Πάνω από 800.000 ασφαλισμένοι υπολογίζεται ότι θα έχουν ανοίξει την πόρτα της συνταξιοδότησης από το 2023 έως το 2027, αποτυπώνοντας την αυξημένη ροή συνταξιοδότησης που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, με τη φετινή χρονιά, όπως δείχνουν τα στοιχεία, να καταρρίπτει όλα τα προηγούμενα ρεκόρ.
Μάλιστα, ο αριθμός των νέων αιτήσεων, σύμφωνα με την έκθεση ΑΤΛΑΣ του Ιουλίου, ανέρχεται σε 129.614. Παράλληλα, τον Ιούλιο εκκαθαρίστηκαν 18.982 αιτήσεις και το στοκ των ληξιπρόθεσμων εκκρεμών κύριων συντάξεων έχει πέσει στις 11.755.
Το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν ανήλθαν στις 164.434, αριθμός που θεωρείται ο υψηλότερος σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα όλων των προηγούμενων ετών από τη Μεταπολίτευση και μετά.
Αυτό το στοιχείο του 9μήνου οδηγεί, όπως εκτιμά ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος της ΕΝΥΠΕΚΚ, στο μεγαλύτερο κύμα μαζικών συνταξιοδοτήσεων από ιδρύσεως του ΕΦΚΑ (2017). Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι 7 στις 10 αιτήσεις υποβλήθηκαν από γυναίκες.
Υπενθυμίζουμε ότι το 2025 υποβλήθηκαν πάνω από 200.000 αιτήσεις, αριθμός που αναμένεται φέτος να ξεπεραστεί καθώς παραδοσιακά το τελευταίο δίμηνο του έτους αυξάνεται σημαντικά ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων. Το προηγούμενο ρεκόρ σημειώθηκε το 2021, όπου υποβλήθηκαν 212.151 αιτήσεις, έναντι 211.135 το 2022 και 190.368 το 2023.
Το κύμα συνταξιοδοτήσεων έως το 2030
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αυξημένη ροή συνταξιοδοτήσεων θα συνεχιστεί έως το 2030, όταν υπολογίζεται ότι θα έχει αποχωρήσει από την αγορά εργασίας η γενιά των baby boomers, η πολυπληθέστερη γενιά μεταπολεμικά.
Σημειώνουμε ότι ο μεγαλύτερος όγκος των συνταξιοδοτήσεων θα γίνει από το 2025 μέχρι το 2030, καθώς την περίοδο 1960-1965 καταγράφηκαν στην Ελλάδα οι περισσότερες γεννήσεις που ξεπέρασαν τον μέσο όρο των 156.000 γεννήσεων. Για να συνειδητοποιήσουμε την έκρηξη των γεννήσεων εκείνης της εποχής, αναφέρουμε ότι το 2025 καταγράφηκαν 65.594 γεννήσεις, περίπου το ένα τρίτο, περιορισμένος αριθμός που πιέζει το δημογραφικό με δυσμενείς επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού. Μάλιστα, όταν θα έχει συνταξιοδοτηθεί όλη η γενιά των baby boomers, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ θα αρχίσει να μειώνεται σταδιακά κάτω από το 14% και το 2050 θα είναι στο 13,6%, το 2060 στο 12% και το 2070 στο 11,9%.
Τη μαζική έξοδο των τελευταίων ετών πυροδότησε η δυνατότητα των συνταξιούχων να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξης.
Οι λόγοι που οδηγούν στην έξοδο
Σύμφωνα με επιστημονική έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι βασικές αιτίες –πλην της εργασίας των συνταξιούχων– που οδηγούν τους περισσότερους εργαζόμενους να επιλέξουν τη συνταξιοδότηση είναι οι εξής:
Ο φόβος για νέα αύξηση των ορίων ηλικίας με βάση την αύξηση του προσδόκιμου ζωής του γενικού πληθυσμού.
Ο υπολογισμός των νέων συντάξεων (μείωση τουλάχιστον κατά 30%) με βάση τη «ρήτρα Τσίπρα», δηλαδή τον υπολογισμό της σύνταξης με βάση τους μισθούς ολόκληρου του εργασιακού βίου και όχι τους μισθούς της τελευταίας ή της καλύτερης πενταετίας, που ίσχυσε πριν τον νόμο Κατρούγκαλου (13-5-2016).
Ο φόβος για αλλαγή επί τα χείρω του θεσμικού πλαισίου για εξαγορά πλασματικού χρόνου (σπουδών, στρατού, τέκνων κ.ά.).
Ο φόβος για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών επί τα χείρω από 1-1-2027.
Στην πράξη, όπως εξηγούν οι ειδικοί στην ασφάλιση, οι ασφαλισμένοι συνειδητοποιούν ότι η παραμονή στην εργασία για περισσότερα χρόνια δεν θα μεταφραστεί σε αντίστοιχα υψηλότερη σύνταξη. Έτσι, καθώς δεν υπάρχει κανένα κίνητρο για όσους επιθυμούν να μείνουν στην εργασία τους αφού τα ποσοστά αναπλήρωσης παραμένουν χαμηλά (παρά τις παρεμβάσεις του νόμου Βρούτση), οι ειδικοί δεν βλέπουν πιθανότητες περιορισμού των αιτήσεων για συνταξιοδότηση. Το ύψος των αποδοχών που λαμβάνουν οι νέοι συνταξιούχοι, προερχόμενοι από τον ιδιωτικό τομέα, παραμένει εξαιρετικά χαμηλό κυρίως λόγω της κατάρρευσης των μισθών κατά την περίοδο των Μνημονίων αλλά και των περιόδων ανεργίας που διένυσαν την ίδια εποχή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «ΗΛΙΟΣ», 8 στους 10 χαμηλοσυνταξιούχους προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα (εργάτες, υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, κτηνοτρόφοι).
