Με την υποβολή επίσημου αιτήματος από τη γαλλική εταιρεία NEXANS προς το υπουργείο Εξωτερικών, ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την έκδοση της NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου που θα δοκιμασθεί επί του το πεδίου η συνεννόηση την οποία επιδίωξε το προηγούμενο διάστημα το Παρίσι με την τουρκική πλευρά, ώστε οι έρευνες να εξελιχθούν ανεμπόδιστα.
Η υποβολή του αιτήματος έγινε από τη NEXANS και όχι από τη γαλλική πρεσβεία, καθώς πρόκειται για έργο ελληνικού ενδιαφέροντος. Έτσι, ξεκλειδώνει η διαδικασία που θα καταλήξει στην έκδοση NAVTEX για τη διεξαγωγή των ερευνών. Η αίτηση, που υποβάλλεται στη Δ1 Διεύθυνση του ΥΠΕΞ, θα εξεταστεί από τη Διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Έρευνας Ερευνών Θαλασσών (ΕΧΑΕΘ), η οποία θα εισηγηθεί στον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος και θα λάβει την τελική απόφαση. Στη συνέχεια, το αίτημα θα προωθηθεί στην Υδρογραφική Υπηρεσία για την έκδοση της σχετικής αναγγελίας, η οποία θα περιλαμβάνει και τις συντεταγμένες της πορείας του ερευνητικού πλοίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία αυτή θα χρειαστεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες και, ως εκ τούτου, η έναρξη των εργασιών τοποθετείται χρονικά μετά το τέλος Οκτωβρίου.
Παράλληλα, είχε κινηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία με την υποβολή στο Λιμενικό αίτησης εξαίρεσης για την ανάληψη του έργου από το πλοίο ABEILLE MARENGO, με γαλλική σημαία, ελλείψει αντίστοιχων δυνατοτήτων πλοίου με ελληνική σημαία.
Στην «αίτηση εξαίρεσης» γίνεται αναφορά σε έρευνες σε περιοχές που εμπίπτουν εντός των εθνικών χωρικών υδάτων, καθώς η αίτηση προς το Λιμενικό αφορά τις περιοχές της αρμοδιότητάς του. Επισημαίνεται, επίσης, ότι, επί του παρόντος, «δεν υφίσταται καμία άλλη διαφοροποίηση στην όλη διαδικασία που αφορά στη διαδρομή της έρευνας για την προτιθέμενη πόντιση και όδευση του καλωδίου», όπως αυτές αναφέρονται στα σχετικά έγγραφα και βάσει των οποίων στηρίχθηκαν οι προηγούμενες αδειοδοτήσεις. Καθορίζεται, ακόμη , ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν εντός του προβλεπόμενου διαστήματος, έως τις 31/12/2026, με την προοπτική νέας παράτασης.
Η «αίτηση εξαίρεσης» υποβλήθηκε από την εταιρεία Next Geosolution Europe SA, η οποία ανέλαβε το έργο από την ανάδοχο NEXANS SA, και αφορά την «απαραίτητη προκαταρκτική υποθαλάσσια έρευνα, με ωκεανογραφικές και βυθομετρικές εργασίες, μεταξύ της θαλάσσιας περιοχής της Κορακιάς, στον Νομό Ηρακλείου Κρήτης, και της θαλάσσιας περιοχής της Κύπρου».
Οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις και η «γνωστοποίηση»
Το επιχειρησιακό σχήμα του GSI, σύμφωνα με πληροφορίες, ήταν έτοιμο για την υποβολή του αιτήματος και ανέμενε το πράσινο φως για την κατάθεσή του, προκειμένου να εκδοθεί NAVTEX. Στόχος ήταν να ολοκληρωθούν και οι παρασκηνιακές διπλωματικές διαβουλεύσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη, με πρωτοβουλία της γαλλικής πλευράς, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα εγερθούν νέα εμπόδια από την Τουρκία για τη διεξαγωγή των ερευνών.
