Οι ΗΠΑ βρίσκονται εν μέσω μιας ιστορικής και δαπανηρής τεχνολογικής επανάστασης, με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης να οδηγεί ένα επίπεδο επενδύσεων που αναμένεται να ξεπεράσει την προηγούμενη άνθηση στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, καθώς και εθνικά πρότζεκτ όπως η κατασκευή σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων.
Η μεταμόρφωση αυτή έχει προκαλέσει τεράστια κέρδη στις χρηματιστηριακές αγορές, τα οποία έχουν ενισχύσει τον πλούτο των νοικοκυριών σε ολόκληρη την οικονομία, κάτι που πιθανώς συνέβαλε στη διατήρηση των καταναλωτικών δαπανών σε σταθερά επίπεδα. Ωστόσο, καθώς τα κέρδη από τις επενδύσεις συγκεντρώνονται στα χέρια των ήδη πλουσίων, ορισμένοι Αμερικανοί επωφελούνται περισσότερο από άλλους, σύμφωνα με το Reuters.
Aυτό που έχει ονομαστεί «κρίση οικονομικής προσιτότητας» εξακολουθεί να είναι ορατό στο αυξανόμενο κόστος της ιδιοκτησίας κατοικίας ή στην τιμή της βενζίνης – ένα σημαντικό βάρος για τη μεγάλη πλειοψηφία των νοικοκυριών που αντλούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους από μισθούς και όχι από επενδύσεις.
Το 99% των αμερικανικών νοικοκυριών έχει λόγο να αναρωτιέται τι σημαίνει για αυτούς η φρενίτιδα της αγοράς τεχνητής νοημοσύνης. Τα ραγδαία κέρδη της χρηματιστηριακής αγοράς τα τελευταία χρόνια ήταν τα ταχύτερα για το κορυφαίο 1%. Ωστόσο, το υπόλοιπο 99% δεν έχει μείνει εντελώς εκτός.
Ο πλούτος των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 16,5% από το τέλος της θητείας του Μπάιντεν έως τα μέσα του 2026, σημειώνοντας άνοδο περίπου 26 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε απόλυτους όρους.
Αν και λιγότερο από μισό τρισεκατομμύριο δολάρια από αυτό το ποσό πήγε στο λιγότερο εύπορο 50% των νοικοκυριών, αυτό εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει κέρδος περίπου 10%.
Αυτή η διχοτομία – αυξανόμενο μερίδιο για τους πλουσιότερους, αλλά γενικά αυξανόμενος πλούτος – αποτελεί μία από τις παραπλανητικές πτυχές της σημερινής αμερικανικής οικονομίας και έχει προκαλέσει ερωτήματα μεταξύ των αναλυτών σχετικά με το αν η χώρα μπορεί να αναπτυχθεί βιώσιμα, εφόσον η κατανομή του πλούτου συνεχίζει να γίνεται όλο και πιο άνιση.
Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι «κατά κάποιον τρόπο». Το κλίμα παραμένει αρνητικό, αλλά οι δαπάνες συνεχίζουν να αυξάνονται.
Το ποσό των χρημάτων που δαπανάται από τα αμερικανικά νοικοκυριά για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών συνεχίζει να αυξάνεται και, στην πραγματικότητα, σε δολάρια αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι πριν από την πανδημία.
Οι αναλυτές που αναζητούν ενδείξεις για μια «καμπύλη σχήματος Κ» στις δαπάνες έχουν καταλήξει σε ανάμεικτα συμπεράσματα. Οι δαπάνες των πλουσιότερων νοικοκυριών είναι σίγουρα ισχυρές, αλλά έρευνες από μεγάλες τράπεζες και φορείς όπως η Fed του Ρίτσμοντ δείχνουν ότι οι δαπάνες στο κατώτερο άκρο της κατανομής εισοδήματος και πλούτου τουλάχιστον διατηρούνται. Μελέτες της Fed της Νέας Υόρκης σχετικά με την πίστωση των νοικοκυριών δεν έχουν δείξει ακόμη σαφή στοιχεία για πιστωτική κρίση μεταξύ των λιγότερο εύπορων.
