Σε τροχιά ουσιαστικής προόδου βρίσκεται η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU), μια κομβική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της ΕΕ, η οποία εδράζεται πάνω στις ενέργειες της Ένωσης Κεφαλαιαγορών.
Πιο συγκεκριμένα, στο Ecofin της περασμένης εβδομάδας τέθηκε στο τραπέζι πολιτική συμφωνία για συνολική εποπτεία της ανάπτυξης της κεφαλαιαγοράς της ΕΕ.
Σε ομιλία του στο πλαίσιο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ στη Μπανγκόκ, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ότι η συμφωνία συνιστά κεντρικό σημείο της SIU και ότι η πρόοδος που έχει σημειωθεί στο θέμα της ευρωπαϊκής οικονομίας τους τελευταίους 10 μήνες είναι μεγαλύτερη από ότι η αντίστοιχη των τελευταίων 10 ετών.
Ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, χαρακτήρισε την πολιτική συμφωνία σημαντικό βήμα στις διαπραγματεύσεις, αν και σημείωσε ότι θα ανέμενε ένα πιο φιλόδοξο αποτέλεσμα.
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν για το «πακέτο ολοκλήρωσης και εποπτείας της αγοράς» περιελάβανε την εποπτεία όλων των χρηματιστηρίων από την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA). Ωστόσο, η τελική συμφωνία παρουσιάζει εξαιρέσεις που αφορούν τη Deutsche Boerse και τη SIX Group.
Βασικός στόχος των μέτρων είναι ο περιορισμός του κατακερματισμού του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου. Με αυτόν τον τρόπο, οι διαχειριστές των χρηματιστηριακών αγορών θα μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα και αποτελεσματικότητα, ενισχύοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους.
Παράλληλα, η ενοποίηση των αγορών αναμένεται να διευκολύνει τις διακρατικές ροές κεφαλαίων και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών επενδύσεων. Πρόκειται για παράγοντες που συνδέονται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.
Στο επίκεντρο οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών
Παράλληλη πρόοδος καταγράφεται και στο σκέλος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων που αφορά τη δημιουργία κινήτρων για αποταμιευτικούς και επενδυτικούς λογαριασμούς.
Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτουν σημαντικό όγκο αποταμιεύσεων, οι οποίες όμως κατευθύνονται σε μεγάλο βαθμό σε τραπεζικές καταθέσεις με χαμηλές αποδόσεις. Η συμμετοχή των Ευρωπαίων στις κεφαλαιαγορές παραμένει έτσι αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Eurogroup, περίπου ένα στα τέσσερα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτει μετοχές, ομόλογα ή αμοιβαία κεφάλαια. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 12%.
Ακόμη μικρότερη είναι η άμεση συμμετοχή των Ελλήνων μικροεπενδυτών στην κεφαλαιαγορά. Το 2025 το ποσοστό διαμορφώθηκε μόλις στο 4%, καταγράφοντας ωστόσο αύξηση άνω του 150% σε σχέση με το 2022.
Ο «κουμπαράς» για τη νέα γενιά
Στην ενίσχυση της επενδυτικής συμμετοχής στην Ελλάδα αναμένεται να συμβάλει και η δημιουργία ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, γνωστού ως «κουμπαράς για τη νέα γενιά».
Το σχέδιο προβλέπει κρατική ενίσχυση έως 1.200 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί, από τη γέννηση έως την ηλικία των 18 ετών, υπό την προϋπόθεση αντίστοιχης συνεισφοράς από την οικογένεια.
Ο λογαριασμός δεν θα λειτουργεί ως μια κλασική κατάθεση με προκαθορισμένο επιτόκιο, αλλά θα έχει μακροπρόθεσμο επενδυτικό χαρακτήρα, με τη διαχείρισή του να αναλαμβάνουν πιστοποιημένοι φορείς, όπως εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων και ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
Κοινή ευρωπαϊκή πορεία
Η δημιουργία αποταμιευτικών και επενδυτικών λογαριασμών κερδίζει έδαφος σε αρκετές χώρες της ΕΕ, καθώς αποτλεί μέσο για την ενίσχυση της συμμετοχής των μικροεπενδυτών στις κεφαλαιαγορές.
Ήδη 12 κράτη-μέλη διαθέτουν σχετικό θεσμικό πλαίσιο, αν και οι εθνικές προσεγγίσεις παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη φορολογική μεταχείριση των συγκεκριμένων προϊόντων.
