Σε ένα ιδιότυπο μπρα ντε φερ με τους δημάρχους εξελίσσεται η μεγάλη μεταρρύθμιση των πολεοδομιών, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να ρίξει τους τόνους και να αναζητήσει πεδίο συνεννόησης με την Αυτοδιοίκηση, χωρίς όμως να κάνει πίσω από τον βασικό σχεδιασμό για τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) από τους δήμους.
Πίσω από το κλίμα αποκλιμάκωσης, η προετοιμασία συνεχίζεται. Τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης έστω και με αργούς ρυθμούς δουλεύουν πάνω στη δημιουργία του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), στον οποίο σχεδιάζεται να ενσωματωθούν κρίσιμες αρμοδιότητες που ασκούν σήμερα οι δημοτικές πολεοδομίες.
Το πρώτο τεστ για τις διαθέσεις των δύο πλευρών έρχεται την επόμενη εβδομάδα, με το προγραμματισμένο ραντεβού μεταξύ κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης να ανοίγει τη νέα φάση της διαπραγμάτευσης. Η ΚΕΔΕ προσέρχεται στη συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά των ΥΔΟΜ πρέπει να είναι προαιρετική, ώστε οι δήμοι που διαθέτουν οργανωμένες και επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες να μπορούν να τις διατηρήσουν και όσοι δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να τις λειτουργούν να τις παραδώσουν στον νέο φορέα.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, δείχνει να επιλέγει περισσότερο το «μασάζ» παρά τη μετωπική σύγκρουση, επιδιώκοντας να αποφύγει ένα συμπαγές μέτωπο της Αυτοδιοίκησης που θα μπορούσε να δυσκολέψει την εφαρμογή της μεταρρύθμισης και να μην οδηγηθεί στα άκρα με τους ΟΤΑ όπως έγινε με το ΝΟΚ. Το περιθώριο συμβιβασμού, ωστόσο, παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό, καθώς η προαιρετικότητα που ζητούν οι δήμαρχοι οδηγεί σε διαφορετικό μοντέλο από την ενιαία δομή που σχεδιάζει η κυβέρνηση.
Η συμμετοχή της ΚΕΔΕ στον διάλογο, πάντως, δεν σημαίνει ότι οι δήμαρχοι έχουν εγκαταλείψει τις αντιρρήσεις τους. Στο οπλοστάσιο της Αυτοδιοίκησης παραμένει η προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, εφόσον η τελική μορφή της μεταρρύθμισης δεν καλύψει τις βασικές ενστάσεις της. Οι όποιες δικαστικές κινήσεις δεν αναμένεται να εκδηλωθούν πριν ξεκαθαρίσει το νέο θεσμικό πλαίσιο και κυρίως οι ρυθμίσεις με τις οποίες αυτό θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Για την ώρα, επομένως, οι δήμαρχοι κρατούν ανοιχτά και τα δύο μέτωπα καθώς διαπραγματεύονται με την κυβέρνηση, χωρίς να παραιτούνται από τη δυνατότητα να μεταφέρουν τη σύγκρουση και στο ΣτΕ.
Το μήνυμα από την Prodexpo
Το γεγονός ότι ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την μετακόμιση των ΥΔΟΜ παραμένει ενεργός επιβεβαίωσε η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαριλένα Σούκουλη, μιλώντας προχθές στο συνέδριο ακινήτων της Prodexpo.
Η υφυπουργός ανέφερε ότι το ΥΠΕΝ και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης βρίσκονται ήδη στη διαδικασία επεξεργασίας του νέου οργανισμού, συνδέοντας τη μεταρρύθμιση με την επόμενη φάση ψηφιοποίησης των υπηρεσιών που αφορούν το ακίνητο.
«Έχουμε μπει στη διαδικασία για τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού όπου και το Κτηματολόγιο και η πολεοδομία θα έρθουν να κουμπώσουν για να μπορέσουμε όλα αυτά να τα κάνουμε ψηφιακά», ανέφερε.
