Από χίλια μύρια κύματα πέρασαν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη από τις αρχές Απριλίου που ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε κατάπαυση πυρός μέχρι τα ξημερώματα της Πέμπτης, όταν τόσο ο ίδιος όσο και ο Ιρανός ομόλογός του, Μασούντ Πεζεσκιάν έβαλαν τις υπογραφές τους στο τρισέλιδο μνημόνιο που τερματίζει τις εχθροπραξίες (η περίπτωση του Λιβάνου θα παραμένει πάντα ερωτηματικό και θα εξαρτάται από τις ορέξεις Χεζμπλάχ και Ισραήλ), ξεμπλοκάρει – μερικώς – την κίνηση στα Στενά του Ορμούζ και ανοίγει τον δρόμο για συζητήσεις διάρκειας περίπου δύο μηνών, με στόχο να γεφυρωθεί το χάσμα σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα παγωμένα περιουσιακά του στοιχεία σε τράπεζες του εξωτερικού.
Μετά από ένα δραματικό σαββατοκύριακο με τις δύο πλευρές να πλησιάζουν, στη συνέχεια να απομακρύνονται λόγω των πληγμάτων του Ισραήλ στη Βηρυτό και τελικά… να τα ξαναβρίσκουν χάρη στις παρεμβάσεις του Κατάρ, ο Ντόναλντ Τραμπ (μετά τις ψηφιακές τζίφρες που είχαν προηγηθεί) υπέγραψε αιφνιδιαστικά το έγγραφο με τις 14 παραγράφους που τερματίζει τον πόλεμο με το Ιράν στο Παλάτι των Βερσαλλιών κι ενώ οι συνεργάτες του έσπευσαν να βρουν εκτυπωτή για το έγγραφο, σύμφωνα με γαλλική διπλωματική πηγή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να ενημέρωσε τον Εμανουέλ Μακρόν για τη σημαντική εξέλιξη το απόγευμα της Τετάρτης, καθώς οι δύο ηγέτες ξεκινούσαν ξενάγηση στην Αίθουσα των Κατόπτρων, στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών, προτού αποφασίσουν να προχωρήσουν άμεσα στα διαδικαστικά.
Ο αγώνας δρόμου του Ρούμπιο να βρει εκτυπωτή
Η απρόσμενη αυτή εξέλιξη προκάλεσε αγώνα δρόμου για την εξεύρεση εκτυπωτή λίγο μετά τις 11 τη νύχτα, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να απευθύνεται στον Γάλλο ομόλογό του Ζαν-Νοέλ Μπαρό, ζητώντας βοήθεια.
Ένας συνεργάτης από τη γαλλική κυβέρνηση κινητοποιήθηκε άμεσα και μέσα σε λίγα λεπτά το έγγραφο είχε εκτυπωθεί, ενώ οι καλεσμένοι δειπνούσαν ακόμη στη χαμηλότερη αίθουσα του παλατιού.
Στη συνέχεια, ο Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε κρατώντας το κείμενο της συμφωνίας, επιτρέποντας την προετοιμασία της τελετής υπογραφής. Σύμφωνα με παριστάμενους, τα πιάτα του δείπνου απομακρύνθηκαν ώστε να τοποθετηθούν τα φρεσκοεκτυπωμένα αντίγραφα του μνημονίου, τόσο στα αγγλικά όσο και στα φαρσί (περσικά), ενώ δεκάδες καλεσμένοι παρακολουθούσαν τη διαδικασία.
«Δεν ήταν εύκολο, σας διαβεβαιώνω!»
Πριν υπογράψει, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έριξε μια σύντομη ματιά στο κείμενο και να είπε στους περίπου 30 παρευρισκόμενους με ανακούφιση: «Δεν ήταν εύκολο. Σας διαβεβαιώνω!».
