Λύση στο στεγαστικό πρόβλημα μέσω της αξιοποίησης δημόσιων εκτάσεων και της συνεργασίας του Δημοσίου με ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες επιχειρεί να δώσει η κοινωνική αντιπαροχή, η οποία εισέρχεται πλέον σε φάση υλοποίησης με την υπογραφή της υπουργικής απόφασης που καθορίζει τους όρους συνεργασίας μεταξύ κράτους και ιδιωτών.
Η απόφαση προσδιορίζει αναλυτικά τους όρους, τις ρήτρες και τις δεσμεύσεις που θα περιλαμβάνονται στις συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής ανάμεσα στο Δημόσιο, τους ΟΤΑ και τις ανάδοχες εταιρείες. Ο σχεδιασμός αφορά την ανέγερση ή αναβάθμιση κατοικιών σε δημόσια οικόπεδα, με στόχο τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής στέγης για νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά.
Το νέο σχήμα προβλέπει ότι ιδιώτες κατασκευαστές θα χρηματοδοτούν με ίδια κεφάλαια την ανέγερση ή ανακατασκευή πολυκατοικιών σε κρατικά ακίνητα και, ως αντάλλαγμα, θα αποκτούν μέρος της κυριότητας ή της εμπορικής αξιοποίησης των κατοικιών. Το Δημόσιο, από την πλευρά του, θα διατηρεί σημαντικό αριθμό διαμερισμάτων ώστε να αξιοποιούνται ως κοινωνικές κατοικίες με χαμηλό μίσθωμα.
Με βάση τον σχεδιασμό του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, περίπου το 30% των κατοικιών κάθε οικιστικού συγκροτήματος θα αποδίδεται σε δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας βάσει κοινωνικών και εισοδηματικών κριτηρίων, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό θα αξιοποιείται από τον ανάδοχο είτε μέσω πώλησης είτε μέσω εμπορικής εκμετάλλευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ποσοστό υπέρ του Δημοσίου θα μπορεί να αυξάνεται, ανάλογα με την αξία του οικοπέδου, τη θέση του ακινήτου και τη βιωσιμότητα του έργου. Το συγκεκριμένο ποσοστό αποτελεί το βασικό εργαλείο κοινωνικής ανταπόδοσης του νέου μοντέλου.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο μπορεί να εξελιχθεί στον βασικό πυλώνα παραγωγής προσιτής κατοικίας τα επόμενα χρόνια. Ήδη έχουν επιλεγεί τα πρώτα οκτώ δημόσια ακίνητα που θα αξιοποιηθούν μέσω κοινωνικής αντιπαροχής.
Πρόκειται κυρίως για ακίνητα της ΔΥΠΑ σε περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, ο Πύργος και η Καλαμάτα, όπου προβλέπεται να ανεγερθούν περίπου 400 νέες κατοικίες.
Από αυτές, περίπου 130 διαμερίσματα θα διατεθούν με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, καθώς και χαμηλό ενοίκιο, σε νέους και οικογένειες που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προσιτή στέγη. Οι πρώτοι διαγωνισμοί εκτιμάται ότι θα προκηρυχθούν εντός του 2026, με την κυβέρνηση να επιδιώκει την άμεση ενεργοποίηση του μοντέλου ώστε να δημιουργηθεί σταδιακά νέο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας στη χώρα. Τα πρώτα 130 σπίτια της κοινωνικής αντιπαροχής υπολογίζεται ότι θα είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2029. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή 2.500 κατοικιών μέσω κοινωνικής αντιπαροχής, με τον αριθμό να αυξάνεται σταδιακά κάθε χρόνο.
