Στην 24η θέση μεταξύ 32 ευρωπαϊκών πόλεων ως προς τις συνολικές προοπτικές επενδύσεων και ανάπτυξης στο real estate για το 2027 κατατάσσεται η Αθήνα σε μια συγκυρία όπου η ελληνική αγορά ακινήτων περνά από τη φάση της ανάκαμψης σε μια πιο ώριμη περίοδο, κατά την οποία οι υψηλές υπεραξίες των προηγούμενων ετών δύσκολα θα επαναληφθούν με την ίδια ένταση.
Αυτή είναι η εικόνα όπως προκύπτει από την ετήσια έκθεση για τις «Αναδυόμενες Τάσεις στο 2027 στην Ευρώπη» (Emerging Trends in Real Estate Europe 2027) την οποία πραγματοποιούν κάθε χρόνο ο οργανισμός Urban Land Institute (ULI) και η PwC, με βάση την έρευνα και συνεντεύξεις 1.498 υψηλόβαθμων στελεχών της ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων.
Στην εφετινή έρευνα είναι πολύ σημαντική η διαπίστωση των μεγαλοστελεχών του real estate πανευρωπαϊκά σε σχέση με την κατοικία, αφού, όπως αναφέρεται, η οικονομική προσιτότητα της στέγασης και η επάρκεια της προσφοράς κατοικιών αναδεικνύονται στις μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι ευρωπαϊκές πόλεις την επόμενη δεκαετία.
Ως προς τα λοιπά βασικά ευρήματα, το Λονδίνο, η Μαδρίτη και το Παρίσι βρίσκονται σταθερά στην κορυφή των ευρωπαϊκών πόλεων ως προς τις επενδυτικές και αναπτυξιακές προοπτικές που προσφέρουν, με το Μιλάνο να ανεβαίνει στην πέμπτη θέση και τη Βαρκελώνη και τη Λισαβόνα να διατηρούνται στην πρώτη δεκάδα.
Ποιες κατηγορίες ακινήτων παρουσιάζουν το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον; Τα κέντρα δεδομένων (data centres) και οι νέες ενεργειακές υποδομές καταλαμβάνουν την πρώτη και τη δεύτερη θέση αντίστοιχα ως προς τις επενδυτικές προοπτικές. Επιπλέον ένα 53% των συμμετεχόντων εκτιμά ότι η προσαρμογή των ακινήτων στους φυσικούς κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία μέσα στους επόμενους 18 μήνες.
Η Ελλάδα περνά από την ανάκαμψη στην ωρίμανση
Ειδικά ως προς την ελληνική αγορά και ειδικά την Αθήνα, η ελληνική πρωτεύουσα ανέκτησε δύο θέσεις έναντι της αντίστοιχης έρευνας (σ.σ. ήταν στην 26η θέση), αν και προ πενταετίας βρισκόταν ψηλότερα στην κατάταξη, στην 23η θέση.
Για το ελληνικό real estate, η έκθεση περιγράφει μια αγορά ακινήτων η οποία μεταβαίνει από τη φάση της ανάκαμψης σε εκείνη της ωρίμανσης. Η επενδυτική βαθμίδα, η πολιτική σταθερότητα και η αυξανόμενη παρουσία θεσμικών επενδυτών ενισχύουν την εμπιστοσύνη, ωστόσο οι συμμετέχοντες εκτιμούν ότι η ταχεία αύξηση των αξιών που χαρακτήρισε την αγορά τα προηγούμενα χρόνια δύσκολα θα επαναληφθεί.
Ο τουρισμός και η φιλοξενία εξακολουθούν να αποτελούν τον κυρίαρχο τομέα για τις θεσμικές επενδύσεις στην ελληνική αγορά ακινήτων. Παράλληλα, νέες ευκαιρίες εντοπίζονται στην ανάπτυξη κατοικιών προς ενοικίαση (build-to-rent), στη φοιτητική στέγαση, στα συγκροτήματα συγκατοίκησης (co-living), στα logistics και στα data centres.
