Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται πιο κοντά σε μια πιθανή σημαντική πρόοδο στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου, καθώς η Τεχεράνη εμφανίζεται πρόθυμη να συζητήσει ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό της πρόγραμμα και τα οποία μέχρι πρότινος θεωρούνταν εκτός διαπραγμάτευσης, σύμφωνα με διπλωμάτη που γνωρίζει τις συνομιλίες.
Το Ιράν εξετάζει προτάσεις σχετικά με τις πυρηνικές του δραστηριότητες, τις οποίες παρουσίασε το Κατάρ, που έχει αναλάβει τον κεντρικό διαμεσολαβητικό ρόλο, σύμφωνα με τον διπλωμάτη, ο οποίος ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία του λόγω της ευαισθησίας των πληροφοριών.
Οποιαδήποτε παραχώρηση στο συγκεκριμένο ζήτημα θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική πρόοδο των διαπραγματεύσεων, οι οποίες παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες μετά την κατάρρευση της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο.
«Δεν πρόκειται ποτέ να έχουμε μια τέλεια ειρηνευτική συμφωνία, αλλά δεν μπορούμε να περιμένουμε την τέλεια στιγμή, χάνοντας την ευκαιρία να πετύχουμε μια καλή συμφωνία», δήλωσε την Παρασκευή ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, σε δημόσια συνέντευξή του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Η παρέμβαση Τραμπ και ο καθοριστικός ρόλος του Κατάρ
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε πρόσφατα τηλεφωνική επικοινωνία με τον ηγέτη του Κατάρ, εμίρη σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, σχετικά με τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της έντασης, σε μια κίνηση που υποδηλώνει την επιθυμία του να τερματίσει έναν πόλεμο ο οποίος συνέβαλε στην εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών έναντι του Ρεπουμπλικανικού Κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές αυτής της εβδομάδας.
Ο Τραμπ και ο σεΐχης Ταμίμ συζήτησαν τις προσπάθειες του Κατάρ για τη γεφύρωση των διαφορών μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών και την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε την Παρασκευή το γραφείο του εμίρη.
Ο Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ξεκίνησαν τον πόλεμο με επιθέσεις εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, προκαλώντας αντίποινα από την Ισλαμική Δημοκρατία εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, καθώς και απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας και του παγκόσμιου πληθωρισμού.
Οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου έχουν οδηγηθεί επανειλημμένα σε αδιέξοδο, με το Ιράν να απαιτεί, μεταξύ άλλων παραχωρήσεων, την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών του.
Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Ο Τραμπ υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι βασικός στόχος του πολέμου ήταν να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, αν και ελάχιστα είναι γνωστά για την έκταση των πυρηνικών δραστηριοτήτων της χώρας από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Τεχεράνη επιμένει διαχρονικά ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά μη στρατιωτικούς σκοπούς. Ωστόσο, οποιαδήποτε δέσμευση για μεγαλύτερη διαφάνεια στις πυρηνικές δραστηριότητές της θα μπορούσε να αποδειχθεί επαρκής για να δώσει νέα ώθηση στην ειρηνευτική διαδικασία.
Το Reuters και οι New York Times είχαν αναφερθεί και προηγουμένως στην προθυμία του Ιράν να προχωρήσει σε συμβιβασμούς στο πυρηνικό ζήτημα.
Αξιωματούχοι του Κατάρ πραγματοποίησαν συνεχείς επαφές μεταξύ Ντόχα και Τεχεράνης, προσπαθώντας να διαμορφώσουν τις προϋποθέσεις μιας πιθανής συμφωνίας ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης. Οι εκλογές αυτές κατέληξαν σε σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών επί του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Τραμπ, με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Ένας από τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών ήταν η αντίθεση της αμερικανικής κοινής γνώμης στον πόλεμο, εν μέρει εξαιτίας των επιπτώσεών του στις τιμές της βενζίνης.
Η αποκλιμάκωση έριξε το πετρέλαιο κάτω από τα 100 δολάρια
Μετά την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν σχεδιάζει άμεσα νέες στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, προκαλώντας πτώση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Η τιμή του Brent υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών περιορίζει την πιθανότητα επιστροφής σε γενικευμένες εχθροπραξίες.
Ο Τραμπ είχε απειλήσει επανειλημμένα πριν από τις εκλογές ότι θα μπορούσε να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας.
Ωστόσο, ο Αμερικανός Πρόεδρος εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει την επανέναρξη των επιθέσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ανεξάρτητα από την πρόοδο που ενδέχεται να σημειωθεί στις διαπραγματεύσεις.
Διπλωματικός μαραθώνιος και επαφές με τη Μόσχα
Στο πλαίσιο των πρόσφατων διπλωματικών πρωτοβουλιών, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, συζήτησε την Πέμπτη τις «προσπάθειες που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή» σε ξεχωριστές τηλεφωνικές επικοινωνίες με τους ομολόγους του από τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στον επίσημο λογαριασμό του στο Telegram.
Ο Αραγτσί είχε επίσης συνομιλίες με τους υπουργούς Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Τουρκίας, του Κουβέιτ, της Κύπρου και της Ιορδανίας.
Παράλληλα, ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με ανακοίνωση που αναρτήθηκε στον ιστότοπο της ρωσικής προεδρίας.
Κατά τη συνάντηση, ο Ρεζαΐ παρέδωσε στον Πούτιν μήνυμα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, όπως μετέδωσε το κρατικό ιρανικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο IRIB, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενό του.
