Το μαγαζί δουλεύει κανονικά. Μόνο που στην απόδειξη γράφει πια άλλο ΑΦΜ. Οι φόροι και οι εισφορές μένουν στο παλιό και οι εισπράξεις περνούν στο καινούργιο. Αυτή την αλλαγή σκυτάλης θέλει να κόψει η ΑΑΔΕ. Το σχέδιο που επεξεργάζεται μαζί με τα υπουργεία Οικονομικών και Ανάπτυξης βάζει στο μικροσκόπιο τα πρόσωπα που εμφανίζονται ως εταίροι, μέτοχοι ή διαχειριστές την ώρα που στήνεται η επόμενη εταιρεία. Στόχος είναι να φαίνεται ποιος κάνει πραγματικά κουμάντο και ποιος απλώς υπογράφει.
Η υπόθεση της Θεσσαλονίκης δείχνει την έκταση του προβλήματος. Η έρευνα της ΑΑΔΕ αφορά περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις, 1.300 «αχυρανθρώπους» και οφειλές άνω των 203 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ. Με τις διασταυρώσεις στην έναρξη, η ΑΑΔΕ θέλει να εντοπίζει εγκαίρως εταιρείες που στήνονται με «μπροστινούς» για να κρύβουν τζίρο, να μην αποδίδουν ΦΠΑ ή να αφήνουν απλήρωτες εισφορές.
Στην πράξη, το σχέδιο στηρίζεται στη διασταύρωση του ΓΕΜΗ με τα φορολογικά μητρώα. Με το ΑΦΜ ενός διαχειριστή, για παράδειγμα, η ΑΑΔΕ θέλει να βλέπει σε ποιες άλλες επιχειρήσεις έχει εμφανιστεί, με ποια ιδιότητα και ποιες από αυτές έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη ή σοβαρές φορολογικές εκκρεμότητες. Στο ίδιο ιστορικό θα αναζητούνται αλλεπάλληλες αλλαγές στη διοίκηση και κοινά πρόσωπα σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα.
Σήμερα, όταν μια εταιρεία συστήνεται μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μίας Στάσης, οι ιδρυτές αποδέχονται ηλεκτρονικά το καταστατικό και ακολουθούν αυτόματα η εγγραφή στο ΓΕΜΗ και η απόδοση ΑΦΜ. Ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, μιλώντας στον ΣΚΑΪ 100,3, είπε ότι η ταχύτητα της διαδικασίας πρέπει να διατηρηθεί. Για τις ύποπτες περιπτώσεις περιέγραψε δύο ενδεχόμενα. Είτε να σταματά η αυτόματη σύσταση είτε να προχωρά και η ΑΑΔΕ να συγκεντρώνει πληροφορίες για όσους βρίσκονται πίσω από την εταιρεία. Σύμφωνα με πληροφορίες για τον σχεδιασμό, εξετάζεται επίσης να καλείται ο ενδιαφερόμενος αυτοπροσώπως στην εφορία πριν ολοκληρωθεί η έναρξη, εφόσον προκύπτουν ενδείξεις κινδύνου.
Για όποιον ανοίγει εταιρεία, το κρίσιμο είναι ποιο εύρημα θα αρκεί για να περάσει η αίτησή του σε ελεγκτή. Τα ακριβή κριτήρια, τα δικαιολογητικά που μπορεί να ζητηθούν και ο χρόνος αναμονής μένουν να καθοριστούν. Ανοιχτό είναι επίσης αν το φίλτρο θα εφαρμόζεται όταν μια εταιρεία που λειτουργεί ήδη αλλάζει διαχειριστή και ποια ευρήματα θα δικαιολογούν έλεγχο εισοδήματος και περιουσίας.
Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει ήδη χρηματική εγγύηση για τη φορολογική έναρξη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, κατά κανόνα από 3.000 έως 500.000 ευρώ. Μία από αυτές αφορά πρόσωπο που κάνει έναρξη και είχε διατελέσει διαχειριστής εταιρείας της οποίας ο ΑΦΜ ανεστάλη ή απενεργοποιήθηκε για λόγους που ορίζει ο νόμος. Όταν η ΑΑΔΕ ζητήσει εγγύηση, η έναρξη στο φορολογικό μητρώο ολοκληρώνεται αφού αυτή καταβληθεί. Μένει να φανεί αν οι νέες διασταυρώσεις θα αξιοποιούνται για να εντοπίζονται και αυτές οι περιπτώσεις.
Με χωριστή ρύθμιση που ψηφίστηκε πρόσφατα, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει τον έλεγχο της ακρίβειας των δηλώσεων στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων. Εκεί καταγράφονται τα φυσικά πρόσωπα που τελικά κατέχουν ή ελέγχουν μια εταιρεία. Οι ελεγκτές θα έχουν άμεση πρόσβαση στις καταχωρίσεις χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση της εταιρείας και θα μπορούν να ελέγχουν επιτόπου το ειδικό μητρώο που τηρείται στην έδρα της. Οι αλλαγές στους πραγματικούς δικαιούχους δηλώνονται μέσα σε 60 ημέρες. Για παραβάσεις όπως η μη καταχώριση ή η δήλωση ανακριβών στοιχείων προβλέπονται πρόστιμα από 5.000 έως 40.000 ευρώ και δέσμευση της φορολογικής ενημερότητας μέχρι να διορθωθεί η παράβαση. Για τρίτους, όπως δημοσιογράφους που ερευνούν υποθέσεις ξεπλύματος χρήματος, η πρόσβαση προϋποθέτει τεκμηριωμένο ειδικό έννομο συμφέρον.
