Η ΦΑΓΕ, η ελληνική γαλακτοβιομηχανία που έχει καταστήσει γνωστό το ελληνικό γιαούρτι παγκοσμίως, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην προσπάθειά της να αποκτήσει ευρωπαϊκή παραγωγική βάση. Η λειτουργία του νέου εργοστασίου της στο βιομηχανικό πάρκο Riegmeer του Hoogeveen, στη βόρεια Ολλανδία, μετατίθεται για το τέλος του 2028, χάνοντας συνολικά οκτώ χρόνια στην προσπάθεια αυτή.
Παρά τα καθαρά κέρδη που το 2024 ξεπέρασαν τα 112 εκατ. δολάρια, αυξημένα κατά 36% σε σχέση με το 2023, η FAGE International βρίσκεται αντιμέτωπη με την κρίση αζώτου στην Ολλανδία. Στη γενέτειρά της, η ΦΑΓΕ Ελλάδας εμφάνισε βαθιά ζημία, λόγω προβλέψεων ύψους 38,7 εκατ. ευρώ για δικαστικές υποθέσεις.
Έναν χρόνο πριν συμπληρώσει 100 χρόνια στο επιχειρηματικό στερέωμα, τα έσοδα της οικογενειακής ΦΑΓΕ προέρχονται κατά 90% από τις διεθνείς αγορές, με την αγορά των ΗΠΑ να κατέχει μακράν τα πρωτεία, αντιπροσωπεύοντας το 62,9% των συνολικών καθαρών πωλήσεων που ανήλθαν σε 753,9 εκατ. δολάρια πέρσι. Ωστόσο, το στοίχημα της ελληνικής πολυεθνικής για περαιτέρω ισχυροποίηση στην ευρωπαϊκή αγορά φαίνεται ότι αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.
Τον Ιούλιο του 2016, ο Αθανάσιος Φιλίππου – CEO της ΦΑΓΕ – είχε ανακοινώσει την επένδυση των 280 εκατ. ευρώ για το «μεγαλύτερο εργοστάσιο γιαουρτιού της Ευρώπης» στο Λουξεμβούργο. Τέσσερα χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 2020, το όνειρο κατέρρευσε λόγω περιβαλλοντικών αντιδράσεων σχετικά με την κατανάλωση νερού και την παραγωγή λυμάτων, φέρνοντας απώλειες άνω των 40 εκατ. ευρώ. Την ίδια μέρα, ξεκίνησε έρευνα για τα οικονομικά της ΦΑΓΕ στο Λουξεμβούργο, με επίκεντρο πληρωμές 53 εκατομμυρίων δολαρίων προς εταιρείες συμβούλων που ελέγχονταν από την οικογένεια Φιλίππου.
Τον Νοέμβριο του 2021, η οικογένεια Φιλίππου δοκίμασε ξανά την τύχη της, αυτή τη φορά στην Ολλανδία, με μια πιο συντηρητική αλλά εξίσου φιλόδοξη στρατηγική: επένδυση 170 εκατομμυρίων δολαρίων για εργοστάσιο στο Hoogeveen, με παραγωγική δυναμικότητα 40.000 τόνων ετησίως. Ωστόσο, το εργοστάσιο, που αρχικά είχε προγραμματιστεί να λειτουργήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2024, έχει μετατεθεί για το τέλος του 2028, μια καθυστέρηση τεσσάρων ετών.
Η δεύτερη έκπληξη ήταν η ολλανδική κρίση του αζώτου. Τον Μάιο του 2023, η επαρχία Drenthe ανέστειλε τη δυνατότητα αντιστάθμισης αζώτου από εξωτερικές πηγές, καθιστώντας άχρηστα τα δικαιώματα αζώτου που είχε αγοράσει ο δήμος Hoogeveen. Η λύση που βρήκε η ΦΑΓΕ είναι η πλήρης ηλεκτροποίηση της μονάδας για να μειώσει τις εκπομπές αζώτου σχεδόν στο μηδέν, κάτι που όμως δημιουργεί νέες προκλήσεις υποδομών. Τον Ιανουάριο του 2025, ολλανδικό δικαστήριο διέταξε τη δραστική μείωση των εκπομπών αζώτου έως το 2030, απόφαση που μπορεί να επηρεάσει όλα τα βιομηχανικά έργα στη χώρα.
