Δύο κρίσιμα κενά ασφαλείας στην PHP, τη γλώσσα προγραμματισμού που βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος του διαδικτύου, έχουν προκαλέσει διεθνή κινητοποίηση.
Κυβερνήσεις και οργανισμοί θέτουν προληπτικά ιστοσελίδες εκτός λειτουργίας, ενώ υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας καλούν τους διαχειριστές να εγκαταστήσουν άμεσα τη διαθέσιμη ενημέρωση ή να εξετάσουν την προσωρινή διακοπή λειτουργίας των συστημάτων τους.
Σύμφωνα με το BBC, η διορθωτική ενημέρωση κυκλοφόρησε το απόγευμα της Τετάρτης, μετά τη διαρροή πληροφοριών για τις ευπάθειες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα κενά εντοπίστηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να επιτρέψουν σε επιτιθέμενους να εκτελέσουν κώδικα σε διακομιστές χωρίς προηγούμενη ταυτοποίηση.
Κυβερνητικές υπηρεσίες εκτός λειτουργίας
Η Φινλανδία ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία των δημόσιων διαδικτυακών υπηρεσιών της κυβέρνησης. Στην Ολλανδία, η υπηρεσία κυβερνοασφάλειας ανακοίνωσε ότι κατεβάζει και τη δική της ιστοσελίδα λόγω των ευπαθειών.
Εκτός λειτουργίας τέθηκε επίσης ο ιστότοπος του ολλανδικού Εθνικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος, ενώ μη προσβάσιμη ήταν και η ιστοσελίδα της κάτω Βουλής της χώρας.
Το Wikimedia Foundation, που διαχειρίζεται τη Wikipedia, ανακοίνωσε ότι αντιμετωπίζει τις ευπάθειες και ότι απέσυρε προληπτικά ορισμένα συστήματα μέχρι να εγκατασταθούν με ασφάλεια οι διορθώσεις. Ορισμένοι χρήστες αντιμετώπισαν την Τετάρτη προβλήματα πρόσβασης σε τμήματα της Wikipedia.
Μη προσβάσιμες ήταν ακόμη η ιστοσελίδα του δήμου του Εδιμβούργου και σελίδες προγραμμάτων του BBC, μεταξύ των οποίων τα «Doctor Who» και «The Traitors». Ωστόσο, δεν είχε επιβεβαιωθεί ότι οι συγκεκριμένες διακοπές συνδέονται με τα κενά στην PHP.
«Αν δεν μπορείτε να τα διορθώσετε, εξετάστε να κατεβάσετε τα συστήματα»
Το βρετανικό Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας (NCSC), καθώς και αντίστοιχες αρχές στην ΕΕ και την Αυστραλία, ζήτησαν την άμεση εφαρμογή των διορθώσεων.
Όπου η άμεση αντιμετώπιση δεν είναι εφικτή, οι οργανισμοί θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να θέσουν τα συστήματά τους εκτός λειτουργίας μέχρι να περιοριστεί πλήρως ο κίνδυνος, προειδοποίησε το NCSC.
Ανάλογη σύσταση εξέδωσε η αμερικανική Υπηρεσία Εθνικής Ασφαλείας (NSA), επισημαίνοντας ότι τέτοιες ευπάθειες μπορούν να ανοίξουν απευθείας δρόμο προς τα αρχεία ή τις βάσεις δεδομένων ενός διακομιστή.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, κάλεσε επίσης τους διαχειριστές να ελέγξουν εάν οι δημόσια προσβάσιμες ιστοσελίδες τους χρησιμοποιούν PHP.
Η τεχνητή νοημοσύνη εντόπισε τα κενά
Οι ευπάθειες ανακαλύφθηκαν από ερευνητές των Calif και Wiz. Η Calif και το PHP Foundation συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Patch the Planet» της OpenAI, αποκτώντας πρόσβαση σε προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό και τη διόρθωση κενών ασφαλείας.
