Πού βρίσκεται ο Βλαντίμιρ Πούτιν; Σχεδόν κανείς δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα καθώς πληθαίνουν τα δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο ότι ο πρόεδρος της Ρωσίας φοβάται για την ασφάλεια του και διαμένει σε υπόγεια καταφύγια.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Financial Times, που επικαλείται άτομα στις δυτικές μυστικές υπηρεσίες, στη Ρωσία έχουν ενισχυθεί τα μέτρα ασφαλείας του Ρώσου προέδρου και ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει μειώσει την χρήση των επίσημων προεδρικών κατοικιών στη Μόσχα και το Βαλντάι. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι περνάει περισσότερο χρόνο σε σύγχρονα υπόγεια καταφύγια, κάποια από τα οποία βρίσκονται στο Κρασνοντάρ της Ρωσίας.
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος της Ρωσίας εστιάζει πλέον λιγότερο στα εσωτερικά θέματα της χώρας και ασχολείται όλο και περισσότερο με τον πόλεμο στην Ουκρανία, που έχει εισέλθει στον πέμπτο χρόνο.
Γενικά αυτή η συμπεριφορά δεν είναι ξένη στον Βλαντίμιρ Πούτιν ο οποίος υπήρξε πράκτορας των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών και είναι γνωστός για τη μυστικοπαθή συμπεριφορά του. Ο Ρώσος πρόεδρος, όμως, προσφάτως έχει μειώσει και άλλο τις δημόσιες εμφανίσεις και προτιμά να βιντεοσκοπεί τα δημόσια μηνύματά του.
Αξιωματούχοι είπαν στους Financial Times ότι φοβάται ενδεχόμενη απόπειρα δολοφονίας ή πραξικοπήματος εναντίον του αλλά και τις αυξανόμενες δυνατότητες της Ουκρανίας να χτυπάει με drones στα ρωσικά εδάφη.
Το Κρεμλίνο δημοσιεύει συχνά βίντεο με δημόσιες εμφανίσεις του Πούτιν και η ενημέρωση που δίνει στον Τύπο είναι αόριστη και στερεοτυπική. Ερευνητές δημοσιογράφοι που έχουν ασχοληθεί με τα βίντεο και τις φωτογραφίες του Πούτιν που δίνει στη δημοσιότητα το Κρεμλίνο αναζήτησαν διαφοροποιήσεις που θα μπορούσαν να πουν περισσότερα για το πού βρίσκεται σε κάθε δεδομένη στιγμή ο Πούτιν.
Παρατήρησαν κάποιες αλλαγές στη θέση των βιβλίων του και κατάλαβαν ότι κάποια βίντεο παρουσιάστηκαν ως νέα αν και είχαν βιντεοσκοπηθεί σε παλαιότερη ημερομηνία. Άλλοι παρατήρησαν ότι διατηρεί διπλά γραφεία στις κατοικίες του χωρίς παράθυρα ή άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να δώσουν περισσότερες πληροφορίες για την τοποθεσία του ή τον χρόνο που βιντεοσκοπήθηκε η εμφάνισή του.
Οι Financial Times υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν πράγματι εμφανίστηκε δημόσια στην Κόκκινη Πλατεία για τον εορτασμό της επετείου της Ημέρας της Νίκης και την μεγάλη στρατιωτική παρέλαση.
Μετά την αύξηση των δημοσιευμάτων στον διεθνή Τύπο ότι ο Πούτιν περνάει όλο και περισσότερο χρόνο σε υπόγεια καταφύγια το Κρεμλίνο δημοσιοποίησε ένα βίντεο με τον Ρώσο πρόεδρο σε ένα ξενοδοχείο στο κέντρο της Μόσχας. Εκεί τον υποδέχθηκε με λουλούδια μία συνταξιούχος δασκάλα. Η σκηνή ήθελε να τονίσει το μήνυμα ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ο ηγέτης του λαού, απλός και ταπεινός.
Πόσο πραγματική είναι η απειλή ενός πραξικοπήματος στη Ρωσία;
Η δημοσίευση πληροφοριών ότι ο Πούτιν φοβάται το ενδεχόμενο δολοφονίας ή πραξικοπήματος στο CNN και τους Financial Times έχει διχάσει τους ειδικούς στα ρωσικά θέματα. Ορισμένοι πιστεύουν ότι ένα τέτοιο σενάριο δολοφονίας, συμπεριλαμβανομένων των απειλών κατά του Πούτιν, είναι πιθανό. Οι επιτυχημένες επιχειρήσεις που διεξήγαγε η ουκρανική μυστική υπηρεσία εντός και εκτός Ρωσίας το καθιστούν πιστευτό ένα τέτοιο σενάριο, όπως πιστεύουν κάποια παρατηρητές.
