Εισοδήματα που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό, αλλά έμειναν έξω από τις ελληνικές φορολογικές δηλώσεις, αναζητεί η ΑΑΔΕ. Οι υπηρεσίες της πρέπει μέχρι τις 30 Οκτωβρίου να αντιπαραβάλουν τουλάχιστον τις μισές πληροφορίες που έχουν παραλάβει από ξένες φορολογικές αρχές, μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος διοικητικής συνεργασίας DAC1, με τις δηλώσεις εισοδήματος, τουλάχιστον για το φορολογικό έτος 2021.
Το συγκεκριμένο ορόσημο περιλαμβάνεται στην επίσημη στοχοθεσία της ΑΑΔΕ και αφορά τη διασταύρωση των πληροφοριών που έχουν φτάσει από το εξωτερικό. Στόχος είναι να εντοπιστούν ποσά που δεν δηλώθηκαν ή εμφανίζονται διαφορετικά στις ελληνικές δηλώσεις, ώστε οι υποθέσεις με αποκλίσεις να εξεταστούν περαιτέρω.
Για τους φορολογουμένους, το κρίσιμο είναι αν η διαφορά αφορά εισόδημα που παραλείφθηκε ή ποσό που εξηγείται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Από την εξέταση των δικαιολογητικών θα κριθεί εάν απαιτείται καταλογισμός φόρου και προστίμου. Η απόκλιση αποτελεί αφορμή για διερεύνηση και δεν αποδεικνύει από μόνη της φοροδιαφυγή.
Το δίχτυ για καταθέσεις και δαπάνες
Η διασταύρωση των στοιχείων του εξωτερικού αποτελεί συγκεκριμένη δράση μέσα στο ευρύτερο πλέγμα ελέγχων της ΑΑΔΕ. Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση συνδυάζει πληροφορίες από τράπεζες, εργοδότες, ασφαλιστικά ταμεία, επιχειρήσεις και άλλους φορείς, αναζητώντας αναντιστοιχίες ανάμεσα στα δηλωμένα εισοδήματα και στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
Χαμηλά εισοδήματα στη δήλωση, αλλά υψηλές πληρωμές με κάρτες, σημαντικές δόσεις δανείων και μεγάλες δαπάνες διαβίωσης συνθέτουν εικόνα που μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο. Αντίστοιχο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τραπεζικές πιστώσεις που δεν συνδέονται με εμφανή πηγή χρηματοδότησης ή αύξηση περιουσίας που δεν εξηγείται από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Στα δεδομένα που συγκεντρώνονται περιλαμβάνονται αποδοχές, συντάξεις, αναδρομικά, πρόσθετες αμοιβές, τόκοι και μερίσματα. Στην πλευρά των πληρωμών, αξιοποιούνται στοιχεία για αποπληρωμές δανείων, ασφάλιστρα, νοσήλια σε ιδιωτικά θεραπευτήρια και δίδακτρα. Πληροφορίες διαβιβάζονται επίσης από εταιρείες τηλεφωνίας, ηλεκτρικής ενέργειας και ύδρευσης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις κάθε κατηγορίας παρόχου.
Η συνολική εικόνα είναι εκείνη που αποκτά ελεγκτική σημασία. Μια υψηλή δαπάνη μπορεί να καλύπτεται από παλαιότερες αποταμιεύσεις. Όταν, όμως, τα έξοδα υπερβαίνουν τα δηλωμένα εισοδήματα και η χρηματοδότησή τους δεν προκύπτει από τα στοιχεία, ανοίγει ο δρόμος για περαιτέρω διερεύνηση.
Τι ψάχνουν στους τραπεζικούς λογαριασμούς
Στους τραπεζικούς ελέγχους αξιοποιείται το BANCAPP, το Σύστημα Αυτοματοποιημένου Ελέγχου Προσαύξησης Περιουσίας. Η εφαρμογή τροφοδοτείται με αναλυτικά χρηματοπιστωτικά δεδομένα για φορολογουμένους για τους οποίους έχει εκδοθεί εντολή ελέγχου, διευκολύνοντας την εξέταση των συναλλαγών και της προέλευσης των χρημάτων.
Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί τι αντιπροσωπεύει κάθε επίμαχη πίστωση. Χρήματα από πώληση ακινήτου, εκταμίευση δανείου ή άλλη συγκεκριμένη πηγή πρέπει να συνδέονται με τα αντίστοιχα αποδεικτικά.
Η διάκριση επηρεάζει και τη φορολογική αντιμετώπιση. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ, όταν η πηγή ενός ποσού είναι εμφανής, τυχόν φορολογική υποχρέωση εξετάζεται με βάση τις διατάξεις που αντιστοιχούν σε αυτήν και όχι αυτομάτως ως προσαύξηση περιουσίας άγνωστης προέλευσης.
Η απάντηση σε ένα αίτημα ελέγχου χρειάζεται συγκεκριμένα ποσά, ημερομηνίες και δικαιολογητικά. Για έσοδα από πώληση περιουσιακού στοιχείου, βασικά αποδεικτικά είναι το συμβόλαιο και τα στοιχεία πληρωμής. Για δάνειο, η σύμβαση και η εκταμίευση. Για δωρεά ή γονική παροχή, οι σχετικές δηλώσεις και τα τραπεζικά παραστατικά.
Όταν η εξήγηση στηρίζεται σε αποταμιεύσεις προηγούμενων ετών, χρειάζεται να προκύπτει ότι τα κεφάλαια μπορούσαν να έχουν σχηματιστεί και ήταν διαθέσιμα κατά τον κρίσιμο χρόνο. Η γενική αναφορά σε «οικονομίες χρόνων» πρέπει να υποστηρίζεται από στοιχεία εισοδημάτων και χρηματικών κινήσεων.
Αντίστοιχα, για μεταφορές μεταξύ λογαριασμών ή επιστροφές χρημάτων, σημασία έχει να αποτυπώνεται η διαδρομή των ποσών. Η τεκμηρίωση πρέπει να απαντά στα συγκεκριμένα ερωτήματα της υπηρεσίας και να επιτρέπει την επαλήθευση της εξήγησης.
Οι προθεσμίες για τις απαντήσεις
Η προθεσμία εξαρτάται από το έγγραφο που κοινοποιείται και το στάδιο του ελέγχου. Για το γενικό έγγραφο αίτημα παροχής πληροφοριών ή προσκόμισης στοιχείων, ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει 10 εργάσιμες ημέρες από την κοινοποίηση. Παράταση μπορεί να δοθεί υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, εφόσον τεκμηριώνονται δυσχέρειες που δεν οφείλονται στον φορολογούμενο.
Εάν ο έλεγχος καταλήξει σε ευρήματα και κοινοποιηθούν σημείωμα διαπιστώσεων και προσωρινός διορθωτικός προσδιορισμός φόρου, προβλέπεται προθεσμία 20 ημερών για την υποβολή έγγραφων απόψεων. Σε αυτό το στάδιο μπορούν να προσκομιστούν στοιχεία και επιχειρήματα πριν από την έκδοση της οριστικής πράξης.
Πώς βγαίνει ο λογαριασμός
Εφόσον επιβεβαιωθεί απόκρυψη φορολογητέου εισοδήματος, καταλογίζονται ο πρόσθετος φόρος και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις. Για ανακριβή δήλωση, ο γενικός κανόνας προβλέπει πρόστιμο 10%, 25% ή 50% επί της διαφοράς φόρου, ανάλογα με το μέγεθος της απόκλισης σε σχέση με τον φόρο που είχε δηλωθεί.
Το 50% αφορά το πρόστιμο επί της διαφοράς φόρου και δεν αποτελεί συνολικό ανώτατο όριο των επιβαρύνσεων, καθώς μπορούν να προστεθούν και οι νόμιμοι τόκοι.
Στις περιπτώσεις όπου η οικονομική εικόνα παραμένει ανεξήγητη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, έμμεσες τεχνικές ελέγχου. Μέσω αυτών εξετάζονται η ρευστότητα, η καθαρή περιουσιακή θέση, οι τραπεζικές καταθέσεις και οι δαπάνες σε μετρητά, προκειμένου να προσδιοριστεί τυχόν εισόδημα που δεν δηλώθηκε.
