Ενδεχόμενο να γίνει πιο δύσκολη η πρόσβαση σε νέα δάνεια για ένα μέρος των πολιτών φέρνει η ενσωμάτωση σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας για τα πανωτόκια, καθώς οι τράπεζες θα πρέπει να προσαρμόσουν την πολιτική τους στο πλαφόν που μπαίνει στις χρεώσεις της καταναλωτικής πίστης.
Το νέο πλαφόν στα δάνεια αλλάζει τους κανόνες για τις τράπεζες, χωρίς να σημαίνει αυτόματα φθηνότερη πίστωση ή ευκολότερη πρόσβαση για όλους τους δανειολήπτες. Όσα ανέρχονται έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις μπαίνουν σε νέο καθεστώς, με τις τράπεζες να καλούνται να προσαρμόσουν επιτόκια, χρεώσεις και διαδικασίες ενημέρωσης μέσα σε ένα ανώτατο όριο για το τελικό ποσό που θα μπορεί να ζητηθεί από τον καταναλωτή.
Η ρύθμιση αφορά καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, ανοικτές πιστώσεις και επισκευαστικά δάνεια, εφόσον δεν υπάρχει υποθήκη ή προσημείωση. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, το συνολικό κόστος αποπληρωμής δεν θα μπορεί να ξεπερνά κατά 30% έως 50% το αρχικό κεφάλαιο, με το ακριβές ποσοστό να οριστικοποιείται μετά τη διαβούλευση.
Πρακτικά, για δάνειο 10.000 ευρώ, το συνολικό ποσό που θα μπορεί να ζητηθεί θα κινείται έως 13.000 με 15.000 ευρώ, ανάλογα με το τελικό όριο.
Για δάνειο 50.000 ευρώ, το ανώτατο ποσό θα μπορεί να διαμορφώνεται από 65.000 έως 75.000 ευρώ. Προβλέπεται επίσης δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών και πιο καθαρή ενημέρωση πριν από την υπογραφή.
Το βασικό όφελος για τον δανειολήπτη είναι ότι μπαίνει φρένο στο πόσο μπορεί να «φουσκώσει» μια οφειλή από τόκους, έξοδα και επιβαρύνσεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι λύνονται όλα τα προβλήματα της καταναλωτικής πίστης. Το πλαφόν δεν οδηγεί από μόνο του σε κούρεμα χρέους, δεν κάνει αυτομάτως φθηνά τα δάνεια και, με βάση τις μέχρι τώρα διευκρινίσεις του υπουργείου, δεν πιάνει αναδρομικά τις παλιές οφειλές που έχουν ήδη διογκωθεί.
Το μόνο σίγουρο είναι το θέμα σχετικά με τις εγκρίσεις νέων δανείων παραμένει ανοιχτό. Η λογική της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/2225, είναι πως ενισχύει την αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, ώστε να αποτρέπονται οι ανεύθυνες πρακτικές δανεισμού και η υπερχρέωση και ως εκ τούτου μένει να φανεί αν η αυστηρότερη αξιολόγηση και τα νέα όρια θα επηρεάσουν και τις εγκρίσεις.
Βάσει της οδηγίας, η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει αν ο καταναλωτής έχει προοπτική να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του από τη σύμβαση και πρέπει να βασίζεται σε κατάλληλες και ακριβείς πληροφορίες για το εισόδημα, τις δαπάνες και τις λοιπές χρηματοπιστωτικές και οικονομικές συνθήκες του καταναλωτή.
Τι αλλάζει για τις τράπεζες
Οι τράπεζες έχουν ήδη μπει στη διαδικασία επεξεργασίας του νέου πλαισίου, μέσω ομάδας εργασίας που παρακολουθεί τις διατάξεις πριν πάρουν την τελική τους μορφή. Το κρίσιμο για αυτές είναι ποιες χρεώσεις θα υπολογίζονται στο πλαφόν, πώς θα εφαρμόζεται ο κανόνας σε κάρτες και ανοικτά δάνεια και αν θα υπάρχουν διαφορετικές προβλέψεις ανά κατηγορία προϊόντος.
Πηγές του Υπουργείου Ανάπτυξης εκτιμούν ότι το άμεσο αποτύπωμα στους τραπεζικούς ισολογισμούς δεν θα είναι μεγάλο. Η αιτία είναι ότι οι τράπεζες δεν κρατούν πλέον σημαντικό μέρος των παλιών προβληματικών καταναλωτικών χαρτοφυλακίων, καθώς πολλά έχουν μεταφερθεί τα προηγούμενα χρόνια μέσω τιτλοποιήσεων ή έχουν περάσει σε servicers.
Για τους δανειολήπτες, όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι το ήδη υπάρχον πρόβλημα εξαφανίζεται. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στο τέλος του δ’ τριμήνου του 2025 οι εταιρείες διαχείρισης είχαν υπό διαχείριση καταναλωτικά δάνεια 15,790 δισ. ευρώ. Δηλαδή μεγάλο μέρος των παλιών οφειλών δεν βρίσκεται πια στις τράπεζες, αλλά παραμένει ενεργό για τους πολίτες.
Η σημασία του νέου πλαισίου φαίνεται και από το γεγονός ότι η αγορά της καταναλωτικής πίστης κινείται ξανά. Στα τέλη Μαρτίου το υπόλοιπο των καταναλωτικών δανείων ήταν 8,5 δισ. ευρώ, ενώ στο α’ τρίμηνο του 2026 χορηγήθηκαν 385 εκατ. ευρώ σε 94.000 δανειολήπτες, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.
Με τον νέο κόφτη, οι τράπεζες αναμένεται να προσαρμόσουν τα επιτόκια όπου χρειάζεται ώστε να μη «σπάει» το πλαφόν. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν η προσαρμογή θα περιοριστεί σε επιτόκια και χρεώσεις ή αν θα περάσει και στην αξιολόγηση των αιτήσεων, ειδικά για δανειολήπτες με χαμηλότερο εισόδημα, αυξημένες υποχρεώσεις ή πιο αδύναμο πιστωτικό προφίλ.
Το κρίσιμο σημείο για τον πολίτη είναι ότι το πλαφόν περιορίζει τις υπερβολικές χρεώσεις, αλλά δεν λύνει αναδρομικά τις παλιές οφειλές. Όσοι έχουν ήδη χρέη που έχουν φουσκώσει θα συνεχίσουν να αναζητούν λύση κυρίως μέσα από ρυθμίσεις με τους servicers.