Άλλοι θεωρούν ότι ένα τέτοιο σενάριο είναι εξαιρετικά απίθανο και βλέπουν τις πληροφορίες που διέρρευσαν ως ένα ακόμη μέρος μιας συνεχιζόμενης εκστρατείας για την αποσταθεροποίηση του ρωσικού συστήματος ηγεσίας.
Αυτό για το οποίο όμως οι περισσότεροι ειδικοί είναι σίγουροι είναι ότι ο ίδιος ο Πούτιν ανησυχεί όλο και περισσότερο για την ασφάλειά του, και ότι τα οικονομικά προβλήματα και η αυξανόμενη πίεση των δυνάμεων ασφαλείας προς τους τεχνοκράτες επιδεινώνουν τις εντάσεις μεταξύ των ρωσικών ελίτ.
Η στρατηγική «διαίρει και βασίλευε» του Πούτιν
Επιπλέον, οι ρωσικές ελίτ δεν αποτελούν μια ομοιογενή ομάδα με ομοιόμορφα συμφέροντα, όπως δήλωσε η Αλεξάνδρα Προκόπενκο, πρώην σύμβουλος της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας και πολιτική επιστήμονας, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Carnegie Politika, μια πλατφόρμα που διαχειρίζεται το Κέντρο Carnegie για τις Ρωσικές και Ευρασιατικές Σπουδές, μία «δεξαμενή σκέψης» με έδρα το Βερολίνο.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής καμία ουσιαστική απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του Πούτιν. Εξαίρεση αποτελεί η εξέγερση του Γιεβγένι Πριγκόζιν, ιδρυτή της ομάδας μισθοφόρων «Βάγκνερ», τον Ιούνιο του 2023.
Η Προκόπενκο περιγράφει την ιεραρχία εξουσίας του Πούτιν ως πυραμίδες, με κάθε μία να είναι χτισμένη γύρω από έναν και μόνο χορηγό. Ο συγκεκριμένος έχει τη σύνδεση με την διανομή των πόρων και την πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων στη Ρωσία. Οι χορηγοί αυτοί, όμως, δεν συντονίζονται μεταξύ τους, πράγμα που σημαίνει ότι είναι δύσκολο για αυτούς να ενεργήσουν συλλογικά. Όσο οι χορηγοί παίρνουν περισσότερα από τον Πούτιν από όσα θα έπαιρναν χωρίς αυτόν τότε δεν έχουν κίνητρο να ενεργήσουν εναντίον του, εξήγησε η Προκόπενκο.
Ωστόσο, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να αλλάξει η κατάσταση σε περίπτωση που οι πόροι αρχίσουν να περιορίζονται. Λόγω του πολέμου και των διεθνών κυρώσεων, «το γλυκό» που μπορεί να μοιραστεί η ελίτ της Ρωσίας έχει συρρικνωθεί. Συχνά, οι πόροι διοχετεύονται προς τον στρατό ή τις βιομηχανίες που συνδέονται με αυτόν.
Όλα αυτά αυξάνουν τις αντιπαλότητες και τον ανταγωνισμό μεταξύ των διαφόρων φατριών και αποσταθεροποιούν το σύστημα στο οποίο λειτουργούν. Σύμφωνα με την Προκόπενκο, οι διάφορες ομάδες ανταγωνίζονται για το ενδιαφέρον και την προσοχή του Πούτιν, ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο από την υπάρχουσα πίτα.
Υπό αυτή την έννοια, ο αγώνας δεν στοχεύει πραγματικά στην αλλαγή του συστήματος, εξήγησε.
Είναι περισσότερο ένας αγώνας για πόρους και μια θέση στο τραπέζι των αποφάσεων. Από αυτή τη δυναμική επωφελείται ο Πούτιν. Διαιρεί τις ελίτ της Ρωσίας, τις αναγκάζει να αποδεικνύουν συνεχώς την πίστη τους και τους υπενθυμίζει ότι όση περιουσία και δικαιώματα έχουν σήμερα δεν οφείλονται στο κράτος δικαίου. Όλα εξαρτώνται από την καλή θέληση του Κρεμλίνου.