Η σκηνή εξελίχθηκε μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες που μετέδιδαν ζωντανά εικόνες σε όλο τον κόσμο, με καλεσμένους να καταγράφουν το ιστορικό στιγμιότυπο με τα κινητά τους τηλέφωνα. Ο Εμανουέλ Μακρόν παρακολουθούσε την υπογραφή από την άλλη πλευρά του τραπεζιού, χαμογελώντας καθώς η συμφωνία ολοκληρωνόταν επίσημα.
Γάλλοι υπουργοί που συμμετείχαν στο δείπνο δήλωσαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την υπογραφή. «Για εμάς, τους υπουργούς της γαλλικής κυβέρνησης, ήταν έκπληξη», δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ στο RTL.
Οι δραματικές εξελίξεις ολοκλήρωσαν μια ιδιαίτερα έντονη εβδομάδα για τις γαλλικές αρχές, οι οποίες λίγες ημέρες νωρίτερα δεν ήταν βέβαιες αν ο Τραμπ θα παραβρεθεί καν στη Σύνοδο του Εβιάν. Τελικά, ο Αμερικανός πρόεδρος παρέστη στη σύνοδο των ηγετών της G7 που φιλοξένησε η Γαλλία και παρέμεινε έως την ολοκλήρωσή της, πριν δεχθεί πρόσκληση για ένα επιπλέον δείπνο στις Βερσαλλίες με αφορμή την 250ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας.
Γαλλικές διπλωματικές πηγές χαρακτήρισαν την επιλογή υπογραφής της συμφωνίας στις Βερσαλλίες ως σημαντική χειρονομία προς τον Εμανουέλ Μακρόν, κάνοντας λόγο για «ένδειξη εμπιστοσύνης και σεβασμού» προς τον Γάλλο πρόεδρο.
Τα μπρος – πίσω της Τεχεράνης μέσα στο σαββατοκύριακο
Την ίδια ώρα, αρκετές χιλιάδες χιλιόμετρα ανατολικά, η Τεχεράνη, πιστή στην αρχή της «να υπογράψουν πρώτα οι ΗΠΑ και μετά εμείς» κι αφού είχαν κυκλοφορήσει οι εικόνες με τον Τραμπ να υπογράφει το σύμφωνο, έδινε στη δημοσιότητα φωτογραφίες του Πεζεσκιάν να κρατά επικυρωμένο το ίδιο αντίγραφο.
Για να φτάσει όμως ο Ιρανός πρόεδρος ως εκεί, είχαν προηγηθεί μερικές πολύ δύσκολες ημέρες, με ήξεις-αφήξεις, υπαναχωρήσεις και πιέσεις στο εσωτερικό του καθεστώτος, που οδήγησαν, τελικά, στις υπογραφές.
Οι New York Times παρουσίασαν το παρασκήνιο που εξελίχθηκε στην Τεχεράνη, όταν ο – εξαφανισμένος από τη δημόσια θέα – Ιρανός ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ενέκρινε αρχικά το Σάββατο το κείμενο του μνημονίου κατανόησης και διέταξε τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, να το φέρει προς ψήφιση στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Το Συμβούλιο ενέκρινε, με τη σειρά του, τη συμφωνία, παρά τις αντιρρήσεις τουλάχιστον δύο σκληροπυρηνικών μελών.
Μετά την ισραηλινή επίθεση στη Νταχίγια, στο προπύργιο της Χεζμπολάχ στη Βηρητό την Κυριακή, το κλίμα αντιστράφηκε άρδην, πύραυλοι τοποθετήθηκαν σε εκτοξευτές κατά μήκος των δυτικών συνόρων της χώρας και η εντολή στην Τεχεράνη ήταν να ξεκινήσει η εκτόξευσή τους προς το Ισραήλ περίπου στη 1:00 τα ξημερώματα της Δευτέρας. Ιρανοί αξιωματούχοι εξοργίστηκαν από την επίθεση, την οποία θεώρησαν παραβίαση των όρων του μνημονίου και ενημέρωσαν τους Καταριανούς διαμεσολαβητές ότι σκόπευαν να πλήξουν το Ισραήλ και να «παγώσουν» τις υπογραφές. Οι Καταριανοί έστειλαν άμεσα αντιπροσωπεία στην Τεχεράνη και προσπάθησαν να πείσουν τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ ότι μια τέτοια επίθεση θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα όσων ήταν αντίθετοι στη συμφωνία και θα ζημίωναν το Ιράν.