Η κυρία Σούκουλη συνέδεσε το εγχείρημα με τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου μέσω του gov.gr, σημειώνοντας ότι αντίστοιχη αλλαγή πρέπει πλέον να περάσει και στις πολεοδομίες.
Παρουσίασε μάλιστα το ψηφιακό αποτύπωμα που έχει ήδη δημιουργηθεί στον χώρο της δόμησης και των ακινήτων. Σήμερα μέσω της πλατφόρμας e-Άδειες έχουν εκδοθεί περισσότερες από 1,5 εκατομμύριο άδειες, ενώ στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου έχουν ενταχθεί πάνω από 1,3 εκατομμύρια ακίνητα.
Έθεσε όμως και μια βασική προϋπόθεση που είναι η ψηφιοποίηση να μη μεταφέρει απλώς τη σημερινή γραφειοκρατία από το χαρτί στην οθόνη, αλλά να συνοδευτεί από πραγματική απλοποίηση των διαδικασιών.
Την ανάγκη αυτή ανέδειξε από την πλευρά της αγοράς και ο πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Συμβολαιογράφων, Γιώργος Ρούσκας, λέγοντας ότι η ψηφιοποίηση έχει διευκολύνει σημαντικά την πρόσβαση σε φορολογικά και ασφαλιστικά στοιχεία. Ωστόσο, όπως τόνισε στο Κτηματολόγιο παρατηρούνται δυσλειτουργίες και διαφορετικές απαιτήσεις που μπορούν ακόμη και να μπλοκάρουν την καταχώριση μιας συμβολαιογραφικής πράξης.
«Η ψηφιοποίηση σε μια σειρά από ζητήματα μας έχει δώσει λύση, σε άλλη σειρά όμως έχει γίνει ψηφιακή γραφειοκρατία», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Τι σχεδιάζεται για τον ΕΟΚΕΔ
Ο ΕΟΚΕΔ αποτελεί την καρδιά της μεταρρύθμισης που έχουν παρουσιάσει τα δύο συναρμόδια υπουργεία. Στον νέο φορέα προβλέπεται να περάσουν αρμοδιότητες των σημερινών ΥΔΟΜ, όπως η έκδοση οικοδομικών αδειών, οι προεγκρίσεις και οι βεβαιώσεις όρων δόμησης, καθώς και ο έλεγχος των κατασκευών.
Η οργανωτική δομή που έχει παρουσιαστεί προβλέπει 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης, τα οποία θα αξιοποιήσουν το υφιστάμενο δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων. Παράλληλα προβλέπεται νέα Γενική Διεύθυνση Δόμησης, ενώ στην κορυφή του ενιαίου οργανισμού θα βρίσκεται ένας διοικητής με δύο υποδιοικητές, έναν για τα θέματα Κτηματολογίου και έναν για τη δόμηση.
Η λογική του σχεδίου είναι να συγκεντρωθούν κάτω από την ίδια οργανωτική και ψηφιακή στέγη υπηρεσίες και δεδομένα που αφορούν ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός ακινήτου: από την ιδιοκτησία και την κτηματολογική πληροφορία έως τους όρους δόμησης, την οικοδομική άδεια και τον έλεγχο της κατασκευής.
Η προετοιμασία έχει ήδη αποκτήσει και χρηματοδοτικό αποτύπωμα. Στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ 2026–2030 έχει ενταχθεί έργο 6,2 εκατ. ευρώ για την προετοιμασία της ενσωμάτωσης των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο, με τεχνική και χρηματοοικονομική υποστήριξη και συμμετοχή του Υπερταμείου.
Η ολοκλήρωση της πράξης προβλέπεται για τις 31 Δεκεμβρίου 2027, ενώ μένει να κλειδώσουν κρίσιμες λεπτομέρειες για τις αρμοδιότητες, το προσωπικό και το μεταβατικό καθεστώς.
