Στον «αέρα» βρίσκεται ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη Γερμανία να απορρίπτει τη νέα συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδίας και να ζητά ακόμη βαθύτερες περικοπές.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο: σχεδόν δύο τρισεκατομμύρια ευρώ που θα καθορίσουν τις χρηματοδοτήσεις της Ευρώπης από το 2028 έως το 2034. Για την Ελλάδα, η διαπραγμάτευση αφορά άμεσα ένα πακέτο περίπου 49 δισ. ευρώ, από το οποίο θα εξαρτηθούν αγροτικές ενισχύσεις, έργα υποδομών, περιφερειακές επενδύσεις και κοινωνικές πολιτικές.
Η νέα πρόταση προβλέπει περικοπές 159 δισ. ευρώ σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, αντί να γεφυρώσει τις διαφορές, προκάλεσε νέες αντιδράσεις.
Η συμβιβαστική πρόταση που δεν ικανοποίησε κανέναν
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, κυρίως από τις χώρες που συνεισφέρουν περισσότερα στα ευρωπαϊκά ταμεία από όσα εισπράττουν.
Η επιμονή τους για σημαντικό περιορισμό των δαπανών, σε συνδυασμό με την αντίσταση των χωρών που εξαρτώνται περισσότερο από τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, έφερε τις διαπραγματεύσεις αντιμέτωπες με τον κίνδυνο αδιεξόδου.
Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει το χάσμα ενόψει της Συνόδου Κορυφής, η Ιρλανδία, που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, παρουσίασε στις 10 Οκτωβρίου νέα συμβιβαστική πρόταση.
Σύμφωνα με το γερμανικό πρακτορείο dpa, το Δουβλίνο εισηγείται τη μείωση του προϋπολογισμού από 1,985 τρισ. ευρώ σε 1,826 τρισ. ευρώ, δηλαδή περικοπές περίπου 159 δισ. ευρώ.
Τα ποσά υπολογίζονται σε τρέχουσες τιμές, λαμβάνοντας υπόψη τον προβλεπόμενο πληθωρισμό της επταετίας. Σε σταθερές τιμές 2025, η νέα πρόταση ανέρχεται σε 1,622 τρισ. ευρώ και η μείωση σε περίπου 141 δισ. ευρώ.
Και στις δύο περιπτώσεις, το «ψαλίδι» αντιστοιχεί περίπου στο 8% της αρχικής πρότασης.
Παρά τις περικοπές, ο νέος προϋπολογισμός παραμένει περίπου 30% μεγαλύτερος από τον σημερινό, σε συγκρίσιμες τιμές.
Ο Μερτς ζητά ακόμη μεγαλύτερες περικοπές
Η αντίδραση του Βερολίνου ήταν άμεση. «Το μέγεθος της νέας πρότασης δεν αποτελεί βάση για συμφωνία», δήλωσε ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς λίγες ώρες μετά την παρουσίαση της ιρλανδικής πρότασης. Όπως υπογράμμισε, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να παραμείνει οικονομικά ανεκτός για τις χώρες που επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της χρηματοδότησής του.
Η Γερμανία, μαζί με άλλους μεγάλους καθαρούς συνεισφορείς, όπως η Ολλανδία, η Σουηδία και η Αυστρία, ζητά περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Το Βερολίνο έχει και μια δεύτερη ένσταση: η κατανομή των περικοπών δεν ανταποκρίνεται στις προτεραιότητές του.
Ενώ οι δαπάνες για την αγροτική πολιτική και τη συνοχή προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό, οι μεγαλύτερες μειώσεις επιβάλλονται σε τομείς που η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί στρατηγικής σημασίας, όπως η ανταγωνιστικότητα, η έρευνα, η άμυνα και η εξωτερική πολιτική.
Πού πέφτει το «ψαλίδι»
Η ιρλανδική πρόταση προβλέπει διαφορετικά ποσοστά περικοπών ανά κατηγορία δαπανών. Η χρηματοδότηση της γεωργίας, της συνοχής και της αλιείας μειώνεται κατά 3%, στα 914 δισ. ευρώ, σε σταθερές τιμές 2025.
Πολύ μεγαλύτερη είναι η περικοπή στα κονδύλια για την ανταγωνιστικότητα, την έρευνα και την άμυνα, που περιορίζονται κατά 13%, στα 456 δισ. ευρώ.
Οι πόροι για την εξωτερική δράση της ΕΕ μειώνονται κατά 17%, στα 157 δισ. ευρώ, ενώ οι διοικητικές δαπάνες περιορίζονται κατά 8,8%, στα 95 δισ. ευρώ. Το Δουβλίνο προτείνει παράλληλα νέες πηγές εσόδων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με εκτιμώμενη απόδοση περίπου 55 δισ. ευρώ ετησίως.
Τα 49 δισ. ευρώ της Ελλάδας
Με βάση την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην Ελλάδα αντιστοιχεί ένα χρηματοδοτικό πακέτο περίπου 49,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034. Τα κονδύλια αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ελλάδα εισέρχεται στην περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, αναζητώντας χρηματοδότηση για νέες επενδύσεις, έργα υποδομών, αγροτική παραγωγή και περιφερειακή ανάπτυξη.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα χρήματα θα παραμείνουν διαθέσιμα εάν εγκριθούν οι περικοπές.
Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη εκτίμηση για το ύψος της πιθανής ελληνικής απώλειας. Η ιρλανδική πρόταση δεν συνοδεύεται από οριστικές νέες κατανομές ανά κράτος-μέλος. Ωστόσο, ακόμα και στο πιο «ήπιο» σενάριο περικοπών ύψους 3%, η Ελλάδα θα χάσει περίπου 1,48 δισ. ευρώ.
Η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής
Η επόμενη αναμέτρηση έχει προγραμματιστεί για τις 15 και 16 Οκτωβρίου, όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν την ιρλανδική πρόταση στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες.
Στόχος παραμένει η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος του 2026, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες μέσα στο 2027 και να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις η νέα χρηματοδοτική περίοδος.
Για την έγκριση του επταετούς προϋπολογισμού απαιτείται ομοφωνία των 27 κρατών-μελών και συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
