Ενθαρρυντικές είναι οι πρώτες εκτιμήσεις για την πορεία της υγείας του Πάπα Λέοντα ΙΔ’, ο οποίος υποβλήθηκε εχθές Τρίτη, 13 Οκτωβρίου, σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση καρκινικού όγκου από τον δεξιό πνεύμονα. Όπως αναφέρει το CNN, επικαλούμενο ειδικούς στην πνευμονολογία, η έγκαιρη διάγνωση και η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελούν σημαντικούς θετικούς παράγοντες για την πρόγνωση, αν και τα αποτελέσματα των περαιτέρω εξετάσεων θα καθορίσουν εάν ο 71χρονος Ποντίφικας θα χρειαστεί πρόσθετη αντικαρκινική θεραπεία.
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Agostino Gemelli, στη Ρώμη, όπου οι χειρουργοί προχώρησαν στην αφαίρεση ενός πνευμονικού όζου, ο οποίος διαγνώστηκε ως αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα, η συχνότερη ιστολογική μορφή καρκίνου του συγκεκριμένου οργάνου. Σύμφωνα με το Βατικανό, αφαιρέθηκε ο καρκινικός όγκος μαζί με τον κάτω λοβό του δεξιού πνεύμονα, με την επέμβαση να ολοκληρώνεται χωρίς επιπλοκές.
Τι είναι το αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα
Το αδενοκαρκίνωμα αντιπροσωπεύει περίπου το 40% των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα και ανήκει στην κατηγορία του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα. Πρόκειται για κακοήθη νεοπλασία που συνήθως αναπτύσσεται και εξαπλώνεται με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με τον μικροκυτταρικό καρκίνο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να εμφανίσει επιθετική συμπεριφορά.
Όταν η νόσος εντοπίζεται σε αρχικό στάδιο και ο όγκος είναι χειρουργικά εξαιρέσιμος, η επέμβαση αποτελεί συνήθως την πρώτη θεραπευτική επιλογή. Ο δεξιός πνεύμονας αποτελείται από τρεις λοβούς και ο αριστερός από δύο. Σε περιπτώσεις όπως αυτή του Ποντίφικα, οι χειρουργοί μπορούν να προχωρήσουν σε λοβεκτομή, δηλαδή στην αφαίρεση ολόκληρου του λοβού στον οποίο βρίσκεται ο όγκος, προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης εκτομή της κακοήθειας και να αυξηθούν οι πιθανότητες ίασης. Μετά τη λοβεκτομή, ο οργανισμός προσαρμόζεται σταδιακά στη μείωση του λειτουργικού πνευμονικού ιστού, αξιοποιώντας την αναπνευστική εφεδρεία των υπόλοιπων λοβών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τα ακριβή αίτια εμφάνισης του πνευμονικού αδενοκαρκινώματος δεν είναι πάντοτε γνωστά. Παρότι το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου εμφανίζεται και σε ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Στους επιβαρυντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται επίσης η έκθεση στο ραδόνιο, ένα φυσικό ραδιενεργό αέριο που αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία καρκίνου του πνεύμονα μετά το κάπνισμα, καθώς και η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση και τα αιωρούμενα σωματίδια.
Το αδενοκαρκίνωμα αποτελεί τον συχνότερο τύπο καρκίνου του πνεύμονα μεταξύ των μη καπνιστών, ενώ εμφανίζεται αναλογικά συχνότερα στις γυναίκες, σε νεότερους ασθενείς και σε άτομα ανατολικοασιατικής καταγωγής. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στη διάγνωσή του είναι ότι συχνά δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα στα πρώτα στάδια, με αποτέλεσμα αρκετές περιπτώσεις να εντοπίζονται όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει μεταξύ των κυριότερων αιτιών θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.
Γιατί οι γιατροί είναι αισιόδοξοι για τον Πάπα
Στην περίπτωση του Λέοντα, καθοριστικής σημασίας θεωρείται το γεγονός ότι ο όγκος ανακαλύφθηκε εγκαίρως. Ο ίδιος είχε αποκαλύψει την Κυριακή ότι οι γιατροί εντόπισαν την αλλοίωση στον πνεύμονά του σε «πολύ πρώιμο στάδιο», γεγονός που επέτρεψε τον άμεσο προγραμματισμό της χειρουργικής επέμβασης.
Η δρ Χουανίτα Μόρα, εκπρόσωπος της Αμερικανικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (American Lung Association), εκτίμησε μιλώντας στο CNN ότι, με βάση τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία, η πρόγνωση του Ποντίφικα αναμένεται να είναι καλή. «Το γεγονός ότι ο Πάπας Λέων είχε εντοπισμένο αδενοκαρκίνωμα, το οποίο διαγνώστηκε σε πρώιμο στάδιο, λειτουργεί υπέρ του. Ιδιαίτερα μετά τη χειρουργική αφαίρεσή του», ανέφερε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τη Μόρα, θετικό στοιχείο αποτελεί επίσης το ότι ο 71χρονος δεν καπνίζει, διατηρεί γενικά καλή φυσική κατάσταση, παίζει τένις και ασκείται, παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη μετεγχειρητική αποκατάσταση.
