Πρόσφατα, διάβασα την πρόσθετη ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της Οδηγίας για την αειφόρο χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων (PPP). Αυτή η συμπληρωματική μελέτη ζητήθηκε από το Συμβούλιο στα τέλη του περασμένου έτους. Λόγω αμφιβολιών, αρκετά κράτη μέλη ζήτησαν μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση της πρότασης και του στόχου που έθεσε η Επιτροπή και να ποσοτικοποιηθούν οι συνέπειες των προτεινόμενων στόχων μείωσης, υπό το φως του μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού πλαισίου.
Ένα «σπόιλερ-alert», λέει ότι ο νέος έλεγχος της Επιτροπής δεν προσθέτει τίποτα ουσιαστικό στην πρώτη πρόταση (που υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2022) και επαινεί το έργο της, δηλώνοντας ότι όλες οι πληροφορίες που ζήτησε το Συμβούλιο είναι ήδη διαθέσιμες στην πρώτη αξιολόγηση. Δεν αποτελεί έκπληξη, εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια, η Επιτροπή αρνείται να πραγματοποιήσει οποιαδήποτε ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων της στρατηγικής της από το «αγρόκτημα στο πιρούνι» (Farm to Fork), προτιμώντας να θάψει το κεφάλι της στην άμμο.
Ως Ιταλός οινοποιός, αυτό που με γκρέμισε από την καρέκλα μου, είναι η αφόρητη ελαφρότητα που έδειξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής προς την παραγωγή τροφίμων, δείχνοντας το δάχτυλο σε μερικές συγκεκριμένες καλλιέργειες: στην πραγματικότητα, η ανάλυση του ευρωπαϊκού στελέχους αναγνωρίζει ότι οι χειρότερες συνέπειες – όσον αφορά την παραγωγή θα πλήξει μερικές καλλιέργειες «που δεν είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας», αναφέροντας συγκεκριμένα σταφύλια, λυκίσκο και ντομάτες.
Είναι παράλογο ένα όργανο που υποτίθεται ότι διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, την προστασία των καταναλωτών και την εφαρμογή του νόμου να μπορεί να εγκρίνει μια τέτοια προσέγγιση όσον αφορά την παραγωγή τροφίμων και να παραδέχεται ότι θα «θυσιαστούν» βασικά γεωργικά προϊόντα επειδή μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά!
Πίσω από κάθε καλλιέργεια που αναφέρεται, υπάρχει ένα ολόκληρο οικονομικό και κοινωνικό σύμπαν: από τα μηχανήματα μέχρι το ειδικό πιεστήριο, από τη βιοποικιλότητα που βαραίνει γύρω από κάθε φυτό στο χωράφι μέχρι τις υπηρεσίες τοπίου, από τον τομέα των φυτωρίων έως τη συσκευασία, μια ολόκληρη αλυσίδα παραγωγής που αποτελείται από παθιασμένους επαγγελματίες ακολουθεί το φυτό από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης μέχρι τη συγκομιδή και μέχρι την αγορά. Δεν μπορεί κανείς να συμμεριστεί την άποψη ότι στον αγροτικό τομέα υπάρχουν οριακές καλλιέργειες και παραγωγές: η γεωργία είναι ένας από τους κορυφαίους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας ακριβώς λόγω του ευρέος φάσματος διαφορετικών αγροδιατροφικών προϊόντων, από μεγάλης κλίμακας παραγωγή έως μικρότερη, εξειδικευμένη προϊόντα που είναι σημαντικά ακριβώς λόγω της ιδιαίτερης φύσης και της αριστείας τους.
Μια άλλη βασική, και κατά τη γνώμη μου υποτιμημένη, πτυχή είναι η σημαντική πτώση της παραγωγής που θα επιφέρει αυτή η πρόταση, εάν εφαρμοστεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα το άνοιγμα της αγοράς σε προϊόντα εκτός Ευρώπης με πολύ αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις για μια ολόκληρη οικονομία. Μόνο για τα αμπέλια, η ίδια η Επιτροπή παραδέχεται ότι τουλάχιστον το 28% της παραγωγής σταφυλιού της Γαλλίας, το 20% της ιταλικής παραγωγής και το 10% της ισπανικής παραγωγής, όπου αθροιστικά οι τρεις χώρες, αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% της παγκόσμιας παραγωγής κρασιού το 2022 θα μπορούσε να χαθεί. Αν και αποδυναμώνει μαζικά το εμπορικό μας ισοζύγιο, αυτή η παραγωγή θα εξισορροπηθεί σε κάθε περίπτωση με αύξηση των εισαγωγών από τρίτες χώρες, καθώς η κατανάλωση δεν θα μειωθεί αναλογικά. Τι νόημα θα είχε η εισαγωγή κρασιών από την άλλη άκρη του πλανήτη για τα οποία δεν γνωρίζουμε καν τα πρότυπα παραγωγής τους;
Πολύ λίγοι άνθρωποι στις Βρυξέλλες γνωρίζουν όλες τις προσπάθειες που κατέβαλαν οι αμπελουργοί και οι οινοπαραγωγικοί συνεταιρισμοί τα τελευταία χρόνια για τη μείωση των επιπτώσεων του κλάδου. Αυτή η εργασία δεν μπορεί να διεξαχθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι μια διαδικασία προοδευτικής αντικατάστασης με εναλλακτικές λύσεις, προηγμένες πρακτικές και παρακολούθηση. Με όλους τους συναδέλφους μου οινοποιούς και αμπελουργούς, δεν θέλουμε να εμποδίσουμε ή να επιβραδύνουμε τη μετάβαση προς μεγαλύτερη βιωσιμότητα.
Αντίθετα, θέλουμε και πρέπει να συμμετέχουμε ενεργά στον διάλογο που οδηγεί στη μείωση του αντίκτυπου της οικονομικής του δραστηριότητας, στην επίτευξη ρεαλιστικών στόχων και όχι στην επιβολή στόχων που θα μας απομακρύνουν από ένα αποτέλεσμα που θα διαφορετικά θα ωφελήσει μια ολόκληρη οικονομία. Το κρασί είναι ένα από τα προϊόντα που συνθέτουν την ευρωπαϊκή γεωργοδιατροφική ταυτότητα, ένας ισχυρός δείκτης που μέχρι πρόσφατα πάντα υποστήριζε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ιδιαίτερα στις διαφημιστικές της εκστρατείες με τους εμπορικούς μας εταίρους. Εδώ και χρόνια, οι αφίσες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έγραφαν: «Απολαύστε το, είναι από την Ευρώπη» (“Enjoy it IS from Europe”). Εύχομαι μόνο μια μέρα να μην χρειάζεται να πούμε, «Απολαύστε το, ήταν από την Ευρώπη».