Ακολούθησαν διαφωνίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας. Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, καθώς και οι Αραγτσί και Γκαλιμπάφ, υποστήριζαν ότι ο Νετανιάχου επιχειρούσε να παγιδεύσει το Ιράν και ότι η επίθεση στη Βηρυτό είχε ως στόχο να προκαλέσει μια ιρανική απάντηση που θα οδηγούσε σε κλιμάκωση και στην κατάρρευση της συμφωνίας. Σε εκείνο το στάδιο, η Τεχεράνη επιδίωξε να κάνει αλλαγές της τελευταίας στιγμής στη διατύπωση του κειμένου, όμως οι Καταριανοί αρνήθηκαν. Καθώς οι διαφωνίες συνεχίζονταν, οι Καταριανοί προειδοποίησαν ότι η Τεχεράνη κινδύνευε να εξαντλήσει την υπομονή του Τραμπ. Οι προειδοποιήσεις αυτές σε συνδυασμό με τη δυσαρέσκεια που εξέφρασε ο Αμερικανός πρόεδρος για τις ισραηλινές επιθέσεις στη Βηρυτό, «μαλάκωσαν» τους Ισραηλινούς με τον Τζέι Ντι Βανς να αποκαλύπτει πως εκείνος, μαζί με τους Τραμπ και Γκαλιμπάφ επικύρωσαν ψηφιακά τις δεσμεύσεις τους αργά το βράδυ της Κυριακής.
Χαμενεΐ: «Διαφωνούσα, αλλά δεσμεύτηκε ο Πεζεσκιάν και τελικά ενέκρινα τη συμφωνία»
Την Πέμπτη, ο «εξαφανισμένος» Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έκανε την εμφάνισή του, εκδίδοντας επίσημη δήλωση σχετικά με το μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Όπως γνωρίζετε, υπεγράφη ένα μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των προέδρων του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών. Για να φτάσουμε σε αυτό το στάδιο, οι υπεύθυνοι για το ζήτημα κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες με αίσθημα ευθύνης και καλές προθέσεις, ενώ φυσικά ήταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ που, λόγω της πίεσης που αντιμετώπιζε, χρησιμοποίησε διάφορα μέσα για να προωθήσει αυτή την υπόθεση» ανέφερε αρχικά η ανάρτηση στον λογαριασμό του Χαμενεΐ.
«Εγώ, κατ’ αρχήν, είχα διαφορετική θέση. Ωστόσο, υπό το πρίσμα της δέσμευσης που ανέλαβε ο αξιότιμος πρόεδρος (Πεζεσκιάν), υπό την ιδιότητά του ως επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, τόσο εκ μέρους του ίδιου όσο και εκ μέρους των υπόλοιπων μελών του Συμβουλίου, να διαφυλάξει τα δικαιώματα του ιρανικού λαού και του μετώπου της αντίστασης, και αφού δήλωσε ότι αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη για αυτό, ενέκρινα τη συμφωνία. Τόνισε επίσης ότι, εάν η αμερικανική πλευρά επιχειρήσει να επιβάλει υπερβολικές απαιτήσεις, δεν θα υποχωρήσουμε απέναντί τους» πρόσθεσε.
«Από αυτή τη στιγμή και έπειτα, εμείς – δηλαδή εσείς, ο υπερήφανος λαός, και εγώ, ο ταπεινός σας υπηρέτης – θα αναμένουμε την υλοποίηση των όρων που αναφέρθηκαν. Ωστόσο, είναι σαφές ότι οι άμεσες διαπραγματεύσεις που θα πραγματοποιηθούν στο μέλλον δεν σημαίνουν αποδοχή των θέσεων του εχθρού» ολοκλήρωσε o ανώτατος ηγέτης του Ιράν.
