Με ρυθμό που φτάνει πλέον τα δέκα ρολόγια το λεπτό, τα αναλογικά ρολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος αρχίζουν σταδιακά να αποτελούν παρελθόν για εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει ξεπεράσει ήδη τα 2 εκατομμύρια εγκατεστημένους έξυπνους μετρητές και ανεβάζει ταχύτητα, με στόχο έως το 2030 να έχει ολοκληρωθεί η μεγάλη μετάβαση στην τηλεμέτρηση.
Η κλίμακα της αλλαγής αποτυπώνεται στους ίδιους τους αριθμούς. Περίπου 6.000 νέοι έξυπνοι μετρητές εγκαθίστανται καθημερινά και 130.000 κάθε μήνα, ενώ πλέον το 66% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα τηλεμετράται εξ αποστάσεως.
Πρακτικά, η Ελλάδα περνά σταδιακά από το ρολόι που έπρεπε να «διαβαστεί» επιτόπου από τους υπαλλήλους και τους υπεργολάβους του ΔΕΔΔΗΕ, σε ένα ψηφιακό σύστημα που μεταφέρει αυτόματα τα δεδομένα κατανάλωσης. Η αλλαγή περιορίζει την ανάγκη φυσικής καταμέτρησης, επιτρέπει ακριβέστερη εικόνα της κατανάλωσης και δημιουργεί την υποδομή πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν νέα προϊόντα και τιμολόγια, με μεγαλύτερη διαφοροποίηση ανάλογα με την ώρα που χρησιμοποιείται το ρεύμα κάτι που ήδη επιτρέπουν τα δυναμικά (πορτοκαλί) τιμολόγια.
Το δίκτυο αποκτά «μάτια»
Οι έξυπνοι μετρητές αποτελούν, ωστόσο, μόνο το πιο ορατό κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης ψηφιακής αλλαγής. Ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρά παράλληλα στην ψηφιακή χαρτογράφηση του δικτύου χαμηλής τάσης, η οποία καλύπτει ήδη περίπου το 50% των πελατών, ενώ προβλέπεται η εγκατάσταση 50.000 μονάδων παρακολούθησης στους υποσταθμούς.
Στόχος είναι ο Διαχειριστής να αποκτήσει πολύ πληρέστερη και ταχύτερη εικόνα για το τι συμβαίνει σε κάθε τμήμα του δικτύου, από μια υπερφόρτιση και μια βλάβη έως τον εντοπισμό των καταναλωτών που έχουν μείνει χωρίς ρεύμα. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την επεξεργασία του τεράστιου όγκου δεδομένων που δημιουργεί πλέον το ψηφιακό δίκτυο.
Η ψηφιοποίηση γίνεται ταυτόχρονα βασικό εργαλείο στη μάχη κατά των ρευματοκλοπών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε χθες ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ Αναστάσιος Μάνος στο Renewable & Storage Forum, το ετήσιο κόστος τους, που το 2023 είχε φτάσει τα 350 εκατ. ευρώ, έχει πλέον υποχωρήσει κάτω από τα 300 εκατ. ευρώ. Η μείωση των απωλειών αποφέρει όφελος 130 έως 150 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ μαζί με τις εισπράξεις από τις βεβαιωμένες ρευματοκλοπές το σωρευτικό όφελος για τους καταναλωτές υπολογίζεται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ.
Από τρεις σε 80 συνδέσεις ΑΠΕ την ημέρα
Η αλλαγή που συντελείται στο δίκτυο φαίνεται και από την ταχύτητα με την οποία υποδέχεται πλέον νέα παραγωγή. Το 2019 ο ΔΕΔΔΗΕ πραγματοποιούσε περίπου τρεις νέες συνδέσεις ΑΠΕ την ημέρα. Το 2024 και το 2025 ο αριθμός αυτός έφτασε τις 78-80 ημερησίως.
Σήμερα στο δίκτυο διανομής βρίσκεται συνδεδεμένο περίπου το 50% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας, με περισσότερους από 100.000 παραγωγούς και συνολική ισχύ της τάξης των 10 GW. Στις αρχές του 2026, πάνω από το 80% των συμβάσεων σύνδεσης αφορούσε μικρές εγκαταστάσεις έως 100 kW.
Παράλληλα, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει πλέον τη δυνατότητα να ελέγχει εξ αποστάσεως περίπου 6 GW παραγωγής από ΑΠΕ, δυνατότητα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία τις ώρες πολύ υψηλής πράσινης παραγωγής και χαμηλής κατανάλωσης. Χαρακτηριστική ήταν η δοκιμασία του Πάσχα του 2026, όταν χρειάστηκε να διαχειριστεί περίπου 4 GW παραγωγής, χωρίς να δημιουργηθεί πρόβλημα στη λειτουργία του συστήματος.
Επενδύσεις 800 εκατ. ευρώ τον χρόνο
Πίσω από αυτή τη μετάβαση βρίσκεται και η μεγάλη αύξηση των επενδύσεων στο δίκτυο. Από περίπου 150 εκατ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2011-2019, οι επενδύσεις του ΔΕΔΔΗΕ έχουν ανέβει πλέον κοντά στα 800 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Διαχειριστή, η περιορισμένη επενδυτική δραστηριότητα της προηγούμενης περιόδου δημιούργησε ένα επενδυτικό κενό περίπου 1,7 δισ. ευρώ, το οποίο επιχειρείται σήμερα να καλυφθεί σε μια περίοδο κατά την οποία οι απαιτήσεις από το δίκτυο αυξάνονται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα.
Στην εξίσωση μπαίνουν πλέον και οι μπαταρίες. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει εντοπίσει περισσότερα από 70 σημεία σύνδεσης, στα οποία μπορεί να υποδεχθεί άμεσα περίπου 1 GW αποθήκευσης, την ώρα που οι αιτήσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τα 2,2 GW.