Σύμφωνα με το BBC, τα προβλήματα παρέμεναν απαρατήρητα για περισσότερο από μία δεκαετία και εντοπίστηκαν τον Αύγουστο, έπειτα από λίγες εβδομάδες χρήσης των εργαλείων.
Η Google ανακοίνωσε ότι η Wiz, η μονάδα κυβερνοασφάλειάς της, χρησιμοποίησε μοντέλα AI για να εντοπίσει και να διερευνήσει τις ευπάθειες. Το Gemini συνέβαλε επίσης στην αξιολόγηση των κενών ασφαλείας, στη δοκιμή πιθανών επιθέσεων και στην επαλήθευση της αποτελεσματικότητας των διορθώσεων.
Από την πλευρά της, η OpenAI ανακοίνωσε ότι ερευνητές που εργάζονταν με τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της συνέβαλαν επίσης στην αποκάλυψη κρίσιμων ευπαθειών στην PHP. Όπως ανέφερε, τους τελευταίους δύο μήνες συντόνιζε μια συμμαχία υπευθύνων συντήρησης λογισμικού, ερευνητών κυβερνοασφάλειας και παρόχων υπηρεσιών ασφαλείας, με στόχο την ανάπτυξη διορθώσεων και την προετοιμασία μέτρων προστασίας πριν από τη δημοσιοποίηση των ευρημάτων.
Το PHP Foundation σχεδίαζε να δημοσιοποιήσει τα ευρήματα αργότερα μέσα στον μήνα, μαζί με ολοκληρωμένη διόρθωση. Η διαρροή λεπτομερειών την Τρίτη επέσπευσε τις ανακοινώσεις.
Οι πρώτες απόπειρες επίθεσης
Ο επικεφαλής τεχνολογίας της Cloudflare, Ντέιν Κνεχτ, δήλωσε ότι έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται επιθέσεις και ότι η εταιρεία προσαρμόζει τα μέτρα προστασίας καθώς εντοπίζονται νέοι τρόποι εκμετάλλευσης.
Σύμφωνα με την CERT-EU, οι ευπάθειες ενδέχεται να επιτρέπουν απομακρυσμένη εκτέλεση κώδικα χωρίς ταυτοποίηση. Αυτό θα μπορούσε να δώσει σε επιτιθέμενους τη δυνατότητα εγκατάστασης κακόβουλου λογισμικού ή διακοπής λειτουργίας ιστοσελίδων.
Η Wiz εκτιμά ότι επηρεάζεται περίπου το 70% του διαδικτύου, ποσοστό που το BBC διευκρινίζει ότι δεν έχει μπορέσει να επαληθεύσει ανεξάρτητα.
Γιατί η αντιμετώπιση είναι δύσκολη
Η PHP χρησιμοποιείται σε πλατφόρμες όπως τα WordPress, Drupal, Joomla και Magento, αλλά και σε υπηρεσίες φιλοξενίας και άλλα προϊόντα, συχνά χωρίς αυτό να είναι εμφανές στους οργανισμούς που τα χρησιμοποιούν.
Όπως εξήγησε στο BBC ο ειδικός κυβερνοασφάλειας της Sophos, Ντον Σμιθ, η πρόκληση δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση μιας ενημέρωσης: απαιτείται να εντοπιστεί κάθε σύστημα στο οποίο λειτουργεί η PHP και να ελεγχθεί εάν έχει ήδη παραβιαστεί.
Το εύρος των εκδόσεων που επηρεάζονται δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Σύμφωνα με την CERT-EU, ενδέχεται να αφορά εκδόσεις από την PHP 5, η οποία κυκλοφόρησε το 2004, και μετά. Οι διορθώσεις έχουν εκδοθεί για τις νεότερες εκδόσεις, ενώ όσοι χρησιμοποιούν PHP 8.1 ή παλαιότερη καλούνται να αναβαθμίσουν.
