Για εκατομμύρια νοικοκυριά, το ερώτημα ενόψει του χειμώνα είναι πλέον διπλό: πόσο θα αυξηθεί ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος και εάν υπάρχει ακόμη χρόνος να εξασφαλίσουν μια προσιτή σταθερή χρέωση. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους επιβαρύνει τα κυμαινόμενα προγράμματα, ενώ δυσκολεύει παράλληλα τη διατήρηση ελκυστικών προσφορών στα μπλε τιμολόγια. Έτσι, η αναζήτηση προστασίας από τις ανατιμήσεις γίνεται απαιτητικότερη ακριβώς όταν αυξάνονται οι ανάγκες θέρμανσης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 3 εκατομμύρια καταναλωτές που εξακολουθούν να διαθέτουν πράσινα τιμολόγια. Οι χρεώσεις τους αναπροσαρμόζονται κάθε μήνα, μεταφέροντας στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς μέρος των διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς. Τον Οκτώβριο, οι τιμές των συγκεκριμένων προγραμμάτων διαμορφώθηκαν μεταξύ 14,7 και 27 λεπτών ανά κιλοβατώρα, με τις χειμερινές καταναλώσεις να βρίσκονται ακόμη μπροστά.
Η κατανάλωση μεγαλώνει την επιβάρυνση
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα προγράμματα που εφαρμόζουν διαφορετική χρέωση ανάλογα με την κατανάλωση. Μια χαμηλή αρχική τιμή δεν περιγράφει υποχρεωτικά το κόστος που θα αντιμετωπίσει ένα σπίτι όταν λειτουργήσουν εντατικά τα συστήματα ηλεκτρικής θέρμανσης.
Ενδεικτικά, χρέωση 15,9 λεπτών για τις πρώτες 200 κιλοβατώρες, η οποία ανεβαίνει σχεδόν στα 22 λεπτά για την επιπλέον κατανάλωση, σημαίνει ότι κάθε πρόσθετη κιλοβατώρα κοστίζει περίπου 38% περισσότερο. Η προστασία της πρώτης κλίμακας περιορίζεται επομένως όσο μεγαλώνουν οι ανάγκες του νοικοκυριού.
Αυτό σημαίνει ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αυξηθεί αισθητά ακόμη και εάν η ανατίμηση που θα ανακοινωθεί την 1η Νοεμβρίου παραμείνει μονοψήφια. Αντίστοιχη πίεση αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις με κυμαινόμενα συμβόλαια, καθώς οι μεγαλύτερες ενεργειακές δαπάνες περιορίζουν τα περιθώρια κέρδους και αυξάνουν τις απαιτήσεις χρηματοδότησης της καθημερινής λειτουργίας τους.
Η χονδρική προεξοφλεί ακριβότερο Νοέμβριο
Πίσω από τις αναμενόμενες αυξήσεις βρίσκεται κυρίως το φυσικό αέριο, η τιμή του οποίου ξεπέρασε στις 26 Οκτωβρίου τα 96 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η αγορά εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο υπέρβασης των 100 ευρώ, παρακολουθώντας τις γεωπολιτικές εντάσεις, τα περιορισμένα ευρωπαϊκά αποθέματα και τις προβλέψεις για τις θερμοκρασίες.
Στην ελληνική ηλεκτροπαραγωγή, το ακριβότερο αέριο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όταν υποχωρεί η απόδοση αιολικών και φωτοβολταϊκών. Τότε οι θερμικές μονάδες χρειάζεται να καλύψουν μεγαλύτερο τμήμα της ζήτησης, μεταφέροντας το αυξημένο κόστος καυσίμου στη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρισμού.
Η ημερήσια τιμή έφθασε στις 26 Οκτωβρίου τα 258,52 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας υψηλό έτους. Για τις 27 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 224,85 ευρώ, περίπου 13% χαμηλότερα, χωρίς όμως να ανατρέπεται η συνολική ανοδική εικόνα.
Μέχρι τις 26 Οκτωβρίου, ο μέσος όρος του μήνα είχε ανέλθει στα 187,68 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου 20% πάνω από τον Σεπτέμβριο. Οι τελευταίες συνεδριάσεις θα καθορίσουν την τελική μεταβολή, αλλά τα μέχρι στιγμής επίπεδα δημιουργούν σαφή πίεση στα τιμολόγια Νοεμβρίου.
Το δυσμενές περιβάλλον συμπληρώνει το πετρέλαιο, με το Brent πάνω από τα 118 δολάρια το βαρέλι στις 26 Οκτωβρίου. Η ταυτόχρονη άνοδος διαφορετικών ενεργειακών προϊόντων περιορίζει τις εναλλακτικές εξοικονόμησης για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Η επόμενη κίνηση της ΔΕΗ
Οι μεγάλοι προμηθευτές αναμένεται να συγκρατήσουν μέρος της επιβάρυνσης, απορροφώντας αυξήσεις της χονδρικής. Ωστόσο, όσο παρατείνεται η ανοδική πορεία τόσο δυσκολότερη γίνεται αυτή η επιλογή. Οι μικρότερες εταιρείες εκτιμάται ότι διαθέτουν στενότερα περιθώρια, με αποτέλεσμα οι τελικές αναπροσαρμογές να διαφοροποιούνται ανά πάροχο.
Η κυβερνητική κατεύθυνση παραμένει η επιλογή δωδεκάμηνων σταθερών συμβολαίων, καθώς δεν σχεδιάζονται οριζόντιες επιδοτήσεις όσο η κατάσταση θεωρείται διαχειρίσιμη. Η αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής εξαρτάται, όμως, από το εάν θα συνεχίσουν να προσφέρονται ανταγωνιστικές χρεώσεις.
Γι’ αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία το myHome Online της ΔΕΗ, με προωθητική τιμή 11,5 λεπτών ανά κιλοβατώρα. Με τους ισχύοντες όρους, η προσφορά καλύπτει συμβάσεις που ενεργοποιούνται έως τις 31 Οκτωβρίου. Όσοι έχουν ενταχθεί διατηρούν τη συμφωνημένη χρέωση για ολόκληρο το δωδεκάμηνο.
Η αβεβαιότητα αφορά τους επόμενους πελάτες. Εάν δεν δοθεί παράταση ή δεν παρουσιαστεί αντίστοιχο προϊόν, οι διαθέσιμες οικονομικές επιλογές θα περιοριστούν. Παράλληλα, το ακριβότερο κόστος εξασφάλισης ενέργειας για τους επόμενους μήνες μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και στα νέα σταθερά συμβόλαια.
Η ΔΕΗ καλείται επομένως να αποφασίσει τόσο το ύψος της απορρόφησης των αυξήσεων στο πράσινο τιμολόγιο όσο και τη συνέχεια της εμπορικής πολιτικής της στα σταθερά προϊόντα. Από αυτές τις αποφάσεις θα επηρεαστούν οι επιλογές σημαντικού αριθμού καταναλωτών.
Χωρίς μια προσιτή δυνατότητα σταθερής χρέωσης, η σύσταση για αλλαγή συμβολαίου χάνει μέρος της πρακτικής αξίας της. Εάν οι πιέσεις επιμείνουν και οι διαθέσιμες προσφορές ακριβύνουν, θα ενισχυθεί παράλληλα η ανάγκη επανεξέτασης της κρατικής στήριξης. Μέχρι τότε, η τελική εικόνα των τιμολογίων Νοεμβρίου και η συνέχεια των προσφορών παραμένουν καθοριστικές για τον προγραμματισμό των χειμερινών δαπανών των νοικοκυριών.
