Τα 111,2 εκατ. ευρώ που επιδίκασε το Πρωτοδικείο του Άμστερνταμ στη Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης (ΖΜΘ) βρίσκονται ήδη στα ταμεία της εταιρείας. Για τον ιδρυτή της Βεργίνας, κ. Δημήτρη Πολιτόπουλο, όμως, η αντιπαράθεση με τη Heineken και την ελληνική θυγατρική της, Αθηναϊκή Ζυθοποιία, δεν έχει τελειώσει. Παρά την απόφαση για την αποζημίωση, ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά μπίρας παραμένουν προβληματικές και δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει την προσπάθειά του, την οποία αντιμετωπίζει και ως ζήτημα ηθικής. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη νέα έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού για ενδεχόμενες παραβάσεις στην αγορά μπίρας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν ανακοινωθεί σχετικά πορίσματα.
«Η κατάσταση στην εγχώρια αγορά μπίρας είναι σήμερα η ίδια και χειρότερη από αυτή που αντιμετωπίσαμε όταν ξεκινήσαμε», υποστήριξε ο κ. Πολιτόπουλος κατά τη χθεσινή ενημερωτική συνάντηση με δημοσιογράφους, στην οποία παρουσίασε το χρονικό της υπόθεσης και τα επόμενα βήματα της εταιρείας.
Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της ΖΜΘ περιέγραψε την πολυετή αντιπαράθεση ως μια «ιστορία ζωής και θανάτου», αποκαλύπτοντας ότι η εταιρεία δαπάνησε περίπου 17 εκατ. ευρώ για τη δικαστική διαδικασία. Παράλληλα, άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για τη φορολογική μεταχείριση των ανεξάρτητων ζυθοποιιών και για επενδυτική ενίσχυση ύψους 3,5 εκατ. ευρώ που, όπως ανέφερε, δεν έχει λάβει η ΖΜΘ.
Στην ενημέρωση συμμετείχαν ο διευθυντής Εταιρικής Ανάπτυξης της εταιρείας, κ. Δημήτρης Κρις, και τα μέλη της νομικής ομάδας που χειρίστηκαν την υπόθεση, μεταξύ των οποίων ο κ. Σταμάτης Δρακακάκης της Ζέπος & Γιαννόπουλος, η κα Λία Αθανασίου και ο κ. Μάνος Μαστρομανώλης, καθηγητές της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, καθώς και ο δικηγόρος κ. Γρηγόρης Τρουφάκος.
Η δεύτερη υπόθεση
Το βασικό επιχείρημα της διοίκησης της ΖΜΘ είναι ότι η απόφαση του ολλανδικού δικαστηρίου αφορά μια συγκεκριμένη περίοδο, από το 1998 έως το 2014, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι πρακτικές που, κατά την εταιρεία, περιορίζουν σήμερα τον ανταγωνισμό.
Ο κ. Πολιτόπουλος υποστήριξε ότι η πρόσβαση των ανεξάρτητων ζυθοποιιών στην αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια, ιδιαίτερα στον χώρο της εστίασης, όπου οι εμπορικές συμφωνίες με τα σημεία κατανάλωσης έχουν καθοριστική σημασία για τη διάθεση των προϊόντων.
Από την πλευρά του, ο κ. Κρις ανέφερε ότι η εταιρεία έχει συγκεντρώσει εκατοντάδες αναφορές από καταστήματα εστίασης και χονδρεμπόρους. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αναφορές αυτές αφορούν περιστατικά που η ΖΜΘ θεωρεί ενδεικτικά περιορισμών στη διάθεση ανταγωνιστικών προϊόντων, κυρίως σε σημεία εστίασης. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της νέας έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία πραγματοποίησε αιφνιδιαστικό έλεγχο στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία τον Ιανουάριο του 2023.
Πρόκειται για διαφορετική υπόθεση από εκείνη που οδήγησε στην επιβολή προστίμου το 2014 και στη μεταγενέστερη δικαστική διεκδίκηση αποζημίωσης στην Ολλανδία. Η νέα έρευνα αφορά καταγγελλόμενες πρακτικές μεταγενέστερης περιόδου και παραμένει σε εξέλιξη, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ανακοινωθεί νέα διαπίστωση παράβασης.
