Η πιθανή οριστική συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δεν θα πρέπει να επιτευχθεί «με οποιοδήποτε κόστος», προειδοποίησαν οι ΗΠΑ.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εξέφρασαν έντονη ανησυχία για το «απόλυτο χάος» που, σύμφωνα με την εκτίμησή τους, θα προκαλούνταν αν το Ιράν προχωρούσε στην επιβολή τελών για κάθε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, όπου χθες, Πέμπτη (25.06.2026), δέχθηκε επίθεση ένα φορτηγό πλοίο.
Η επίθεση πραγματοποιήθηκε με βλήμα άγνωστου τύπου, του οποίου η προέλευση παραμένει αδιευκρίνιστη, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO. Ως συνέπεια, ανεστάλη η εφαρμογή του σχεδίου επείγουσας απομάκρυνσης πλοίων και χιλιάδων ναυτικών, το οποίο είχε τεθεί σε εφαρμογή δύο ημέρες νωρίτερα. Στόχος του σχεδίου ήταν να αποπλεύσουν περίπου 600 πλοία που είχαν εγκλωβιστεί στον Κόλπο μετά το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, όπως ανακοίνωσε ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ).
Το φορτηγό πλοίο που επλήγη δεν συμμετείχε στο συγκεκριμένο σχέδιο. Δέχθηκε την επίθεση στον Κόλπο του Ομάν, αφού είχε ήδη διασχίσει τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Σε περιοδεία σε μοναρχίες του Κόλπου, αφοσιωμένους συμμάχους των ΗΠΑ, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπάθησε να καθησυχάσει τους συνομιλητές του, καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη άρχισαν την περασμένη εβδομάδα συνομιλίες στην Ελβετία με σκοπό να καταλήξουν σε διαρκή επίλυση της σύγκρουσης, μετά την υπογραφή τη 17η Ιουνίου «μνημονίου κατανόησης»–πρωτοκόλλου συμφωνίας.
«Μολονότι θέλουμε συμφωνία, δεν θέλουμε συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα», τόνισε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στο Μπαχρέιν, απευθυνόμενος στους ομολόγους του των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ).
Αναφερόταν ειδικά στην κατάσταση στο στενό του Ορμούζ, αγκάθι στις συνομιλίες των δυο πλευρών: το Ιράν έχει σκοπό να εισπράττει «τέλη» για «υπηρεσίες» που σχετίζονται με τη διέλευση, που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο–η Ουάσιγκτον εναντιώνεται.
Η θαλάσσια οδός, πλάτους κάπου τριάντα χιλιομέτρων, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, χαρακτηρίζεται στρατηγικής σημασίας, καθώς από αυτήν διερχόταν το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως πριν από τον πόλεμο.
«Επιδημία»
«Αν αποδεχόμασταν πως κάποιος μπορεί να επιβάλλει πληρωμή για τη χρήση διεθνούς θαλάσσιας οδού επειδή βρίσκεται κοντά στο έδαφός του, αυτό θα εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο σαν επιδημία», έκρινε ο κ. Ρούμπιο.
Το Ομάν, στην άλλη όχθη των Στενών, μοιάζει επίσης να διαφωνεί με την προσέγγιση της Τεχεράνης.
Το σουλτανάτο ανακοίνωσε ότι δεν προβλέπεται κανένα «τέλος διέλευσης» στις μελλοντικές διευθετήσεις για τα Στενά, αναφερόμενο εξάλλου στη διάνοιξη «προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου», που παρουσίασε ως πρωτοβουλία σε συντονισμό με τον ΟΗΕ.
Αλλά οι Φρουροί της Επανάστασης–ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας–απείλησαν να αντιδράσουν λαμβάνοντας τα «προσήκοντα μέτρα» αν διαπιστώσουν οποιαδήποτε απόπειρα διέλευσης δίχως την εκ των προτέρων δική τους έγκριση.
Πέρα από το Ορμούζ, οι χώρες του Κόλπου, που μπήκαν επανειλημμένα στο στόχαστρο της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια του πολέμου, ανησυχούν για το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων και την υποστήριξη σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή και θα ήθελαν να δουν τα ζητήματα αυτά να θίγονται στις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις.
