Ως «αφανή φόρο» στις επενδύσεις περιγράφει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, το διοικητικό βάρος, τους περίπλοκους κανόνες και, κυρίως, τις καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης, συνδέοντάς τα με τα εμπόδια στην προσέλκυση παραγωγικών κεφαλαίων στην Ελλάδα.
Στη συνομιλία της 3ης Οκτωβρίου με τον Θάνο Νιφόρο στο Συνέδριο Βιοτεχνολογίας, ο Γιάννης Στουρνάρας δίνει οικονομική διάσταση σε προβλήματα που συχνά αντιμετωπίζονται ως διαδικαστικές εκκρεμότητες. Η αναμονή για μια έγκριση και η αβεβαιότητα γύρω από την επίλυση μιας διαφοράς επηρεάζουν τις αποδόσεις και την απόφαση μιας επιχείρησης να προχωρήσει σε επενδύσεις.
Όπως τονίζει ο κεντρικός τραπεζίτης, για μια ερευνητική επιχείρηση, για παράδειγμα, ο χρόνος μέχρι την έγκριση μιας μελέτης είναι μέρος του επενδυτικού λογαριασμού. Η αναμονή μεταθέτει την εξέλιξη της έρευνας και την πιθανή εμπορική αξιοποίησή της, ενώ κεφάλαια έχουν ήδη δεσμευτεί. Στη βιοτεχνολογία, όπου η ανάπτυξη ενός προϊόντος μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια, αυτό το κόστος αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Ο διοικητής αναγνωρίζει την πρόοδο της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό των δημόσιων υπηρεσιών και στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η διοικητική επιβάρυνση και οι καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη εξακολουθούν να περιορίζουν την ελκυστικότητα της χώρας για επενδύσεις.
Οι 113 ημέρες της ευρωπαϊκής αναμονής
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο Γιάννης Στουρνάρας για τις κλινικές μελέτες, οι σχετικές αιτήσεις εγκρίνονται σε περίπου 60 ημέρες στις ΗΠΑ και στην Κίνα, ενώ στην ΕΕ ο μέσος χρόνος για πολυεθνικές κλινικές μελέτες φτάνει τις 113 ημέρες.
Η διαφορά των μεγεθών είναι 53 ημέρες, με τον ευρωπαϊκό χρόνο να πλησιάζει το διπλάσιο. Ο ίδιος συνδέει τις καθυστερήσεις με τη διάθεση των προϊόντων στην αγορά, την απόδοση της επένδυσης και την ανταγωνιστικότητα.
Η Ευρώπη χάνει παράλληλα μερίδιο στην κλινική έρευνα. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος συγκέντρωνε το 22% των εμπορικών κλινικών δοκιμών παγκοσμίως το 2013 και το 12% το 2023, σύμφωνα με τη σύγκριση που επικαλείται ο Στουρνάρας.
Για την Ελλάδα, η ενίσχυση της κλινικής έρευνας θα μπορούσε να φέρει επενδύσεις και συνεργασίες διεθνών εταιρειών με την εγχώρια επιστημονική κοινότητα. Προϋπόθεση, κατά τον διοικητή, είναι σαφείς κανόνες και πιο προβλέψιμες εγκριτικές διαδικασίες.
Οι εταιρείες αναζητούν κεφάλαια εκτός ΕΕ
Ένα δεύτερο εμπόδιο εμφανίζεται όταν η έρευνα χρειάζεται χρηματοδότηση για να εξελιχθεί σε επιχειρηματική δραστηριότητα μεγαλύτερης κλίμακας. Την περίοδο 2019–2025, οι 66 από τις 67 εταιρείες βιοτεχνολογίας της ΕΕ που εισήχθησαν σε χρηματιστήριο επέλεξαν αγορές εκτός Ένωσης, όπως αναφέρει ο Στουρνάρας.
Η χρηματοδοτική υστέρηση αποτυπώνεται και σε δύο διαφορετικούς δείκτες καθώς η Ευρώπη παράγει περίπου το 21% των κορυφαίων επιστημονικών δημοσιεύσεων στη βιοτεχνολογία παγκοσμίως, ενώ προσελκύει περίπου το 7% των παγκόσμιων επενδύσεων κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών στη βιοτεχνολογία υγείας.
Ο διοικητής ζητά ευκολότερη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές και άρση των εμποδίων στις διασυνοριακές επενδύσεις. Για την Ελλάδα, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη σύνδεση του Χρηματιστηρίου Αθηνών με το οικοσύστημα της Euronext και στη διεύρυνση των πηγών χρηματοδότησης των καινοτόμων επιχειρήσεων.
Το μέτρο της επιτυχίας για τις επιδοτήσεις
Η Ελλάδα διαθέτει, κατά τον Στουρνάρα, επιστημονικό και ιατρικό προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης, ερευνητικά κέντρα με διεθνείς διασυνδέσεις και ανεπτυγμένη φαρμακευτική βιομηχανία. Η στενότερη συνεργασία πανεπιστημίων και επιχειρήσεων μπορεί να μετατρέψει περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα σε εμπορεύσιμα προϊόντα.
Στη δημόσια στήριξη θέτει συγκεκριμένο κριτήριο, «η παραγωγικότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από τις επιδοτήσεις». Οι κρατικοί πόροι μπορούν να στηρίζουν τη βασική έρευνα και την καινοτομία στα πρώτα στάδια, κινητοποιώντας πρόσθετες ιδιωτικές επενδύσεις. Η αποτελεσματικότητά τους, όπως εξηγεί, κρίνεται από τις επιχειρήσεις που αναπτύσσονται, τις εξαγωγές υψηλότερης αξίας και τις θέσεις εργασίας για εξειδικευμένους επιστήμονες.
