Η επιδείνωση της οικονομικής πίεσης στα νοικοκυριά και στις μικρότερες επιχειρήσεις αρχίζει να αποτυπώνεται στα χαρτοφυλάκια των ελληνικών τραπεζών, την ώρα που η αγορά διαχείρισης κόκκινων δανείων βρίσκεται αντιμέτωπη με το δυσκολότερο τμήμα της δουλειάς της: την ανάκτηση απαιτήσεων από οφειλέτες που αδυνατούν να επιστρέψουν σε σταθερή τροχιά αποπληρωμής.
Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος για το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφουν αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων κατά 529 εκατ. ευρώ, στα 6,2 δισ. ευρώ τον Ιούνιο, από 5,7 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025. Η άνοδος κατά 9,3% μέσα σε έξι μήνες δείχνει ότι η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών δεν αποτρέπει τη δημιουργία νέων επισφαλειών. Τα στεγαστικά δάνεια κατέγραψαν αύξηση των κόκκινων ανοιγμάτων κατά 14,8%, επηρεασμένη κυρίως από ρυθμίσεις δανείων σε ελβετικό φράγκο και πρωτοβουλίες στήριξης ευάλωτων νοικοκυριών. Μεγάλη πίεση δέχονται επίσης οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρές επιχειρήσεις, όπου τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα αυξήθηκαν κατά 12,5%. Καθοριστική είναι η ανισορροπία μεταξύ νέων αθετήσεων και δανείων που επιστρέφουν σε κανονική εξυπηρέτηση. Το πρώτο εξάμηνο, δάνεια ύψους 1,7 δισ. ευρώ πέρασαν από την κατηγορία των εξυπηρετούμενων στα μη εξυπηρετούμενα, ενώ μόλις 388 εκατ. ευρώ επανήλθαν σε κανονική αποπληρωμή. Οι διαγραφές περιορίστηκαν στα 73 εκατ. ευρώ, έναντι 299 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025, περιορίζοντας περαιτέρω τη δυνατότητα αποκλιμάκωσης του αποθέματος.
Η εξέλιξη αυτή δυσκολεύει την ανάκτηση των απαιτήσεων που έχουν ήδη μεταφερθεί σε funds και εταιρείες διαχείρισης, καθώς οι νέες καθυστερήσεις προστίθενται σε ένα ήδη επιβαρυμένο χαρτοφυλάκιο.
Τα χαρτοφυλάκια των servicers
Σύμφωνα με την Εκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της ΤτΕ, οι 17 αδειοδοτημένοι servicers διαχειρίζονταν τον Ιούνιο ανοίγματα συνολικής αξίας 91,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 77,3 δισ. ευρώ ήταν μη εξυπηρετούμενα. Περίπου το 85% του συνόλου παρέμενε, επομένως, στο κόκκινο.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα των χαρτοφυλακίων που διαχειρίζονται για λογαριασμό των funds, ύψους 81,5 δισ. ευρώ. Το 89,5% αφορά μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα, ενώ το 78,7% αποτελείται από καταγγελμένα δάνεια. Η αγορά έχει φθάσει σε μεγάλο βαθμό στον σκληρό πυρήνα των οφειλών, όπου η είσπραξη δεν μπορεί να επιτευχθεί εύκολα με μια απλή παράταση ή μια τυπική ρύθμιση.
Οι δικαστικές καθυστερήσεις, οι δυσκολίες ρευστοποίησης των εξασφαλίσεων και η περιορισμένη πρόσβαση των οφειλετών σε νέα χρηματοδότηση δυσχεραίνουν τις ανακτήσεις. Παράλληλα, οι servicers πρέπει να ανταποκριθούν στους στόχους των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής», οι οποίοι συνδέονται με συγκεκριμένες επιδόσεις ανακτήσεων.
Επαναχρηματοδότηση
Σε αυτό το περιβάλλον, η επαναχρηματοδότηση αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο για τη διάσωση βιώσιμων οφειλών. Ιδίως στη λιανική τραπεζική, όπου πολλοί δανειολήπτες παραμένουν αποκλεισμένοι από τη χρηματοδότηση εξαιτίας παλαιών χρεών, μια νέα, βιώσιμη συμφωνία μπορεί να αποτελέσει διέξοδο για την επιστροφή τους στην κανονική οικονομική δραστηριότητα.
Η οριστική αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων απαιτεί εξατομικευμένες λύσεις, ακόμη και διαγραφές όπου είναι αναγκαίες, αλλά και δυνατότητες αναχρηματοδότησης με τη συμμετοχή τραπεζών, funds και servicers. Στόχος είναι να διαχωριστούν οι οφειλές που μπορούν να εξυπηρετηθούν με νέους όρους από εκείνες που χρειάζονται διαφορετική διευθέτηση.
Ο νόμος Κατσέλη
Νέο κεφάλαιο ανοίγει με την απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον υπολογισμό των τόκων στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Η απόφαση ορίζει ότι οι τόκοι υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, δημιουργώντας την ανάγκη επανυπολογισμού των απαιτήσεων. Στην αγορά εκτιμάται ότι έως το τέλος Νοεμβρίου τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα έχουν προχωρήσει στις αναγκαίες προσαρμογές ώστε οι τόκοι να αποτυπώνονται με βάση τη νέα νομολογιακή κατεύθυνση. Η διαδικασία αφορά το σύνολο της περιόδου εφαρμογής της δικαστικής ρύθμισης, με τις επιμέρους συνέπειες να εξαρτώνται από κάθε υπόθεση. Παράλληλα, παραμένει ο κίνδυνος να αναζητηθεί η εξόφληση υπολοίπων από εγγυητές ή συνοφειλέτες που δεν καλύπτονται από την προστασία της συγκεκριμένης απόφασης. Η έκταση των απαιτήσεων θα εξαρτηθεί από τις συμβάσεις, τις δικαστικές αποφάσεις και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο. Η προστασία του βασικού οφειλέτη δεν συνεπάγεται αυτομάτως την εξάλειψη κάθε υποχρέωσης τρίτων.
Νέοι κανόνες
Το νέο νομοσχέδιο για τα κόκκινα δάνεια προσθέτει υποχρεώσεις στους servicers, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διαφάνεια και να επιταχύνει τις βιώσιμες ρυθμίσεις. Προβλέπει αναλυτική ενημέρωση των οφειλετών για το ύψος και τη σύνθεση των απαιτήσεων, συγκεκριμένες προθεσμίες για τις διμερείς διαπραγματεύσεις, ανώτατη προκαταβολή 15% σε προβλεπόμενες περιπτώσεις και διοικητικές κυρώσεις για παραβάσεις. Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα πρέπει να συμβαδίσει με την αναδιοργάνωση των φακέλων και τον επανυπολογισμό των οφειλών. Οι εταιρείες διαχείρισης καλούνται να λειτουργήσουν σε αυστηρότερο πλαίσιο, ενώ παράλληλα πρέπει να δώσουν λύσεις σε υποθέσεις που παραμένουν ανοιχτές επί χρόνια.
Η κοινωνική διάσταση του προβλήματος είναι εμφανής και στην αγορά ακινήτων. Περισσότερες από 11.500 κατοικίες είχε προγραμματιστεί να βγουν σε πλειστηριασμό από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο του 2026, ενώ περίπου το 75% είχε τιμή πρώτης προσφοράς κάτω από 150.000 ευρώ. Τα στοιχεία αναδεικνύουν το βάρος που επωμίζονται και νοικοκυριά της μεσαίας και χαμηλότερης εισοδηματικής τάξης.