Σύμφωνα, πάντως, με πληροφορίες, η Αθήνα δηλώνει ανεπίσημα ότι δεν γνωρίζει τι ακριβώς έχουν συζητήσει οι Γάλλοι με την τουρκική πλευρά ούτε εάν έχει εξευρεθεί κάποια φόρμουλα που να διασφαλίζει τις ελληνικές θέσεις και, ταυτόχρονα, να είναι αποδεκτή από την Τουρκία. Εκτιμάται πάντως ότι η γαλλική πλευρά θεωρεί (όσο μπορεί αυτό να θεωρηθεί αξιόπιστο) ότι έχει βρεθεί η κατάλληλη φόρμουλα και έτσι δόθηκε το πράσινο φως για να ξεκινήσει η διαδικασία.
Το προηγούμενο διάστημα είχαν πέσει στο τραπέζι διάφορες ιδέες. Μία από αυτές προέβλεπε την υποβολή επίσημου αιτήματος προς την Ελλάδα και την απλή γνωστοποίηση προς την Τουρκία του προγράμματος των ερευνών σε όλο το μήκος της διαδρομής του ερευνητικού πλοίου. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ερμηνευθεί από την Τουρκία ως «αίτημα» προς τις αρμόδιες αρχές της, με αποτέλεσμα την έκδοση τουρκικής NAVTEX και την προβολή του ισχυρισμού ότι οι έρευνες διεξάγονται με άδεια της Τουρκίας σε περιοχή που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα της.
Πρακτικά, σε μια τέτοια περίπτωση, η Αθήνα θα εξέδιδε ακυρωτική NAVTEX, δηλώνοντας ότι οι έρευνες διεξάγονται βάσει της NAVTEX που έχει εκδώσει ο «εξουσιοδοτημένος σταθμός του Ηρακλείου» για έρευνες εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Το ευνοϊκότερο σενάριο προβλέπει ότι, μέσα από αυτή την ανταλλαγή NAVTEX, οι έρευνες θα μπορούσαν να συνεχιστούν χωρίς προβλήματα.
Αυτό, βεβαίως, υπό την προϋπόθεση ότι η «γνωστοποίηση» δεν θα έχει τα χαρακτηριστικά «αιτήματος» προς την Τουρκίας ως «παράκτιου» κράτους. Υπάρχει, ωστόσο, και ένα ακόμη σενάριο εμπλοκής, στην περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να «κατοχυρώσει» μια παράνομη NAVTEX, με την παρουσία και την επιτήρηση των εργασιών από τουρκικό πολεμικό πλοίο.
Τα μηνύματα της Τουρκίας
Βεβαίως, τα μηνύματα που στέλνει η Άγκυρα είναι αρνητικά. Πέραν των δηλώσεων ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και η τοποθέτηση πριν δυο ημέρες του διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (DEHUKAM), Μουσταφά Μπασκαρά, ο οποίος έχει αναλάβει τα τελευταία χρόνια τη διαχείριση και τον σχεδιασμό των θαλάσσιων πάρκων και του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ) της Τουρκίας.
Ο Μ.Μπασκάρα επεσήμανε ότι οι «αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία και τον τρόπο που θα διεξαχθούν οι εργασίες σε αυτές τις περιοχές πρέπει να λαμβάνονται από κοινού με την Τουρκία και πρέπει να ληφθεί άδεια από την Τουρκία με την υποβολή γνωστοποίησης», ενώ πρόσθεσε ότι «όποιος πρόκειται να πραγματοποιήσει εργασίες στην υφαλοκρηπίδα της Τουρκίας, πρέπει να λάβει άδεια για τις εργασίες αυτές…».
Η Αθήνα, πάντως, έχει διαμηνύσει κατηγορηματικά, προς όλες τις κατευθύνσεις, ότι το αίτημα για τη διεξαγωγή των ερευνών πρέπει να υποβληθεί στην Ελλάδα, η οποία θα έχει και την ευθύνη για την έκδοση της NAVTEX. Παράλληλα, ανώτατη πηγή δήλωνε ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί αίτημα το οποίο θα έχει υποβληθεί και σε τρίτη πλευρά.
