Επενδύσεις ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ σε νέα data centers (κέντρα δεδομένων) βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ελλάδα, με το ευρύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον για τις ψηφιακές υποδομές και το τεχνολογικό οικοσύστημα να προσεγγίζει τα 10 δισ. ευρώ, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και αποθήκευσης δεδομένων δημιουργεί νέες προοπτικές για την ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA), έργα συνολικής ισχύος 40 έως 60 MW βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής, ενώ τα ανακοινωμένα επενδυτικά σχέδια ανεβάζουν τη δυνητική ισχύ των data ceneters κοντά στα 200 MW, ενισχύοντας τις προοπτικές ανάδειξης της Ελλάδας σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο εν μέσω μιας περιόδου που το «κυνήγι» της τεχνητής νοημοσύνης είναι παγκόσμιο.
Η ελληνική αγορά φιλοξενίας υποδομών δεδομένων (colocation), η οποία έως το 2023 διέθετε περίπου 6 έως 7 MW, βρίσκεται πλέον σε περίοδο ταχείας ανάπτυξης, με τη σημερινή λειτουργούσα ισχύ να υπολογίζεται σε περίπου 30 MW. Ωστόσο, η GRDCA υπογραμμίζει ότι τα έργα υπό κατασκευή, τα ανακοινωμένα σχέδια και οι αιτήσεις σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο δεν αποτελούν ήδη λειτουργούσα ισχύ.
Σημαντική είναι και η ευρύτερη οικονομική επίδραση των επενδύσεων. Σύμφωνα με στοιχεία της IDC Research Services που επικαλείται η Ένωση, κάθε ευρώ που επενδύεται σε κέντρα δεδομένων δημιουργεί συνολική οικονομική αξία 8,23 ευρώ, εκ των οποίων 2,45 ευρώ αντιστοιχούν στην άμεση επίδραση, 4,38 ευρώ στην έμμεση και 1,41 ευρώ στην επαγόμενη οικονομική δραστηριότητα.
Αντίστοιχα, ο πολλαπλασιαστής απασχόλησης διαμορφώνεται στο 7,5, καθώς κάθε άμεση θέση εργασίας συνδέεται με τη δημιουργία 6,5 επιπλέον θέσεων. Τα μεγέθη αυτά αποτυπώνουν, σύμφωνα με την GRDCA, τη ζήτηση που δημιουργείται για εξοπλισμό, υπηρεσίες μηχανικών, τεχνική υποστήριξη, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον των 10 δισ. ευρώ αφορά το ευρύτερο οικοσύστημα εγκαταστάσεων, τεχνολογικού εξοπλισμού και ψηφιακών υπηρεσιών και δεν αντιστοιχεί σε επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Βασική πρόκληση για την ανάπτυξη του κλάδου παραμένει η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με την GRDCA, τα data centers αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 0,1% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, έναντι 1,5% παγκοσμίως, 3% έως 5% στη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Γαλλία και περίπου 18% στην Ιρλανδία.
Η διαφορά αποτυπώνεται και στα στοιχεία κατανάλωσης ανά κάτοικο για το 2024:
Ελλάδα: 6 kWh
Παγκόσμιος μέσος όρος: 51 kWh
Γερμανία: 216 kWh
ΗΠΑ: 540 kWh
Ιρλανδία: 981 kWh
Σύμφωνα με σενάριο της Ένωσης, εάν το μελλοντικό φορτίο πληροφορικής των εγκαταστάσεων στην Ελλάδα φτάσει τα 200 έως 250 MW, η κατανάλωση του κλάδου θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Τα ζητήματα που προβληματίζουν
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers θα αυξηθεί από 415 TWh το 2024 σε 945 TWh το 2030.
Πέρα από την ενέργεια, ζητήματα αποτελούν η χρήση νερού, ο θόρυβος και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η GRDCA επισημαίνει ότι οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν συστήματα αερόψυξης και κλειστά κυκλώματα, περιορίζοντας τη λειτουργική κατανάλωση νερού, ενώ προτείνει αξιολόγηση κάθε έργου με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές και μετρήσιμους δείκτες, όπως ο WUE για το νερό και ο PUE για την ενεργειακή απόδοση.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη διαφάνειας και ενημέρωσης των τοπικών κοινωνιών. Ως μέλος της ευρωπαϊκής EUDCA από το 2026, συμμετέχει στο Climate Neutral Data Centre Pact, που θέτει στόχους ενεργειακής αποδοτικότητας, καθαρής ενέργειας, κυκλικής οικονομίας και κλιματικής ουδετερότητας έως το 2030.
Ιδιαίτερα σημαντικό εμπόδιο για την επέκταση της αγοράς αποτελεί η δυνατότητα σύνδεσης νέων εγκαταστάσεων στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ενώ σήμερα λειτουργούν περίπου 30 MW, τα αιτήματα σύνδεσης που εκκρεμούν προσεγγίζουν τα 11 GW, χωρίς ωστόσο το μέγεθος αυτό να αποτυπώνει απαραίτητα πραγματική επενδυτική ζήτηση.
Η GRDCA θεωρεί αναγκαία τη θέσπιση σαφών κριτηρίων ωριμότητας για τα επενδυτικά σχέδια, επισημαίνοντας ότι οι βασικές προκλήσεις για την επόμενη ημέρα είναι:
Η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και η σύνδεση στο δίκτυο
Το ενεργειακό κόστος των εγκαταστάσεων
Η ταχύτητα αδειοδότησης και η σταθερότητα του ρυθμιστικού πλαισίου
Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού
Η περιβαλλοντική διαχείριση και η συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες
Σύμφωνα με την Ένωση, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η δυνατότητα σύνδεσης της Ευρώπης με τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, καθώς και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα για την προσέλκυση διεθνών επενδύσεων.
