Περί ονομασίας
Παρότι η ονομασία προέρχεται μάλλον από την τουρκική λέξη kaygana, που σημαίνει ομελέτα με κάτι, ο καγιανάς είναι φαγητό που συνηθίζεται πολύ στην Πελοπόννησο. Πρόκειται για αυγά με ντομάτα και καμιά φορά κρεμμύδι, πατάτα και άλλα λαχανικά. Κάποιες φορές βάζουν μέσα και παστό (γουρνοκαγιανάς) ή τυρί (φέτα, σφέλα). Το χειμώνα, γίνεται με πασάτα (συμπυκνωμένος χυμός ντομάτας) ή με ντομάτα κονκασέ από κονσέρβα.
Σε άλλες περιοχές της χώρας, το αντίστοιχο πιάτο ονομάζεται «στραπατσάδα» (από το ιταλικό strapazzare, που σημαίνω χτυπάω) και αποτελείται κυρίως από αυγά με ντομάτα, κάποιες φορές με λίγο τυρί. Οι Ελληνες της Πόλης έχουν το «μενεμένι», που είναι αυγά με ντομάτα και πράσινες πιπεριές (εκ των οποίων μερικές καυτερές).
Πώς θα πετύχει
Μια βασική αναλογία είναι: 3 μεγάλες ώριμες ντομάτες – 8 αυγά – αλατοπίπερο
Κόβουμε τις ντομάτες στη μέση, τις στύβουμε καλά με το χέρι για να απομακρύνουμε τα περισσότερα υγρά και τα σπόρια τους και τις τρίβουμε στον τρίφτη ή τις κόβουμε σε μέτρια ή ψιλά καρέ (ανάλογα με το πώς θέλουμε να είναι μετά το μαγείρεμα).
Ζεσταίνουμε λίγο λάδι (2 κουτ. σούπας) σε ένα ευρύχωρο σκεύος σε δυνατή φωτιά και ρίχνουμε την ντομάτα. Αλατοπιπερώνουμε και ψήνουμε ανακατεύοντας πότε-πότε, μέχρι η σάλτσα να στεγνώσει και να αρχίσει να πιάνει στον πάτο του σκεύους. Ετσι δεν θα αφήσει υγρά μετά το μαγείρεμα του καγιανά. Ιδανικά, η διαδικασία δεν πρέπει να πάρει πάνω από 8 – 10 λεπτά, για να μείνει ζωντανή η γεύση της ντομάτας.
Προσθέτουμε τα αυγά, ελαφρώς χτυπημένα – δεν χρειάζεται να τα χτυπήσουμε περισσότερο, καθότι ούτως ή άλλως θα τα ανακατέψουμε μέσα στο σκεύος.
Ψήνουμε για μερικά λεπτά, ανακατεύοντας πότε-πότε μέχρι να γίνουν τα αυγά καταπώς μας αρέσουν: άλλοι προτιμούν τη στραπατσάδα πιο ζουμερή, άλλοι πιο σφιχτή – προσοχή μόνο μην παραψηθεί και γίνει σαν σφουγγάρι.
Τι άλλο μπορούμε να προσθέσουμε;
Λαχανικά: Κρεμμύδι, σκόρδο, πράσο, πιπεριά, φινόκιο, καρότο, χόρτα, όλα ψιλοκομμένα και σε ποσότητα όχι μεγαλύτερη από 2 φλιτζ. τσαγιού. Σοτάρουμε τα λαχανικά στο λάδι προτού προσθέσουμε την ντομάτα, μέχρι να μαλακώσουν καλά και να σωθούν όλα τα υγρά τους.
Μυρωδικά: Βασιλικός, δυόσμος, ρίγανη, θυμάρι, μαϊντανός είναι μερικά από τα μυρωδικά που ταιριάζουν στις ντοματένιες στραπατσάδες. Τα προσθέτουμε στο τέλος για να είναι ζωηρό το άρωμά τους.
Τυρί: Φέτα σε κυβάκια ή τριμμένη, ανθότυρο, μανούρι, κατίκι Δομοκού και άλλα ελληνικά λευκά, όξινα τυριά ταιριάζουν στον καγιανάς. Τα προσθέτουμε τα τελευταία λεπτά του μαγειρέματος, ώστε να λιώσουν κάπως, ή αφού αποσύρουμε το σκεύος από τη φωτιά, για να μείνουν «ζωντανά».
Γαστρονόμος
