Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει το πακέτο των 95 εκατ. ευρώ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της ελληνικής βιομηχανίας, το οποίο είχε εξαγγείλει τον περασμένο Οκτώβριο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ.
Παρά τις συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν ανοιχτά ζήτημα που εμποδίζουν την οριστικοποίηση του προγράμματος. Την ίδια ώρα, η απόφαση της Κομισιόν να εγκρίνει ένα διευρυμένο πακέτο κρατικών ενισχύσεων για τη γερμανική βιομηχανία επαναφέρει στο προσκήνιο τις δυνατότητες που προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη στήριξη των ενεργοβόρων επιχειρήσεων, αλλά και τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες προχωρούν οι εθνικές παρεμβάσεις.
Σύμφωνα με αρμόδιες κυβερνητικές πηγές, η ελληνική πλευρά έχει ήδη αποστείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα αρχικό κείμενο τεχνικής πρότασης (concept note), το οποίο, έχει γίνει κατά βάση αποδεκτό. «Στις διαπραγματεύσεις είχε ανακύψει ένα επιμέρους ζήτημα, το οποίο παραμένει ανοιχτό» με την ελληνική πλευρά να εκτιμά ότι μπορεί να διευθετηθεί σύντομα. Η εκτίμηση αυτή, πάντως, δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, καθώς η τελική έγκριση του προγράμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να εκκρεμεί.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για να προσδιοριστούν τα ακριβή ποσά επιδότησης της ηλεκτρικής ενέργειας και να ενεργοποιηθούν τα μέτρα που αφορούν τις καταναλώσεις του 2026, με τις πρώτες πληρωμές να έχουν προγραμματιστεί για το 2027.
Πώς θα λειτουργήσει το πακέτο των 95 εκατ. ευρώ
Η παρέμβαση είχε ανακοινωθεί τον Οκτώβριο από τον πρωθυπουργό, ο οποίος είχε δεσμευτεί για άμεση επιδότηση του ηλεκτρικού ρεύματος σε βιομηχανικούς κλάδους καθώς και για πρόσθετη στήριξη των ενεργοβόρων επιχειρήσεων πέραν της υφιστάμενης αντιστάθμισης του κόστους εκπομπών. «Προχωρούμε σε άμεση επιδότηση του ρεύματος σε κλάδους, όπως τσιμέντα, τρόφιμα, χαρτικά και πλαστικά, και πρόσθετη στήριξη ενεργοβόρων επιχειρήσεων – πέραν της αντιστάθμισης εκπομπών. Παρέμβαση που θα αφαιρεί από την παραγωγή βάρη 95 εκατ. ευρώ», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Ο σχεδιασμός προβλέπει δύο στάδια εφαρμογής, με ανώτατο δημοσιονομικό όριο τα 95 εκατ. ευρώ και διαφορετικούς όρους ενίσχυσης, ανάλογα με το αν οι επιχειρήσεις λαμβάνουν ήδη αντιστάθμιση για το έμμεσο κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Το πρώτο στάδιο αφορά το επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2026 και βασίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την Καθαρή Βιομηχανική Συμφωνία (CISAF). Απευθύνεται σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις που δεν λαμβάνουν αντιστάθμιση CO₂ και αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας εξαιτίας του υψηλού ενεργειακού κόστους. Για τις επιχειρήσεις αυτές, η επιδότηση θα μπορεί να καλύπτει έως το 50% της επιλέξιμης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, με δυνατότητα μείωσης της τιμής έως 50%. Σε κάθε περίπτωση, η τελική τιμή για την επιδοτούμενη κατανάλωση δεν θα μπορεί να υποχωρεί κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η δεύτερη φάση καλύπτει το πεντάμηνο Αυγούστου – Δεκεμβρίου 2026, κατά το οποίο η άνοδος των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ενίσχυσε τις πιέσεις στο παραγωγικό κόστος. Για την περίοδο αυτή προβλέπεται η αξιοποίηση και των πρόσθετων δυνατοτήτων που παρέχει το προσωρινό ευρωπαϊκό πλαίσιο METSAF, το οποίο υιοθετήθηκε τον Απρίλιο του 2026 για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Με βάση τον σχεδιασμό που είχε παρουσιαστεί, το METSAF επιτρέπει αύξηση του ποσοστού ενίσχυσης από το 50% έως το 70%, ενώ παρέχει, υπό προϋποθέσεις, τη δυνατότητα συνδυασμού της επιδότησης ηλεκτρικής ενέργειας με την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂. Έτσι, στη δεύτερη φάση μπορούν να ενταχθούν και επιχειρήσεις που ήδη λαμβάνουν τη συγκεκριμένη αντιστάθμιση.