Η νομική ομάδα της ΖΜΘ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αγωγής αποζημίωσης, εφόσον τα αποτελέσματα της έρευνας δημιουργήσουν τη σχετική βάση.
Στην ενημερωτική συνάντηση παρενέβη και ο κ. Φώτης Αναστασίου, ιδιοκτήτης μικροζυθοποιίας, ο οποίος περιέγραψε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρότεροι παραγωγοί στην πρόσβαση στα σημεία πώλησης. Αναφέρθηκε επίσης στο φαινόμενο του craftwashing, δηλαδή στην προώθηση προϊόντων μεγάλων ομίλων με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε ανεξάρτητες μικροζυθοποιίες.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η επόμενη διετία θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τις περίπου 80 μικροζυθοποιίες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, εκφράζοντας ανησυχία για τη βιωσιμότητα σημαντικού αριθμού επιχειρήσεων.
Η διαδρομή των 28 ετών
Η υπόθεση που έφθασε στα ολλανδικά δικαστήρια έχει τις ρίζες της στα πρώτα χρόνια δραστηριοποίησης της Βεργίνας στην ελληνική αγορά μπίρας.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ξεκίνησε έρευνα το 2001 και, με την απόφαση 590/2014, διαπίστωσε ότι η Αθηναϊκή Ζυθοποιία είχε καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της κατά την περίοδο 1998-2014. Οι παραβάσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, πρακτικές αποκλειστικότητας στα σημεία πώλησης και περιορισμούς στη διακίνηση ανταγωνιστικών προϊόντων μέσω του δικτύου χονδρικής.
Το αρχικό πρόστιμο των 31,45 εκατ. ευρώ μειώθηκε το 2017 από το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών στα 26,73 εκατ. ευρώ, ενώ το 2023 το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε την αίτηση αναίρεσης της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας.
Η ΖΜΘ είχε ήδη προχωρήσει, από τον Φεβρουάριο του 2017, στην κατάθεση αγωγής αποζημίωσης στην Ολλανδία, στρεφόμενη τόσο κατά της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας όσο και κατά της μητρικής της, Heineken.
Η δικαστική διαδικασία περιλάμβανε σύνθετα ζητήματα σχετικά με τη δικαιοδοσία των ολλανδικών δικαστηρίων, την ευθύνη της μητρικής εταιρείας και τον υπολογισμό της οικονομικής ζημίας.
Το Πρωτοδικείο του Άμστερνταμ έκρινε ότι οι δύο εταιρείες αποτελούν ενιαία οικονομική οντότητα για τους σκοπούς της συγκεκριμένης υπόθεσης και φέρουν από κοινού ευθύνη για τη ζημία της ΖΜΘ.
«Καταδικάστηκε η πρωταθλήτρια Ολλανδίας μέσα στο σπίτι της», σχολίασε η κα Λία Αθανασίου, αναφερόμενη στη σημασία της απόφασης για τη δυνατότητα επιχειρήσεων να διεκδικούν αποζημιώσεις από μητρικές εταιρείες πολυεθνικών ομίλων.
Ο κ. Μάνος Μαστρομανώλης, ο οποίος συμμετέχει στη νομική εκπροσώπηση της ΖΜΘ από το 2015, αναφέρθηκε στις δυσκολίες της διαδικασίας, καθώς και στην ανάγκη εξειδικευμένων νομικών γνωμοδοτήσεων. Στη σχετική προετοιμασία συνέβαλε και ο καθηγητής Αστικού Δικαίου κ. Δημήτρης Λιάπης.
Πώς προέκυψαν τα 111 εκατ. ευρώ
Η απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2026 επιδίκασε στη ΖΜΘ συνολικά 111.224.000 ευρώ. Από αυτά, τα 43.337.000 ευρώ αντιστοιχούν στην αποζημίωση για την οικονομική ζημία που υπέστη η εταιρεία και τα 67.887.000 ευρώ στους νόμιμους τόκους.
Όπως εξήγησε ο κ. Σταμάτης Δρακακάκης, ο υπολογισμός της ζημίας βασίστηκε σε οικονομική ανάλυση των πωλήσεων που εκτιμάται ότι έχασε η ΖΜΘ, των χαμηλότερων τιμών διάθεσης και του πρόσθετου κόστους που συνδέθηκε με τις διαπιστωμένες πρακτικές.
