Δύο σενάρια ελέγχου στην ψηφιακή σύσταση εταιρειών εξετάζει η ΑΑΔΕ με αφορμή τις υποθέσεις των «αχυρανθρώπων», με το πρώτο να προβλέπει προσωρινό πάγωμα της αίτησης για πρόσθετο έλεγχο και το δεύτερο ολοκλήρωση της σύστασης με παράλληλη συλλογή στοιχείων για τα πρόσωπα πίσω από την εταιρεία.
Οι δύο επιλογές που βρίσκονται υπό επεξεργασία από την ΑΑΔΕ αφορούν αιτήσεις ψηφιακής σύστασης εταιρειών με ενδείξεις χρήσης «αχυρανθρώπων», δηλαδή προσώπων που εμφανίζονται ως διαχειριστές ή εταίροι για λογαριασμό τρίτων. Η πρακτική διαφορά είναι αν η εταιρεία θα έχει ήδη εγγραφεί στο ΓΕΜΗ και αποκτήσει ΑΦΜ όσο εξετάζονται τα στοιχεία της.
Πώς θα λειτουργούσαν τα δύο σενάρια
Με το πρώτο σενάριο, η αίτηση θα έμπαινε σε αναμονή για πρόσθετο έλεγχο. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, για παράδειγμα, αν μια νέα εταιρεία δήλωνε έδρα σε χώρο όπου λειτουργούσε επιχείρηση που άφησε ληξιπρόθεσμα χρέη και οι διασταυρώσεις έδειχναν ότι τα δύο σχήματα συνδέονται μέσω κοινών προσώπων. Στο πλαίσιο του ελέγχου θα μπορούσε να ζητηθεί και η αυτοπρόσωπη παρουσία του ενδιαφερομένου στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία.
Με το δεύτερο σενάριο, η ίδια αίτηση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί και η ΑΑΔΕ να συνεχίσει τη συλλογή στοιχείων ενώ η νέα εταιρεία έχει ήδη ΑΦΜ. Η αντιπαραβολή του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ) με τα φορολογικά αρχεία θα μπορούσε να δείξει σε ποιες επιχειρήσεις είχε εμφανιστεί ο δηλωμένος διαχειριστής, με ποια ιδιότητα και αν αυτές είχαν αφήσει οφειλές ή είχαν αλλάξει επανειλημμένα διοίκηση.
Στο υπό εξέταση σχέδιο μένει να καθοριστεί ποιος συνδυασμός ευρημάτων θα αρκεί για να παραπεμφθεί μια αίτηση σε έλεγχο, ποια δικαιολογητικά θα μπορούν να ζητηθούν και πόσο θα διαρκεί η αναμονή αν η σύσταση παγώσει. Ανοιχτό είναι επίσης αν οι διασταυρώσεις θα καλύπτουν αλλαγές διαχειριστή σε εταιρείες που λειτουργούν ήδη.
Τι έδειξαν οι υποθέσεις των «αχυρανθρώπων»
Στην έρευνα με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, η ΑΑΔΕ συνέδεσε 4.200 ΑΦΜ με περισσότερες από 700 διευθύνσεις. Οι οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ ξεπέρασαν τα 203 εκατ. ευρώ. Η διασταύρωση των διευθύνσεων και των στοιχείων των δηλωμένων διαχειριστών βοήθησε τους ελεγκτές να εντοπίσουν ποιοι ασκούσαν στην πράξη την επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι πρώτες απολογίες έχουν προγραμματιστεί για τις 10 Νοεμβρίου.
Σε χωριστή υπόθεση που ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο, η ΑΑΔΕ είχε εντοπίσει 317 επιχειρήσεις με οφειλές 43 εκατ. ευρώ προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ. Όταν προέκυπτε έλεγχος, σύμφωνα με την Αρχή, στη θέση της εταιρείας που είχε συσσωρεύσει χρέη εμφανιζόταν άλλη, με διαφορετικό ΑΦΜ.
Τι ελέγχεται ήδη κατά την ψηφιακή σύσταση
Η ηλεκτρονική Υπηρεσία Μίας Στάσης (e-ΥΜΣ) επαληθεύει ήδη την ταυτότητα του αιτούντος και ελέγχει μέσω TAXIS αν οι ιδρυτές έχουν ενεργό ΑΦΜ. Μέσω της ίδιας διασύνδεσης επιβεβαιώνονται και τα στοιχεία της έδρας που προκύπτουν από την ηλεκτρονική δήλωση μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης. Ο υπό εξέταση έλεγχος θα αξιοποιούσε τη διεύθυνση και για να αναζητήσει ποιες εταιρείες είχαν προηγηθεί στον ίδιο χώρο και πώς συνδέονται με τη νέα αίτηση.
Η ισχύουσα διαδικασία προβλέπει ήδη διακοπή της ηλεκτρονικής σύστασης αν προκύψει πρόβλημα με την ταυτότητα του αιτούντος, τη δικαιοπρακτική του ικανότητα ή το δικαίωμα εκπροσώπησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται φυσική παρουσία στην Υπηρεσία Μίας Στάσης. Προβλέπονται επίσης δειγματοληπτικοί έλεγχοι του ΓΕΜΗ στα δικαιολογητικά μετά τη σύσταση.
Η αυτοψία μετά την έναρξη και η χρηματική εγγύηση
Για τις δηλώσεις έναρξης που υποβάλλονται απευθείας στη Φορολογική Διοίκηση, απόφαση του 2025 προβλέπει δυνατότητα αυτοψίας μετά την έναρξη. Η ΑΑΔΕ μπορεί να ελέγξει την ακρίβεια των δηλωμένων στοιχείων και αν η επιχείρηση βρίσκεται πράγματι στην έδρα που δήλωσε, όταν υπάρχουν επιβαρυντικές πληροφορίες, όπως στοιχεία για ανάμειξη του νόμιμου εκπροσώπου σε υπόθεση φοροδιαφυγής.
Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει επίσης χρηματική εγγύηση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις φορολογικής έναρξης. Μία από αυτές αφορά εταιρεία που διοικείται από φυσικό πρόσωπο με βασικές ληξιπρόθεσμες οφειλές τουλάχιστον 300.000 ευρώ από συγκεκριμένους φόρους ή πρόστιμα. Στο όριο εξαιρούνται οι οφειλές σε ρύθμιση που τηρείται και για την οποία έχουν πληρωθεί τουλάχιστον τρεις δόσεις. Όταν ζητηθεί εγγύηση, η έναρξη στο φορολογικό μητρώο ολοκληρώνεται μετά την παροχή της.
