Υπάρχουν στιγμές όπου μια σοβαρή επιδείνωση της υγείας μετατρέπει ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές κινήσεις σε δύσκολη υπόθεση. Όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί πλέον να αυτοεξυπηρετηθεί και χρειάζεται μόνιμη βοήθεια από τρίτο πρόσωπο, το βάρος δεν είναι μόνο ψυχολογικό αλλά και οικονομικό. Η ανάγκη για συνεχή φροντίδα, ιατρική υποστήριξη, φάρμακα και καθημερινή βοήθεια δημιουργεί αυξημένα έξοδα για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.
Για αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται από τον e-ΕΦΚΑ το Επίδομα Απολύτου Αναπηρίας, μια οικονομική ενίσχυση που χορηγείται υπό συγκεκριμένες ιατρικές και ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Ποιοι μπορούν να λάβουν το επίδομα
Η ύπαρξη γνωμάτευσης από τα ΚΕΠΑ που αναφέρει ανάγκη «συμπαράστασης ετέρου προσώπου» αποτελεί βασική προϋπόθεση, ωστόσο από μόνη της δεν αρκεί για τη χορήγηση της παροχής. Ο ΕΦΚΑ εξετάζει παράλληλα και το ασφαλιστικό καθεστώς κάθε ενδιαφερόμενου.
Πρώτοι στη λίστα των δικαιούχων βρίσκονται οι συνταξιούχοι αναπηρίας. Εφόσον η πιστοποίηση των ΚΕΠΑ αναγνωρίζει ανάγκη συνεχούς βοήθειας από τρίτο άτομο, η σύνταξη προσαυξάνεται αυτόματα με το αντίστοιχο ποσό του επιδόματος.
Δικαίωμα μπορεί να έχουν και συνταξιούχοι λόγω θανάτου, όμως εδώ ισχύει ένας κρίσιμος περιορισμός: το επίδομα καταβάλλεται μόνο εφόσον ο θανών ασφαλισμένος είχε πρωτοασφαλιστεί πριν από το 1993. Για ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ εφαρμόζονται ειδικές ρυθμίσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον ασφαλιστικό κλάδο.
Αντίθετα, για τους συνταξιούχους γήρατος το πλαίσιο παραμένει ιδιαίτερα περιοριστικό. Η σχετική προσαύξηση δεν καταβάλλεται, εκτός από περιπτώσεις ασφαλισμένων που είναι τυφλοί.
Παράλληλα, όσοι εξακολουθούν να εργάζονται ή δεν έχουν ακόμη υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης δεν μπορούν να λάβουν το συγκεκριμένο βοήθημα, ακόμη κι αν διαθέτουν θετική γνωμάτευση από τα ΚΕΠΑ.
Τα ποσά που ισχύουν το 2026
Το ύψος της παροχής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πότε ασφαλίστηκε για πρώτη φορά ο δικαιούχος.
Για ασφαλισμένους που είχαν ενταχθεί στην ασφάλιση πριν από το 1993, η προσαύξηση αντιστοιχεί στο 50% της σύνταξης. Για το 2026, το ανώτατο όριο της προσαύξησης φτάνει τα 671,40 ευρώ.
Για όσους ασφαλίστηκαν μετά το 1993, το ποσό είναι ενιαίο και δεν διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Για το 2026 το επίδομα διαμορφώνεται στα 201,71 ευρώ μηνιαίως.
Η περίπτωση παραπληγίας και τετραπληγίας
Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για περιπτώσεις ασφαλισμένων που, πέρα από την ανάγκη συνεχούς υποστήριξης, πάσχουν και από παραπληγία ή τετραπληγία με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί το Εξωιδρυματικό Επίδομα, το οποίο είναι υψηλότερο.
Ωστόσο, ο ΕΦΚΑ δεν καταβάλλει σωρευτικά και τις δύο παροχές στο σύνολό τους. Ο δικαιούχος λαμβάνει την οικονομικά ευνοϊκότερη παροχή, η οποία σήμερα μπορεί να φτάσει έως και τα 846 ευρώ.
Η διαδικασία βήμα προς βήμα
Η διαδικασία υποβολής έχει πλέον περάσει σχεδόν αποκλειστικά στο ψηφιακό περιβάλλον, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και τις μετακινήσεις.
Το πρώτο βήμα είναι η υποβολή αίτησης στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας προκειμένου να πραγματοποιηθεί εξέταση από τα ΚΕΠΑ και να εκδοθεί η σχετική γνωμάτευση.
Μετά την έκδοση της απόφασης, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ μέσω της υπηρεσίας συνταξιοδότησης.
Σημαντικό είναι ότι υπάρχει προθεσμία τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της γνωμάτευσης των ΚΕΠΑ για την υποβολή της αίτησης στον ΕΦΚΑ.
Εφόσον η αίτηση κατατεθεί μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα, τα ποσά καταβάλλονται αναδρομικά από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης πιστοποίησης αναπηρίας.
Για χιλιάδες ανθρώπους που ζουν καθημερινά με σοβαρές δυσκολίες αυτοεξυπηρέτησης, η συγκεκριμένη ενίσχυση δεν αποτελεί απλώς ένα επίδομα. Είναι μια βασική στήριξη που μπορεί να κάνει πιο αξιοπρεπή και διαχειρίσιμη την καθημερινότητά τους.