Η συσσώρευση τόκων κατά τη διάρκεια της πολυετούς διαδικασίας εξηγεί γιατί το τελικό ποσό υπερβαίνει κατά πολύ το αρχικό κεφάλαιο της αποζημίωσης. Επιπλέον, επιδικάστηκαν περίπου 800.000 ευρώ για δαπάνες της εταιρείας οικονομικών συμβούλων Oxera και περίπου 41.000 ευρώ για δικαστικά έξοδα.
Η Heineken αμφισβητεί την απόφαση, ιδίως ως προς τη μεθοδολογία υπολογισμού της ζημίας και τις παραδοχές για την εξέλιξη των πωλήσεων και της κερδοφορίας της ΖΜΘ υπό διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού. Έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή της να ασκήσει έφεση, με την προθεσμία να λήγει στις 21 Ιανουαρίου 2027. Η απόφαση, πάντως, είναι προσωρινά εκτελεστή και η ΖΜΘ έχει εισπράξει το επιδικασθέν ποσό.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο να χρειαστεί να επιστραφεί μέρος ή το σύνολο των χρημάτων, εφόσον μεταβληθεί η απόφαση σε δεύτερο βαθμό, ο κ. Πολιτόπουλος απάντησε: «Θα το δούμε τότε».
Η εξέλιξη της υπόθεσης παρουσιάζει ενδιαφέρον και για άλλες επιχειρήσεις που διεκδικούν αποζημιώσεις λόγω παραβάσεων του δικαίου ανταγωνισμού. Στην Ολλανδία εκκρεμεί αντίστοιχη διεκδίκηση του ομίλου Carlsberg και της ελληνικής θυγατρικής του, Ολυμπιακής Ζυθοποιίας, κατά της Heineken και της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας.
Τα επενδυτικά σχέδια
Τα 111,2 εκατ. ευρώ δίνουν πλέον στη ΖΜΘ μεγαλύτερη οικονομική ευχέρεια για τις επόμενες κινήσεις της, με τον κ. Πολιτόπουλο να διαβεβαιώνει ότι τα χρήματα θα αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη της εταιρείας.
«Τα χρήματα που βρίσκονται στο ταμείο της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης θα διαχειριστούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που διαχειριστήκαμε κάθε ευρώ από το 1996: θα επενδυθούν στην εταιρεία, στους ανθρώπους μας και στην ελληνική κοινωνία», ανέφερε.
Η εταιρεία έχει ήδη πραγματοποιήσει επενδύσεις περίπου 20 εκατ. ευρώ την περίοδο 2023-2025 στις εγκαταστάσεις της στην Κομοτηνή, αυξάνοντας την παραγωγική της δυναμικότητα.
Σύμφωνα με τη διοίκηση, η παραγωγική υποδομή που έχει δημιουργηθεί επιτρέπει περαιτέρω ανάπτυξη των πωλήσεων, εφόσον διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες στην αγορά. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο κ. Πολιτόπουλος συνδέει τόσο έντονα την επενδυτική προοπτική με το ζήτημα του ανταγωνισμού.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό της ΖΜΘ βρίσκεται και η προοπτική δημιουργίας μονάδας παραγωγής αλουμινένιων κουτιών, επένδυση που έχει εκτιμηθεί σε περίπου 50 εκατ. ευρώ και θα μπορούσε να δημιουργήσει περισσότερες από 100 θέσεις εργασίας. Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί οριστική επενδυτική απόφαση ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Η εταιρεία δραστηριοποιείται επίσης σε προϊόντα πέρα από την μπίρα, όπως τα tuvunũ, ενώ διατηρεί τη συμβολαιακή καλλιέργεια κριθαριού στη Θράκη, μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2006 και συνδέει την παραγωγή της με την τοπική αγροτική οικονομία.
Παρά τη σημαντική εισροή κεφαλαίων, η διοίκηση δεν παρουσίασε συγκεκριμένη κατανομή των 111,2 εκατ. ευρώ σε επιμέρους έργα. Οι επενδυτικές αποφάσεις θα ληφθούν με βάση τις ανάγκες της εταιρείας, ενώ παραμένει και η εκκρεμότητα της έφεσης.
