Η προεδρία του Συμβουλίου Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) περνά από σήμερα, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2025, στον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, με τον διορισμό να ισχύει για όσο διάστημα διατηρεί και τη θέση του Προέδρου του Eurogroup.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή φέρει έναν ιδιαίτερα ισχυρό συμβολισμό. Ο ESM είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την πιο δύσκολη δεκαετία της σύγχρονης οικονομικής ιστορίας της χώρας, την περίοδο των μνημονίων και της αυστηρής ευρωπαϊκής επιτήρησης. Το γεγονός ότι σήμερα ένας Έλληνας υπουργός Οικονομικών αναλαμβάνει την προεδρία του θεσμού που διαχειρίστηκε τα προγράμματα διάσωσης, αποτυπώνει με σαφήνεια τη διαδρομή που έχει διανύσει η ελληνική οικονομία από την κρίση μέχρι την επιστροφή στην κανονικότητα.
Η δεκαετής σχέση Ελλάδας – ESM
Η σχέση της Ελλάδας με τον ESM και τους «προγόνους» του ξεκινά ήδη από το πρώτο μνημόνιο. Το 2010, πριν ακόμη ιδρυθεί ο ESM, η χρηματοδότηση της χώρας γινόταν μέσω του Greek Loan Facility (GLF), με διμερή δάνεια ύψους 52,9 δισ. ευρώ από τις χώρες της Ευρωζώνης.
Στη συνέχεια, η ανάγκη για έναν πιο οργανωμένο και θεσμικά θωρακισμένο μηχανισμό οδήγησε στη δημιουργία του προσωρινού EFSF, μέσω του οποίου εκταμιεύθηκαν 141,8 δισ. ευρώ κατά την περίοδο του δεύτερου μνημονίου (2012–2015).
Με το τρίτο μνημόνιο (Αύγουστος 2015 – Αύγουστος 2018), ο μόνιμος πλέον ESM εκταμίευσε 61,9 δισ. ευρώ, με τις αποπληρωμές να εκτείνονται χρονικά από το 2034 έως και το 2060.
Από τη διάσωση στη διαχείριση
Μετά τη λήξη του μνημονιακού προγράμματος το 2018, η σχέση Ελλάδας και ESM δεν έληξε, αλλά μετασχηματίστηκε. Η χώρα πέρασε από την εποχή της χρηματοδότησης υπό όρους στη φάση της μακροχρόνιας διαχείρισης του δημόσιου χρέους, υπό την εποπτεία του μηχανισμού.
Ο ESM διαδραματίζει έκτοτε καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις που αφορούν:
-
τις πρόωρες αποπληρωμές δανείων,
-
τη χρήση του cash buffer, το οποίο είχε ξεπεράσει τα 24 δισ. ευρώ,
-
και τη συνολική στρατηγική βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.
Ο ESM στην εποχή Πιερρακάκη
Η ανάληψη της προεδρίας του ESM από τον Κυριάκο Πιερρακάκη συνδέεται άμεσα με την εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup, που πραγματοποιήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2025. Η πρώτη συνεδρίαση του Eurogroup υπό τη νέα του ιδιότητα έχει ήδη προγραμματιστεί για τις 19 Ιανουαρίου 2026.
Στη σχετική ανακοίνωση, ο επικεφαλής του ESM Πιερ Γκραμενιά συνεχάρη τον κ. Πιερρακάκη, σημειώνοντας ότι ο διορισμός του αντικατοπτρίζει την εντυπωσιακή απόσταση που έχει διανύσει η Ελλάδα από την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Ο ESM, όπως τονίζεται, δηλώνει «περήφανος εταίρος» αυτής της διαδρομής.
Έτσι, ο θεσμός που για χρόνια ταυτίστηκε στη συλλογική μνήμη με τα μνημόνια και τη λιτότητα, αποκτά σήμερα έναν νέο συμβολισμό: αυτόν της επιστροφής της Ελλάδας σε ρόλο πρωταγωνιστή στους ευρωπαϊκούς οικονομικούς θεσμούς.
