Την εβδομάδα που έκλεισε την Παρασκευή 6/11, η ανησυχία για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης ήταν αρκετή για να ξεκινήσουν οι μαζικές πωλήσεις διεθνώς στις μετοχές του κλάδου του ΑΙ. Αυτό, όμως που μετέτρεψε το κύμα ρευστοποιήσεων σε χρηματιστηριακή χιονοστιβάδα ήταν ο τρόπος λειτουργίας της ίδιας της αγοράς: οι πρώτοι επενδυτές που αποχώρησαν πίεσαν τις τιμές, η πτώση ενεργοποίησε νέες πωλήσεις και οι αυτόματες επενδυτικές στρατηγικές επιτάχυναν την υποχώρηση.
Έτσι, μέσα σε περίπου μία ημέρα, η αισιοδοξία για το αποτέλεσμα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών έδωσε τη θέση της στην προσπάθεια προστασίας των χαρτοφυλακίων. Η Wall Street βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα sell-off, που εξάλειψε τρισεκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας, με την τεχνολογία στο επίκεντρο.
Την Παρασκευή εμφανίστηκαν κάποιοι επιλεκτικοί αγοραστές και οι τεχνολογικές μετοχές ανέκτησαν μέρος των απωλειών. Η αντίδραση πρόσφερε κάποιες ανάσες, αλλά χωρίς να αναιρεί τη ζημιά ή να απαντά στο βασικό ερώτημα: πόσο ρεαλιστικές ήταν οι προσδοκίες πάνω στις οποίες χτίστηκε το ράλι της AI;
Η αφορμή: Η ίδια εκλογική νίκη διαβάστηκε διαφορετικά
Η επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο αντιμετωπίστηκε αρχικά ως θετική εξέλιξη. Οι επενδυτές προσδοκούσαν μεγαλύτερους περιορισμούς στις πρωτοβουλίες του Ντόναλντ Τραμπ, πιθανή γεωπολιτική αποκλιμάκωση και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Οι μετοχές ανέβηκαν.
Στη συνέχεια, η προσοχή μετακινήθηκε σε μια διαφορετική πλευρά του αποτελέσματος: στις αντιδράσεις Δημοκρατικών πολιτικών απέναντι στην ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων, λόγω της κατανάλωσης ενέργειας και των επιπτώσεων στις τοπικές κοινωνίες.
Τα data centers αποτελούν βασική υποδομή της τεχνητής νοημοσύνης. Εάν η κατασκευή τους καθυστερήσει, μπορεί να επηρεαστούν παραγγελίες για επεξεργαστές, μνήμες, δίκτυα και άλλο εξοπλισμό. Η αγορά άρχισε επομένως να επανεξετάζει τα μελλοντικά κέρδη μιας ολόκληρης αλυσίδας επιχειρήσεων.
Δεν χρειάστηκε να ακυρωθούν επενδύσεις για να πέσουν οι μετοχές. Αρκούσε να αυξηθεί η αβεβαιότητα για τον χρόνο υλοποίησης και την απόδοσή τους.
Οι πρώτες πωλήσεις και η απουσία αγοραστών
Στην αρχή, ιδιώτες επενδυτές επέλεξαν να κατοχυρώσουν κέρδη μετά το μετεκλογικό ράλι. Οι πωλήσεις τους έφτασαν σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα, συγκρίσιμα με εκείνα της αναταραχής του Μαρτίου του 2020.
Ακολούθησαν hedge funds και μεγαλύτεροι διαχειριστές, οι οποίοι περιόρισαν θέσεις για να προστατεύσουν τις αποδόσεις της χρονιάς. Το πρόβλημα ήταν ότι πολλοί επιχειρούσαν να πουλήσουν ταυτόχρονα, ενώ άλλοι προτιμούσαν να περιμένουν. Σε τμήμα συναλλαγών μεγάλης αμερικανικής τράπεζας καταγράφηκε έντονη αύξηση του όγκου συναλλαγών. Η ένταση έδειχνε ότι η κίνηση δεν περιοριζόταν σε μια ψύχραιμη αναθεώρηση αποτιμήσεων: αρκετοί διαχειριστές περιόριζαν υπό πίεση τις θέσεις των χαρτοφυλακίων τους σε μετοχές. Την πτώση επιτάχυναν και επενδυτικά κεφάλαια που ακολουθούν προκαθορισμένους κανόνες. Όταν αυξάνονται οι διακυμάνσεις ή οι δείκτες υποχωρούν κάτω από συγκεκριμένα επίπεδα, μειώνουν αυτόματα τις θέσεις τους σε μετοχές, προσθέτοντας νέες πωλήσεις στην αγορά.
