Η Μεγάλη Πέμπτη σηματοδοτεί την έναρξη των πιο έντονων πασχαλινών προετοιμασιών στην Ελλάδα, με τα σπίτια να πλημμυρίζουν αρώματα και χρώματα. Από νωρίς το πρωί, οι οικογένειες τηρούν έθιμα βαθιά ριζωμένα στην ιστορία και την πίστη.
Ένα από τα κεντρικά έθιμα είναι το βάψιμο των αυγών. Παλαιότερα, πριν την εμφάνιση των σύγχρονων βαφών, χρησιμοποιούνταν φυσικές χρωστικές όπως ριζάρι, κρεμμυδόφυλλα, άγρια λάπατα και κόκκινο λάχανο για να δώσουν στα αυγά το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα. Το κόκκινο συμβολίζει την αποτροπή του κακού, και σε κάποιες περιοχές, όπως η Μεσημβρία, κρεμούσαν κόκκινα πανιά στα παράθυρα. Το αυγό, σύμβολο ζωής, αποκτά ξεχωριστή σημασία στο Πάσχα. Στην Ελασσόνα, ωστόσο, οι πενθούντες βάφουν τα αυγά μαύρα ή μπλε.
Μετά την πρωινή Θεία Λειτουργία και τη Θεία Κοινωνία, οι νοικοκυρές αναλαμβάνουν το ζύμωμα των κουλουριών και των ψωμιών της Λαμπρής, χρησιμοποιώντας αρωματικά φυτά και ξηρούς καρπούς. Τα κουλούρια στολίζονται με ζυμάρι και αυγά και προσφέρονται τη Δευτέρα του Πάσχα στους γονείς και τους νονούς ως δώρο ανταπόδοσης για τη λαμπάδα και τα άλλα δώρα προς τα βαφτιστήρια.
Επιπλέον, τη Μεγάλη Πέμπτη στέλνονται οι λαμπάδες στα βαφτιστήρια. Στη Χίο, στα πασχαλιάτικα κουλούρια προσθέτουν φύλλα δάφνης ή μάραθου. Στην Κορώνη, φτιάχνουν τις “κουτσούνες” με λάδι, αμύγδαλα, γλυκάνισο και ζωμό από δαφνόφυλλα, στολίζοντάς τις πλούσια, συχνά με ανθρωπόμορφα σχήματα για τα παιδιά. Στη Λήμνο, το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, κατά την ανάγνωση των Δώδεκα Ευαγγελίων, οι γυναίκες πηγαίνουν στην εκκλησία ψωμί, αλάτι, αυγά και νερό για ευλογία.
Ο συμβολισμός των κόκκινων πασχαλινών αυγών είναι βαθύς. Σύμφωνα με την ορθόδοξη πίστη, το κόκκινο χρώμα αντιπροσωπεύει το αίμα του Εσταυρωμένου. Μια παράδοση λέει ότι όταν η Μαρία Μαγδαληνή ανήγγειλε την Ανάσταση του Κυρίου στον Τιβέριο Καίσαρα, εκείνος, δυσπιστώντας, είπε ότι αν αυτό ήταν αλήθεια, τα αυγά που κρατούσε θα γίνονταν κόκκινα, κάτι που αμέσως συνέβη. Μια άλλη παράδοση συνδέει το κόκκινο χρώμα με τα δάκρυα της Παναγίας που έπεσαν πάνω στα αυγά των φρουρών του Υιού της.
Στην παλιά Κοζάνη, τα κορίτσια μετέφεραν νερό από επτά βρύσες με μικρές στάμνες (λαήνια) για το βάψιμο των αυγών. Σε πολλές περιοχές, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για το βάψιμο, όπως η χρήση καινούργιου δοχείου και η απαγόρευση να βγει η βαφή από το σπίτι.
Το αυγό, ως σύμβολο ζωής, πιστεύεται ότι έχει ιδιαίτερη δύναμη. Το πρώτο βαμμένο αυγό, το «αυγό της Παναγίας», τοποθετείται στο εικονοστάσι και χρησιμοποιείται για να σταυρώνουν τα παιδιά. Θεωρείται ότι τα αυγά που γεννιούνται τη Μεγάλη Πέμπτη έχουν θαυμαστές ιδιότητες, ενώ στην Κορώνη τα τρώνε για τον πονόλαιμο.
Εκτός από τα αυγά, τη Μεγάλη Πέμπτη ετοιμάζονται και άλλα πασχαλινά εδέσματα, όπως τα κουλουράκια (με διάφορες τοπικές ονομασίες), τα αρωματικά λαμπρόψωμα ή λαμπροκουλούρες, και τα τυρένια γλυκά όπως το γαλακτομπούρεκο και οι παραδοσιακές γαλατόπιτες.