Στον αντίποδα, η αύξηση του κατασκευαστικού κόστους, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, η αβεβαιότητα γύρω από τις πολεοδομικές διαδικασίες και η περιορισμένη διαθεσιμότητα επενδυτικών ακινήτων θεσμικών προδιαγραφών εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο στεγαστικό ζήτημα, με τη δυσκολία πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία να αναδεικνύεται σε διαρθρωτική πρόκληση, ενισχύοντας παράλληλα τη ζήτηση για νέες μορφές οργανωμένης μισθωτικής κατοικίας.
Οι επενδύσεις με τις καλύτερες προοπτικές το 2027
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, οι μεγαλύτερες επενδυτικές ευκαιρίες εντοπίζονται πλέον σε τομείς που συνδέονται με την ψηφιακή οικονομία, την ενέργεια και τις δημογραφικές μεταβολές.
Στην πρώτη θέση της κατάταξης με τις καλύτερες προοπτικές βρίσκονται τα data centres, ενώ ακολουθούν οι νέες ενεργειακές υποδομές και οι εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης.
Στην τέταρτη θέση βρίσκονται οι μονάδες διαμονής και υποστήριξης ηλικιωμένων, στην πέμπτη τα επιπλωμένα διαμερίσματα με υπηρεσίες (serviced apartments) και στην έκτη η φοιτητική κατοικία.
Ακολουθούν η οικονομικά προσιτή κατοικία, οι οργανωμένες ιδιωτικές μισθωτικές κατοικίες και η κοινωνική στέγαση, ενώ τη δεκάδα συμπληρώνουν τα ξενοδοχεία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι έξι από τις δέκα κατηγορίες με τις καλύτερες επενδυτικές προοπτικές συνδέονται με διαφορετικές μορφές κατοικίας, επιβεβαιώνοντας τη στροφή των επενδυτών σε τομείς που μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερά εισοδήματα και να καλύψουν αυξανόμενες κοινωνικές ανάγκες.
Όπως προκύπτει από τις απαντήσεις των ερωτηθέντων, η επόμενη φάση του ευρωπαϊκού real estate θα χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη επιλεκτικότητα, με τους επενδυτές να δίνουν προτεραιότητα στην ποιότητα, τη λειτουργική ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα παραγωγής σταθερών ταμειακών ροών. Eίναι χαρακτηριστικό ότι ένα 75% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι τα έξυπνα κτίρια και οι ψηφιακές υποδομές προσφέρουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Επιπλέον, οι επενδυτές εκτιμούν ότι οι αποδόσεις θα εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τη σταθερότητα των μισθωτικών εσόδων, την αποτελεσματική διαχείριση των ακινήτων και τη βελτίωση της λειτουργικής τους απόδοσης, παρά από τη γενικευμένη άνοδο των τιμών.
Η ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων προετοιμάζεται για μια περίοδο ανάκαμψης μεγαλύτερης διάρκειας από ό,τι αρχικά αναμενόταν, με τις προοπτικές ανάπτυξης να μετατίθενται χρονικά για τους επόμενους 18 μήνες.
Ως προς τους ενδεχόμενους παράγοντες ανησυχίας για την αγορά το επόμενο διάστημα, στην κορυφή βρίσκονται η κλιμάκωση των διεθνών συγκρούσεων, την οποία αναφέρει το 66% των συμμετεχόντων, το κόστος κατασκευής και η διαθεσιμότητα πόρων με 58%. Ακολουθούν οι μεταβολές των επιτοκίων με 55%, η διεθνής πολιτική αστάθεια με 53% και οι προοπτικές ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας με 52%. Σημαντικός προβληματισμός καταγράφεται επίσης για τη ρευστότητα της αγοράς, με ποσοστό 45%.