Τι σημαίνει ότι «χάθηκαν» τρισεκατομμύρια
Η απώλεια χρηματιστηριακής αξίας δεν σημαίνει ότι αντίστοιχο ποσό μετρητών εξαφανίστηκε από τραπεζικούς λογαριασμούς. Η κεφαλαιοποίηση μιας εταιρείας προκύπτει από την τιμή της μετοχής της επί τον αριθμό των μετοχών. Όταν η τιμή πέφτει, μειώνεται η χρηματιστηριακή αποτίμηση της εταιρείας. Η χρηματιστηριακή αξία των συμμετοχών μειώνεται, ακόμη και για επενδυτές που δεν πραγματοποίησαν καμία συναλλαγή. Οι επενδυτές, πάντως, παραμένουν διχασμένοι για τη συνέχεια της αγοράς.
Η πίεση ήταν ιδιαίτερα βαθιά σε επιχειρήσεις συνδεδεμένες με την AI. Καλάθια μετοχών στους τομείς μνήμης, οπτικών δικτύων, data centers και ημιαγωγών υποχώρησαν 12% έως 15%. Ωστόσο, υπήρξαν απώλειες και πέρα από αυτόν τον κύκλο: ο S&P 500 χωρίς τις συνδεδεμένες με την AI μετοχές έχασε 2,3%.
Ο Nasdaq Composite υποχώρησε 5,5% την Πέμπτη, ενώ ο δείκτης φόβου VIX ανέβηκε από τις 16,6 μονάδες κοντά στις 28. Η απότομη μετάβαση από τη σχετική ηρεμία στην έντονη αβεβαιότητα ενίσχυσε τις πιέσεις στα χαρτοφυλάκια.
Η διεθνής μετάδοση και η ανάσα της Παρασκευής
Στην Ασία, ο Nikkei και ο Kospi έχασαν περίπου 6%, ενώ ο Taiex της Ταϊβάν υποχώρησε 4,5%. Η ισχυρή παρουσία εταιρειών ημιαγωγών μετέφερε την αμερικανική ανησυχία απευθείας στις τοπικές αγορές. Πιέσεις ακολούθησαν και στην Ευρώπη.
Την Παρασκευή, όμως, οι χαμηλότερες αποτιμήσεις προσέλκυσαν αγοραστές. Ο Nasdaq 100 ενισχύθηκε ενδοσυνεδριακά έως 2,6%, ενώ οι αμερικανικοί τίτλοι της Taiwan Semiconductor Manufacturing ανέκαμψαν έως 7,8%. Στο κλείσιμο, ο Nasdaq Composite κέρδισε 1,09% και ο S&P 500 0,31%, ενώ ο Dow Jones υποχώρησε 0,46%.
Η άνοδος των μετοχών προκάλεσε ζημιές σε όσους είχαν ποντάρει ότι οι τιμές θα συνέχιζαν να πέφτουν.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι επενδυτές θεωρούν ξανά δικαιολογημένες τις υψηλές αποτιμήσεις των εταιρειών AI. Σημαίνει ότι ορισμένοι βρήκαν τις χαμηλότερες τιμές ελκυστικές και επέστρεψαν στις αγορές. Το αν η ανάκαμψη θα έχει συνέχεια εξαρτάται από το εάν οι αγοραστές θα καλύψουν τις συνεχιζόμενες πωλήσεις και από το πόσο θα επηρεαστούν τελικά οι επενδύσεις στα data centers.