Για τις βιομηχανίες που δεν δικαιούνται αντιστάθμιση CO₂, επιλέξιμο θα είναι έως το 50% της κατανάλωσης, ενώ για όσες λαμβάνουν ήδη τη σχετική ενίσχυση το ποσοστό περιορίζεται έως το 25% της συνολικής κατανάλωσης. Και στις δύο περιπτώσεις διατηρείται το κατώτατο όριο των 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα για την επιδοτούμενη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας. Από το πρόγραμμα εξαιρούνται οι εταιρείες διύλισης, με το σκεπτικό ότι οι έκτακτες συνθήκες στην ενεργειακή αγορά αντισταθμίζουν μέρος της πρόσθετης επιβάρυνσής τους.
Παράλληλα, η χορήγηση των ενισχύσεων συνδέεται με επενδύσεις ενεργειακής μετάβασης, καθώς οι δικαιούχοι θα πρέπει να κατευθύνουν τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης σε έργα που περιορίζουν τις εκπομπές CO₂ και το ενεργειακό κόστος, όπως εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης και παρεμβάσεις εξοικονόμησης.
Το γερμανικό μοντέλο και οι ενισχύσεις δισεκατομμυρίων
Την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση αναμένει την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η Γερμανία εξασφάλισε στις 17 Νοεμβρίου την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση των δικών της προγραμμάτων στήριξης της ενεργοβόρου βιομηχανίας.
Η απόφαση αφορά δύο παράλληλους μηχανισμούς: την επέκταση του υφιστάμενου καθεστώτος αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) και την τροποποίηση του προσωρινού προγράμματος ελάφρυνσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να επιτρέπεται η συνδυαστική εφαρμογή τους.
Για την περίοδο 2026–2030, η Γερμανία προβλέπει πρόσθετο προϋπολογισμό 1,6 δισ. ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο για την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂, με τα ποσοστά κάλυψης να φθάνουν έως το 80% ή το 75%, ανάλογα με τον επιλέξιμο βιομηχανικό κλάδο.
Παράλληλα, αυξάνει κατά 1,7 δισ. ευρώ τον προϋπολογισμό του προσωρινού προγράμματος ελάφρυνσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 2026–2028.
Το σημαντικότερο στοιχείο της απόφασης είναι ότι η Κομισιόν εγκρίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα συνδυασμού των δύο μηχανισμών, αξιοποιώντας τις ειδικές προβλέψεις του METSAF. Συγκεκριμένα, για το διάστημα από την 1η Μαρτίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, το 50% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας που είναι επιλέξιμη για αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂ μπορεί να επιδοτηθεί ταυτόχρονα και μέσω του προσωρινού προγράμματος μείωσης των τιμών. Για το πρόσθετο αυτό ποσό δεν απαιτούνται επιπλέον μέτρα απανθρακοποίησης.
Πρώτα τα μέτρα του 2026, μετά η συζήτηση για το 2027
Η εκκρεμότητα με το πακέτο των 95 εκατ. ευρώ επηρεάζει και τον σχεδιασμό για την επόμενη χρονιά, καθώς η κυβέρνηση δεν εμφανίζεται προς το παρόν διατεθειμένη να ανοίξει τη συζήτηση για πρόσθετα μέτρα στήριξης της βιομηχανίας το 2027. Προτεραιότητα σε αυτή τη φάση αποτελεί η οριστικοποίηση του προγράμματος που έχει ήδη ανακοινωθεί και η ολοκλήρωση των συζητήσεων με τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μόνο μετά το κλείσιμο αυτής της εκκρεμότητας θα εξεταστούν οι επόμενες κινήσεις, χωρίς προς το παρόν να υπάρχουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για νέα παρέμβαση.
Η στάση αυτή αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της συνέχειας των ενισχύσεων, καθώς το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας και τον επενδυτικό της προγραμματισμό. Για την ελληνική πλευρά, το κρίσιμο ζητούμενο είναι πλέον να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, να καθοριστούν οι οριστικοί όροι επιδότησης και να αποκτήσουν οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις σαφή εικόνα για το ύψος και τον χρόνο καταβολής της ενίσχυσης.