Προς το παρόν, η ΦΑΓΕ έχει επενδύσει μόλις 9 εκατομμύρια δολάρια από τα συνολικά 170 εκατομμύρια για το ολλανδικό έργο. Το εργοστάσιο απαιτεί επίσης νέο αγωγό αποχέτευσης 8 χιλιομέτρων, με κόστος 11,8 εκατ. ευρώ, καθώς και τροποποιήσεις στη μονάδα επεξεργασίας λυμάτων. Περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν καταθέσει ενστάσεις για την ημερήσια κατανάλωση 2.500 κυβικών μέτρων νερού.
Παρά τις περιπέτειες για τη δημιουργία του νέου εργοστασίου, η ΦΑΓΕ κατέγραψε εντυπωσιακές αυξήσεις στις βασικές της αγορές στην Ευρώπη. Πέρσι, στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου κατέγραψε άλμα πωλήσεων 49,2%, ενώ στην Ιταλία η αύξηση ήταν της τάξης του 11%. Παράλληλα, διατήρησε την ηγετική θέση στην Ελλάδα με μερίδιο 17,4%.
Ταυτόχρονα, η εταιρεία εξάλειψε πλήρως τις υποχρεώσεις της από τα ομόλογα κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025, εξοφλώντας τα υπολειπόμενα 44,98 εκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, διέκοψε τη γραμμή πίστωσης με την Citibank τον Φεβρουάριο 2025, γεγονός που της δίνει πλήρη ευελιξία στη διαχείριση των κεφαλαίων της.
Εν τω μεταξύ, η καθυστέρηση ολοκλήρωσης του νέου εργοστασίου στην Ολλανδία οδήγησε την FAGE International να ενισχύσει την παραγωγική δυναμικότητα των υφιστάμενων μονάδων της στην Ελλάδα, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των αγορών του εξωτερικού. Η στροφή αυτή αποτυπώθηκε στις επιδόσεις της ΦΑΓΕ Ελλάδας για το 2024, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 27%, δίνοντας ώθηση στον κύκλο εργασιών, που διαμορφώθηκε στα 174,06 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, οι πωλήσεις στην ελληνική αγορά παρουσίασαν οριακή μείωση 0,4%.
Παρά την αύξηση των πωλήσεων, τα μικτά κέρδη μειώθηκαν σημαντικά σε 30,6 εκατ. ευρώ (17,6% του κύκλου εργασιών) από 33,2 εκατ. ευρώ (21,8%) το 2023, κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών των πρώτων υλών.
Το βασικό πρόβλημα για την εταιρεία προήλθε από τα λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης, τα οποία εκτινάχθηκαν στα 23,9 εκατ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος (22,8 εκατ. ευρώ) να αφορά προβλέψεις για εν εξελίξει δικαστικές υποθέσεις. Το συνολικό ύψος των υποχρεώσεων από τέτοιες υποθέσεις έφθασε στα 38,7 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2024, αντιπροσωπεύοντας το 22,2% του συνολικού ενεργητικού της εταιρίας. Μεταξύ των νομικών υποθέσεων περιλαμβάνονται αγωγές από γαλακτοπαραγωγούς για παραβιάσεις της ελληνικής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας την περίοδο 2001-2007.
Οι ζημίες μετά από φόρους της Φάγε Ελλάδας διαμορφώθηκαν στα 16,75 εκατ. ευρώ για το 2024. Η εταιρεία, που διατηρεί δύο εργοστάσια (Μεταμόρφωση Αττικής και Άγιοι Απόστολοι Τρικάλων), απασχολούσε 523 εργαζόμενους στο τέλος του 2024.