Η κριτική στην κυβέρνηση
Κριτική στην κυβέρνηση άσκησε ο κ. Πολιτόπουλος, εστιάζοντας σε δύο ζητήματα που, όπως υποστήριξε, επηρεάζουν την ανάπτυξη της ΖΜΘ. Το πρώτο αφορά επενδυτική ενίσχυση ύψους περίπου 3,5 εκατ. ευρώ μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου, για επένδυση στις εγκαταστάσεις της Κομοτηνής. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εταιρεία είχε συγκεντρώσει την απαιτούμενη βαθμολογία, αλλά δεν έλαβε τα χρήματα, καθώς ενημερώθηκε ότι τα διαθέσιμα κονδύλια είχαν εξαντληθεί.
Το δεύτερο αφορά την τροποποίηση του φορολογικού καθεστώτος των μικρών ανεξάρτητων ζυθοποιιών το 2024. Το καθεστώς προβλέπει μειωμένο κατά 50% Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης για ανεξάρτητες ζυθοποιίες με ετήσια παραγωγή έως 200.000 εκατόλιτρα. Ο κ. Πολιτόπουλος υποστήριξε ότι η αλλαγή του 2024 στη μεταχείριση των επιχειρήσεων που υπερβαίνουν το όριο αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά για την αύξηση της παραγωγής.
Όπως εξήγησε, η ΖΜΘ έχει ήδη επενδύσει σε μεγαλύτερη παραγωγική δυναμικότητα, αλλά η υπέρβαση του συγκεκριμένου ορίου συνεπάγεται αυξημένη φορολογική επιβάρυνση, η οποία επηρεάζει την οικονομική απόδοση της επέκτασης.
Ο κ. Πολιτόπουλος προχώρησε μάλιστα στον ισχυρισμό ότι η τροποποίηση έγινε κατόπιν αιτήματος της Heineken, επικαλούμενος ενημέρωση που, όπως ανέφερε, είχε λάβει από την κυβερνητική πλευρά όταν ζήτησε εξηγήσεις για την αλλαγή.
Η κυβερνητική πλευρά έχει διαψεύσει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση προέκυψε έπειτα από διαβούλευση με εκπροσώπους του κλάδου και είχε ως στόχο την προστασία των μικρών ανεξάρτητων ζυθοποιιών.
Ο επικεφαλής της ΖΜΘ ανέφερε ακόμη ότι η εταιρεία καταβάλλει περίπου 2 εκατ. ευρώ ετησίως σε φόρους και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε, δεν έχει λάβει ουσιαστικές απαντήσεις στα αιτήματα που έχει υποβάλει προς την πολιτεία.
Η προσωπική διάσταση
Η αντιπαράθεση με την Αθηναϊκή Ζυθοποιία είχε και προσωπικές προεκτάσεις για τον κ. Πολιτόπουλο και στελέχη της ΖΜΘ.
Όπως ανέφερε ο δικηγόρος κ. Γρηγόρης Τρουφάκος, η αντιπαράθεση είχε και ποινικές προεκτάσεις, με δικαστικές διαδικασίες που αφορούσαν στελέχη των δύο εταιρειών.
Ο κ. Πολιτόπουλος και ο κ. Κρις είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με κατηγορίες για προσκόμιση ψευδών στοιχείων στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, από τις οποίες αθωώθηκαν το 2019.
Σύμφωνα με όσα γνωστοποιήθηκαν κατά την ενημέρωση, στις 2 Νοεμβρίου εκδόθηκε νέα δικαστική απόφαση με την οποία τους επιδικάζεται συμβολική αποζημίωση για την υπόθεση της καταμήνυσής τους.
Ο κ. Πολιτόπουλος επέμεινε ότι η συνέχιση της προσπάθειας αφορά πλέον και την προσωπική του αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί η αγορά. Έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες αντιπαράθεσης, συνόψισε τη στάση του με μια χαρακτηριστική φράση: «Δεν είμαστε ηλίθιοι, είμαστε ριψοκίνδυνοι, ταπεινοί και υπομονετικοί».