Ωστόσο, σε βάση προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό, οι λεγόμενες «πραγματικές» δαπάνες αυξάνονται με περίπου τον ίδιο ρυθμό όπως πριν από την πανδημία. Το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ ονομαστικών και πραγματικών δαπανών δείχνει τι χάνεται λόγω του πληθωρισμού. Και αυτό προσφέρει μια ένδειξη για το γιατί η κοινή γνώμη φαίνεται να έχει στραφεί εναντίον του Τραμπ και των Ρεπουμπλικάνων υποψηφίων για το Κογκρέσο, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ακόμη και αν τα νοικοκυριά φαίνονται, μέχρι στιγμής, ικανά να ανταποκριθούν στο κόστος διαβίωσης, πρέπει να δαπανήσουν περισσότερα απλώς για να συμβαδίσουν, μια επιβάρυνση που οι οικονομολόγοι έχουν προσδιορίσει ως έναν από τους κύριους λόγους για τους οποίους ο πληθωρισμός επηρεάζει τόσο την κοινή γνώμη.
Ο Τραμπ, κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024, προσέφερε ένα σαφές κριτήριο μέτρησης της επιτυχίας του, υποσχόμενος όχι μόνο ότι θα περιορίσει τον πληθωρισμό, αλλά και ότι οι τιμές θα μειωθούν πραγματικά από την αρχή της νέας θητείας του.
Η μείωση του συνολικού επιπέδου των τιμών είναι μια επικίνδυνη ιδέα. Σε μια αναπτυσσόμενη, ανταγωνιστική οικονομία, το επίπεδο των τιμών συνήθως αυξάνεται και μειώνεται μόνο κατά τη διάρκεια των υφέσεων, ακόμη και όταν οι σχετικές τιμές για μεμονωμένα αγαθά και υπηρεσίες κυμαίνονται προς τις δύο κατευθύνσεις.
Τους τελευταίους περίπου 20 μήνες, οι τιμές έχουν αυξηθεί και το επίπεδο του πληθωρισμού ανέκαμψε σε σχέση με τους πρώτους μήνες της θητείας του Τραμπ. Οι πιέσεις στις τιμές έχουν επιμείνει, καθώς ο κλονισμός από τους δασμούς στις εισαγωγές, το κόστος ενέργειας που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν και, πλέον, η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχουν επηρεάσει την οικονομία.
Το βάρος όλων αυτών είναι ορατό στις γενικές στατιστικές. Η αύξηση των ωρομισθίων και ο ΔΤΚ αυξάνονται με περίπου τον ίδιο ρυθμό, αλλά ορισμένες από τις τιμές που απασχολούν περισσότερο τους καταναλωτές και τους ψηφοφόρους, όπως η βενζίνη και ο κιμάς, έχουν εκτοξευθεί στα ύψη.
Οι τιμές των καθημερινών ειδών είναι κάτι που οι άνθρωποι μαθαίνουν να διαχειρίζονται. Τα ακριβά αγαθά, όπως τα σπίτια, ωστόσο, έχουν ευρύτερη επίδραση και μπορούν να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες δημιουργούνται και μεγαλώνουν, πώς τα νοικοκυριά συσσωρεύουν πλούτο με την πάροδο του χρόνου και πώς οι άνθρωποι αξιολογούν αν προχωρούν μπροστά ή έχουν κολλήσει στη θέση τους.
Όσον αφορά ειδικότερα τη στέγαση, ο κλονισμός της πανδημίας είχε μακροχρόνιες επιπτώσεις, και μέχρι στιγμής η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί υπό την προεδρία του Τραμπ.
Πράγματι, με την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων, τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων έχουν σημειώσει άνοδο άνω του 1% κατά το τελευταίο έτος, επιδεινώνοντας μια κατάσταση που ήταν ήδη οικονομικά δυσβάσταχτη.
