024 σε 1.763 το 2025.
Για το 2026, το ισοζύγιο φτάνει τις 1.230 επιχειρήσεις, με στοιχεία έως την τελευταία ενημέρωση του Οκτωβρίου.
80,6% των επιχειρήσεων είναι πολύ μικρές, σύμφωνα με έκθεση του ΙΕΜΕ που επεξεργάζεται οικονομικά στοιχεία χρήσης 2024. Στο δείγμα των 121.878 εταιρικών επιχειρήσεων, μόλις 796, το 0,7%, συγκέντρωναν το 53% του συνολικού τζίρου.
