Αντιμέτωπη με σοβαρές ελλείψεις στα αποθέματα φυσικού αερίου κινδυνεύει να βρεθεί η Ευρώπη τους επόμενους μήνες, καθώς οι διαταραχές στον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή απειλούν να διατηρήσουν τις πιέσεις στις τιμές της ενέργειας και να επιβαρύνουν περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι τελευταίες προβλέψεις για το φυσικό αέριο δείχνουν ότι τα προβλήματα στην αποθήκευση ενέργειας ενδέχεται να παραταθούν σε όλη τη διάρκεια του 2027, με ανάλυση του Bloomberg να εκτιμά ότι τα αποθέματα της Ευρώπης θα μπορούσαν να υποχωρήσουν μόλις στο 17% της χωρητικότητας των εγκαταστάσεων μέχρι το τέλος Μαρτίου, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί ότι οι συνθήκες στενότητας στην αγορά μπορεί να συνεχιστούν ακόμη και το 2028.
Η Ευρώπη εισήλθε στην περίοδο του χειμώνα με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου γεμάτες σε ποσοστό μικρότερο του 75%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τον ιστορικό μέσο όρο.
Βασική αιτία αποτελεί η διαταραχή των προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Μέση Ανατολή εξαιτίας του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που έχει επηρεάσει τη διέλευση φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση του Bloomberg, σε περίπτωση που τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά για τις μεταφορές LNG έως το τέλος Μαρτίου, τα αποθέματα της Ευρώπης αναμένεται να περιοριστούν στο 17%, υπό την προϋπόθεση ότι οι καιρικές συνθήκες θα κινηθούν κοντά στον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.
Σε περίπτωση που ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρότερος από το συνηθισμένο, οι προοπτικές γίνονται ακόμη δυσμενέστερες, καθώς ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι τα αποθέματα θα μπορούσαν να μειωθούν έως και στο 10% της συνολικής χωρητικότητας.
Και στα δύο σενάρια, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης θα ολοκλήρωναν τη χειμερινή περίοδο με τα χαμηλότερα επίπεδα αποθεμάτων που έχουν καταγραφεί σε στοιχεία τα οποία καλύπτουν περισσότερα από δέκα χρόνια. Μια τέτοια εξέλιξη θα υποχρέωνε την Ευρώπη να προμηθευτεί ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, προκειμένου να αναπληρώσει τα αποθέματά της ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, το πρόβλημα θα μπορούσε να γίνει εντονότερο εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, διατηρώντας περιορισμένη την προσφορά LNG και ενισχύοντας τις ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Ο IEA εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή αγορά θα μπορούσε να εξακολουθήσει να αντιμετωπίζει περιορισμένη προσφορά ακόμη και το 2028, γεγονός που αναδεικνύει τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης περιόδου ενεργειακής αβεβαιότητας, ενώ οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενεργειακή ασφάλεια, αλλά επεκτείνονται στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία έχει ήδη δεχθεί σημαντικό πλήγμα από τις υψηλές τιμές της ενέργειας μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλείται το δημοσίευμα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει περιορίσει τη χρήση φυσικού αερίου κατά περίπου 20% από το 2022, στρεφόμενη σε εναλλακτικά καύσιμα, την ώρα που τα περιθώρια για περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης εμφανίζονται πλέον ιδιαίτερα περιορισμένα, καθώς οποιαδήποτε νέα μεγάλη υποχώρηση της ζήτησης θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με τίμημα την ύφεση.
Οι πιέσεις στα νοικοκυριά
Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετωπίζουν και τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Βρετανία και η Γερμανία, όπου το φυσικό αέριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως για θέρμανση.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, ενώ η ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων δημιουργεί πρόσθετες αβεβαιότητες για την εξέλιξη των τιμών.
Η Wood Mackenzie (κορυφαία παγκόσμια εταιρεία ερευνών, δεδομένων και συμβουλευτικών υπηρεσιών) προειδοποιεί ότι εάν η Ευρώπη ολοκληρώσει τη χειμερινή περίοδο με τις αποθήκες φυσικού αερίου γεμάτες μόλις κατά 17%, θα δημιουργηθεί σημαντικός κίνδυνος νέων αυξήσεων στις τιμές.
Έτσι, παρά την έντονη ανησυχία για την επάρκεια του φυσικού αερίου στη διάρκεια του φετινού χειμώνα, η μεγαλύτερη πρόκληση για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας ενδέχεται να εμφανιστεί την άνοιξη, όταν θα ξεκινήσει η προσπάθεια αναπλήρωσης των αποθεμάτων για την επόμενη χειμερινή περίοδο.