Για να υπάρξει «διαρκής ειρήνη και ασφάλεια στην περιφέρεια απαιτείται να αντιμετωπιστεί το σύνολο των ιρανικών απειλών», συμπεριλαμβανομένων αυτών των ζητημάτων, αναφέρει ανακοίνωση των επικεφαλής της διπλωματίας των μελών του ΣΣΚ. Δεν γίνεται ωστόσο καμιά αναφορά σε αυτά στο «μνημόνιο κατανόησης».
«Θέλουμε να διαβεβαιώσουμε ότι κανένα μέρος σε αυτή τη συμφωνία δεν μπορεί να βλάψει (…) την ασφάλεια, τη σταθερότητα ή την ευημερία οποιουδήποτε από τους εταίρους μας στην περιοχή του Κόλπου», επέμεινε ο κ. Ρούμπιο.
Σχεδόν 88 δισεκατομμύρια
Το ότι οι εχθροπραξίες έχουν ανασταλεί επέτρεψε να ξαναρχίσει η κίνηση στο στενό του Ορμούζ. Καταγράφτηκαν 70 διελεύσεις πλοίων από την πλατφόρμα Kpler, ρυθμός πάντως υποδιπλάσιος από ό,τι υπό κανονικές συνθήκες.
Μετά την επίθεση χθες Πέμπτη, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν, ενώ είχαν υποχωρήσει σε προπολεμικά επίπεδα νωρίτερα.
Η καταρχήν συμφωνία άνοιξε τον δρόμο για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για εξήντα ημέρες ώστε να κλειστεί οριστική. Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, η επόμενη συνάντηση αντιπροσωπειών των δυο πλευρών για τεχνικές συνομιλίες προγραμματίζεται να διεξαχθεί την Δευτέρα 29η ή την Τρίτη 30ή Ιουνίου στην Ελβετία.
Στις ΗΠΑ, οι επικρίσεις πολλαπλασιάζονται για τις παραχωρήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ–ο ρεπουμπλικάνος πιεζόταν να βάλει τέλος σε αυτόν τον ιδιαίτερα αντιδημοφιλή πόλεμο, μερικούς μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του.
Ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το Κογκρέσο να εγκρίνει συμπληρωματικό προϋπολογισμό κάπου 88 δισεκατομμυρίων δολαρίων (77 δισεκ. ευρώ), το «μεγαλύτερο» μέρος του οποίου προορίζεται να καλύψει «επείγουσες ανάγκες» συνδεόμενες με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, πάνω απ’ όλα την «αποκατάσταση των αποθεμάτων πυρομαχικών»
Οι διαφωνίες για το άλλο ακανθώδες ζήτημα, αυτό του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, παραμένουν άλυτες.
Η Τεχεράνη επιμένει πως είναι αναφαίρετο δικαίωμά της να έχει τέτοιο πρόγραμμα και διαψεύδει πάντα πως θέλει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, όπως ερίζουν η Δύση και το Ισραήλ.
Όσο για τον Λίβανο, όπου το Ισραήλ ενεπλάκη σε νέο πόλεμο με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, και κατέλαβε τμήμα του νόμου, η Τεχεράνη επέβαλε να συμπεριληφθεί στο «μνημόνιο κατανόησης».
Το σιιτικό κίνημα κατηγόρησε το Ισραήλ χθες Πέμπτη για νέα «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός, έπειτα από πλήγμα drone με τουλάχιστον τρεις νεκρούς. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε ότι στοχοποίησε μαχητές του σιιτικού κινήματος.
Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε για πολλοστή φορά χθες ότι ο στρατός του θα παραμείνει ανεπτυγμένος στο λιβανικό έδαφος «για όσο χρειαστεί».
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου διεξάγουν απευθείας συνομιλίες υπό αμερικανική αιγίδα. Ο πέμπτος κύκλος τους άρχισε αυτή την εβδομάδα κι αναμενόταν να ολοκληρωθεί χθες Πέμπτη στην Ουάσιγκτον.
Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για πρόοδο στις συνομιλίες αυτές–τις οποίες απορρίπτει η Χεζμπολά.
