Στη δεύτερη θέση μεταξύ 17 προηγμένων οικονομιών κατατάσσεται η Ελλάδα ως προς την αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ από το 2019 έως το 2026, με σωρευτική άνοδο περίπου 16%, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times που βασίζεται σε στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Η Ελλάδα βρίσκεται πίσω από τη Νότια Κορέα και μπροστά από τις ΗΠΑ στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ενώ στην κατάταξη με βάση τη μεταβολή του συνολικού πραγματικού ΑΕΠ εμφανίζεται έβδομη, με άνοδο περίπου 13%.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο κατατάξεις συνδέεται με την πορεία του πληθυσμού. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ προκύπτει διαιρώντας το συνολικό ΑΕΠ με τον αριθμό των κατοίκων. Στην Ελλάδα, όπου ο πληθυσμός μειώθηκε, η αύξηση της παραγωγής ανά κάτοικο ήταν μεγαλύτερη από την αύξηση της συνολικής παραγωγής. Το ποσοστό του 16% αφορά τη μεταβολή του δείκτη σε όλη την περίοδο, ενώ η δεύτερη θέση αφορά τον ρυθμό αύξησής του μεταξύ των χωρών του δείγματος.
Η Αυστραλία δείχνει πώς λειτουργεί η ίδια σύγκριση όταν ο πληθυσμός αυξάνεται. Με την πληθυσμιακή άνοδο μετά την πανδημία να τροφοδοτείται κυρίως από τη μετανάστευση, η χώρα κατατάσσεται τρίτη στην αύξηση του συνολικού πραγματικού ΑΕΠ, αλλά 12η στην αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ανά κάτοικο. Οι ΗΠΑ, που προηγούνται στο συνολικό ΑΕΠ, περνούν στην τρίτη θέση με βάση την κατά κεφαλήν μεταβολή.
Καταλυτική η σημασία του δημογραφικού
Η δημογραφική εξέλιξη επηρεάζει και τις προοπτικές ανάπτυξης. Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, η συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας περιορίζει τη δυνατότητα αύξησης της παραγωγής μέσω της προσθήκης εργαζομένων, ενώ η γήρανση αυξάνει τις πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες για συντάξεις και υγεία. Έτσι, η αύξηση της παραγωγικότητας αποκτά μεγαλύτερο βάρος για τη διατήρηση της ανάπτυξης.
Το συνολικό ΑΕΠ αποτυπώνει την αξία των αγαθών και των υπηρεσιών που παράγει μια οικονομία. Αν διαιρεθεί με τον αριθμό των κατοίκων, προκύπτει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Όταν ο πληθυσμός αυξάνεται, η παραγωγή ανά κάτοικο μπορεί να αυξάνεται πιο αργά από τη συνολική παραγωγή. Με σταθερό πληθυσμό, οι δύο δείκτες μεταβάλλονται με τον ίδιο ρυθμό, ενώ όταν ο πληθυσμός μειώνεται, όπως στην Ελλάδα, η άνοδος του κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι μεγαλύτερη από την άνοδο του συνολικού.
Όπως επισημαίνει η Μαντχάβι Μποκίλ, αναλύτρια του οίκου Moody’s, σε σημείωμα που επικαλούνται οι Financial Times, η αύξηση του πληθυσμού στήριζε επί χρόνια την οικονομική ανάπτυξη και την πιστοληπτική ικανότητα των χωρών, όμως η υποχώρηση της γεννητικότητας αλλάζει αυτή την εικόνα. «Με λιγότερους εργαζομένους περιορίζονται οι δυνατότητες παραγωγής, ενώ η μείωση του αριθμού των νοικοκυριών και των καταναλωτών αποδυναμώνει τη ζήτηση. Έτσι, οι οικονομίες θα χρειαστεί να στηριχθούν περισσότερο στην αύξηση της παραγωγικότητας για να διατηρήσουν την ανάπτυξή τους», αναφέρει.
Η Αυστραλία και ο Καναδάς δείχνουν πώς η πληθυσμιακή αύξηση, που ενισχύθηκε από τη μετανάστευση, συνέβαλε στην επέκταση της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας. Ειδικά η Αυστραλία βρίσκεται στην τρίτη θέση ως προς την αύξηση του συνολικού πραγματικού ΑΕΠ, αλλά στη 12η με βάση την αύξηση ανά κάτοικο. Οι ΗΠΑ, που έχουν τη μεγαλύτερη αύξηση του συνολικού ΑΕΠ μεταξύ των 17 χωρών, περνούν στην τρίτη θέση στην κατά κεφαλήν σύγκριση.
Οι Financial Times συγκρίνουν το πως αυξήθηκε η πραγματική παραγωγή ανά κάτοικο σε κάθε χώρα σε σχέση με το 2019. Για να αξιολογηθεί το βιοτικό επίπεδο και η αγοραστική δύναμη των πολιτών χρειάζονται και άλλα στοιχεία, όπως το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, η εξέλιξη των πραγματικών μισθών, το κόστος ζωής και η κατανομή του πλούτου.
Για την Ελλάδα, η αφετηρία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ανάκαμψη των τελευταίων ετών ακολούθησε τη μακρά οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Μια οικονομία που ξεκινά από χαμηλότερη βάση μπορεί να σημειώνει μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο και να εξακολουθεί να απέχει από τα επίπεδα εισοδήματος και ευημερίας των πλουσιότερων χωρών.
