Παρά τη συνεχή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα τους τελευταίους μήνες, οι τιμές σε βασικά προϊόντα εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα ή να παρουσιάζουν νέες αυξήσεις. Αν και σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ παρατηρούνται μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες τροφίμων, οι καταναλωτές εξακολουθούν να προβληματίζονται, καθώς το συνολικό κόστος παραμένει βαρύ.
Οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης
Η κλιματική κρίση επηρεάζει σημαντικά την παραγωγή βασικών προϊόντων, διαμορφώνοντας τις διεθνείς τιμές πρώτων υλών. Το φαινόμενο αυτό έχει γίνει πλέον δεδομένο, με αποτέλεσμα, ακόμη και αν σε κάποιες κατηγορίες επικρατεί ισορροπία, να προκύπτουν κρίσεις σε άλλες.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, Αριστοτέλης Παντελιάδης, «τα επόμενα χρόνια πρέπει να είμαστε έτοιμοι για προβλήματα λόγω μειωμένης παραγωγής εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, κάτι που επηρεάζει την επάρκεια και τις τιμές των προϊόντων».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ραγδαία αύξηση της τιμής του κακάο, το οποίο το 2024 σημείωσε άνοδο 172%, λόγω μειωμένων συγκομιδών στην Ακτή Ελεφαντοστού και τη Γκάνα. Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και στον καφέ, με την premium ποικιλία Arabica να καταγράφει άνοδο 65%, εξαιτίας της ξηρασίας στη Βραζιλία και το Βιετνάμ, καθώς και των ζημιών από βροχοπτώσεις στην Κόστα Ρίκα.
Οι επιχειρήσεις του κλάδου προειδοποιούν για νέες ανατιμήσεις. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, Τάσος Γιάγκογλου, «οι εταιρείες έχουν απορροφήσει μέχρι τώρα το αυξημένο κόστος, αλλά τα αποθέματα σε χαμηλότερες τιμές εξαντλούνται, με τις νέες συμφωνίες να κλείνονται σε επίπεδα-ρεκόρ».
Παρόμοιες ανησυχίες υπάρχουν και για τις τιμές των χυμών, βασικής πρώτης ύλης για την παραγωγή αναψυκτικών. Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της Coca-Cola HBC Ελλάδας και Κύπρου, Svetoslav Atanasov, η εταιρεία απορροφά μεγάλο μέρος του κόστους, αλλά η αύξηση στις τιμές commodities είναι αναπόφευκτη.
Οι τιμές δεν επιστρέφουν στα προ κρίσης επίπεδα
Ένας δεύτερος λόγος ανησυχίας για τους καταναλωτές είναι η διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα, παρά τις πρόσφατες μειώσεις. Οι συνεχείς αυξήσεις των τελευταίων τριών ετών έχουν δημιουργήσει ένα νέο «κανονικό» για τα τρόφιμα, το οποίο δύσκολα θα αλλάξει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα για τον Νοέμβριο του 2024 διαμορφώθηκε στο 0,6%, ενώ οι τιμές στα σούπερ μάρκετ μειώθηκαν κατά 0,72%. Ωστόσο, όπως τονίζουν παράγοντες της αγοράς, οι τιμές δεν θα επανέλθουν στα επίπεδα προ κρίσης.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, «οι τιμές δεν μπορούν να επιστρέψουν στο επίπεδο που ήταν πριν από τρία χρόνια. Παρά τις μειώσεις σε ορισμένα προϊόντα, το συνολικό κόστος παραμένει υψηλό».
Με τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις να συνεχίζουν να επηρεάζουν τις αγορές και τις ανησυχίες για την επάρκεια βασικών προϊόντων να παραμένουν, η ακρίβεια στα τρόφιμα αναμένεται να αποτελεί πηγή προβληματισμού και το 2025, έστω και με μειωμένη ένταση σε σχέση με πέρυσι.
