Οι τιμές σε βασικά λιπάσματα για τη γεωργία κατρακυλούν μετά την είδηση της προκαταρκτικής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που καλλιεργεί προσδοκίες για ανάκαμψη των παγκόσμιων αποστολών που κατέρρευσαν την περίοδο του πολέμου.
H συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν χαλαρώνει τους περιορισμούς εφοδιασμού στα Στενά του Ορμούζ αλλά παρά την ανακούφιση το κόστος των λιπασμάτων για τη γεωργία παραμένει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2024. Υπενθυμίζεται δε ότι οι αποστολές από τον Κόλπο έχουν μειωθεί 11% από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με ναυτιλιακές πηγές.
Οι τιμές κατά μέσο όρο αυξήθηκαν κατά 25% μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, σύμφωνα με στοιχεία του FAO που δημοσιεύθηκαν στην εξαμηνιαία έκθεση Food Outlook. Ως αποτέλεσμα, ο όγκος του εμπορίου μειώθηκε σε 41 εκατομμύρια τόνους τους πρώτους τέσσερις μήνες του τρέχοντος έτους, από 58 εκατομμύρια τόνους την ίδια περίοδο πέρυσι. Η μείωση επιδεινώθηκε καθώς οι αγρότες ανέβαλαν τις προμήθειες ως απάντηση στο αυξανόμενο κόστος και τα συμπιεσμένα περιθώρια κέρδους σιτηρών.
Στην τελευταία αξιολόγηση της αγοράς λιπασμάτων ο FAO προέβλεπε αργή και άνιση ανάκαμψη για τον κλάδο, παρά το σχεδιασμένο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές λιανικής σε μεγάλες γεωργικές αγορές, όπως η Βόρεια Αμερική, δείχνουν την πτωτική τάση που καταγράφεται τον Ιούνιο.
Ενδεικτικά, τον τελευταίο μήνα η ουρία διαπραγματεύεται στα 764 δολάρια ανά τόνο, με μείωση 12% σε μηνιαία βάση ενώ καταγράφεται πτώση 50% από τα υψηλά που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η άνυδρη αμμωνία είναι στα 1.092 δολάρια ανά τόνο, το φωσφορικό διαμμώνιο στα 909 δολάρια, το κάλιο στα 470 δολάρια. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ μετά από την ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν οδηγεί σε αποκατάσταση της παγκόσμιας αγοράς λιπασμάτων που οδηγήθηκε σε συρρίκνωση 30% λόγω του πολέμου, σύμφωνα με τον FAO (Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας).
Οικονομικοί αναλυτές και παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι τα φωσφορικά λιπάσματα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη πτώση εάν αποκατασταθούν οι εξαγωγές θείου, αμμωνίας και φωσφορικών αλάτων από τη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, χωρίς ελάφρυνση των τιμών, η ζήτηση αναμένεται να μειωθεί απότομα το φθινόπωρο.
Μεγάλοι παίκτες, όπως η Κίνα και η Τουρκία, θέσπισαν αυστηρούς περιορισμούς στις εξαγωγές τους, πιέζοντας περαιτέρω τη ρευστότητα του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, η συνολική αξία του οποίου μειώθηκε κατά 18% σε ετήσια βάση στα 18 δισ. δολάρια.
Ο FAO προειδοποίησε ότι η στασιμότητα των προμηθειών από μεγάλους αγοραστές, ιδίως στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, θα μπορούσε να διαταράξει τους επερχόμενους κύκλους καλλιεργειών και να μειώσει τις αποδόσεις.
Στήριξη των αγροτών από την ΕΕ
Εντωμεταξύ, η ΕΕ στηρίζει του Ευρωπαίους αγρότες ώστε να αντιμετωπίσουν τη σημαντική αύξηση των τιμών των λιπασμάτων που προκλήθηκε από την πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή. Με τον κανονισμό που προωθείται τα κράτη μέλη θα μπορούν με μεγαλύτερη ευελιξία να παρέχουν οικονομική στήριξη στους αγρότες που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος παραγωγής και πιέσεις ρευστότητας.
Ο κανονισμός που προτείνει η Επιτροπή προβλέπει:
να επιτραπεί στα κράτη μέλη να παρέχουν προσωρινή και στοχευμένη οικονομική στήριξη στους αγρότες που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων
να καταστεί δυνατή η καταβολή των προκαταβολών της ΚΑΠ νωρίτερα και με υψηλότερο επιτόκιο το 2026, βοηθώντας τους αγρότες να αντιμετωπίσουν τις βραχυπρόθεσμες ταμειακές τους ανάγκες·
να παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία για την προσαρμογή των κονδυλίων των άμεσων ενισχύσεων το 2027 σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες και προτεραιότητες.
Τα μέτρα θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο των υφιστάμενων προϋπολογισμών της ΚΑΠ και προορίζονται ως προσωρινή απάντηση στην τρέχουσα κατάσταση της αγοράς.