Η αφαίρεση ενός πνευμονικού λοβού συνεπάγεται προσωρινή επιβάρυνση της αναπνευστικής λειτουργίας, καθώς ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στη μειωμένη πνευμονική χωρητικότητα. Η Μόρα εξήγησε ότι η αποκατάσταση του Ποντίφικα ενδέχεται να διαρκέσει λίγο περισσότερο, ακριβώς επειδή οι πνεύμονές του θα πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. «Αρχικά θα δυσκολεύεται λίγο περισσότερο να αναπνεύσει, μέχρι ο αριστερός πνεύμονας να αρχίσει να αντισταθμίζει την απώλεια», σημείωσε.
Η μετεγχειρητική φροντίδα θα περιλαμβάνει αναπνευστική φυσικοθεραπεία και ειδικές ασκήσεις, με στόχο τη βελτίωση του αερισμού των πνευμόνων και την ταχύτερη αποκατάσταση της αναπνευστικής λειτουργίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα χρειαστεί επίσης στην πρόληψη λοιμώξεων του αναπνευστικού, καθώς η μειωμένη πνευμονική εφεδρεία μπορεί να καταστήσει δυσκολότερη την αντιμετώπισή τους.
Η ειδικός υπενθύμισε ότι και ο προκάτοχος του Λέοντα, Πάπας Φραγκίσκος, είχε υποβληθεί σε χειρουργική αφαίρεση τμήματος του δεξιού πνεύμονα σε νεαρή ηλικία, έπειτα από σοβαρή πνευμονική λοίμωξη. «Πολλοί άνθρωποι μπορούν να ζουν και να πραγματοποιούν πλήρως όλες τις δραστηριότητές τους, τόσο λειτουργικά όσο και από πλευράς αντοχής, ακόμη και μετά από λοβεκτομή», τόνισε η Μόρα.
Οι εξετάσεις που θα καθορίσουν αν χρειάζεται χημειοθεραπεία
Μετά από μια τέτοια επέμβαση, οι ασθενείς παραμένουν συνήθως στο νοσοκομείο για αρκετές ημέρες, μέχρι να σταθεροποιηθούν οι ζωτικές τους παράμετροι και τα επίπεδα οξυγόνωσης του αίματος. Στη συνέχεια μπορούν να συνεχίσουν την αποθεραπεία στο σπίτι, ενώ ο μετεγχειρητικός πόνος θεωρείται αναμενόμενος μετά από λοβεκτομή.
Το κατά πόσο ο Ποντίφικας θα μπορέσει να πραγματοποιήσει το προγραμματισμένο ταξίδι του στη Λατινική Αμερική τον επόμενο μήνα θα εξαρτηθεί, σύμφωνα με τη Μόρα, από τα αποτελέσματα των εξετάσεων και την πορεία της ανάρρωσής του. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ιστολογική εξέταση του αφαιρεθέντος πνευμονικού ιστού και η εξέταση των λεμφαδένων, η οποία θα επιτρέψει στους γιατρούς να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το παθολογοανατομικό στάδιο της νόσου.
Η ανίχνευση καρκινικών κυττάρων στους λεμφαδένες ή ενδείξεων επέκτασης της κακοήθειας θα επηρεάσει την απόφαση για το ενδεχόμενο χορήγησης συμπληρωματικής θεραπείας, όπως χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας. Παράλληλα, οι γιατροί θα προχωρήσουν σε μοριακό έλεγχο και εξετάσεις βιοδεικτών, ώστε να αναζητήσουν συγκεκριμένες γενετικές αλλοιώσεις και χαρακτηριστικά του όγκου που μπορούν να καθοδηγήσουν την επιλογή εξατομικευμένης θεραπείας. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, μπορεί να εξεταστεί η χορήγηση στοχευμένων θεραπειών ή ανοσοθεραπείας.
Όπως επισήμανε η Μόρα, ο έλεγχος των βιοδεικτών έχει βελτιώσει σημαντικά τις θεραπευτικές δυνατότητες για τον καρκίνο του πνεύμονα. Ωστόσο, στις ΗΠΑ, μόνο 15 πολιτείες υποχρεώνουν τις ασφαλιστικές εταιρείες να καλύπτουν το κόστος αυτών των εξετάσεων, ακόμη και όταν ο ασθενής έχει διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα.
Η σημαντικότερη παράμετρος για την πρόγνωση του Πάπα παραμένει η επιβεβαίωση ότι η νόσος περιοριζόταν στον αφαιρεθέντα λοβό και δεν έχει επεκταθεί σε λεμφαδένες ή άλλα όργανα. Η Μόρα εξέφρασε την ελπίδα ότι πρόκειται για μια εντοπισμένη κακοήθεια, η αντιμετώπιση της οποίας θα ολοκληρωθεί με τη χειρουργική επέμβαση, χωρίς να χρειαστεί περαιτέρω ογκολογική θεραπεία.
«Ελπίζουμε να πρόκειται για έναν μεμονωμένο καρκίνο, για τον οποίο η χειρουργική επέμβαση θα είναι η μοναδική θεραπεία που θα χρειαστεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις βλέπουμε ποσοστά επιβίωσης από 80% έως 98% μετά τη χειρουργική αφαίρεση», ανέφερε. Τα ποσοστά αυτά αφορούν επιλεγμένες περιπτώσεις πρώιμου, χειρουργικά αντιμετωπίσιμου καρκίνου του πνεύμονα και δεν μπορούν ακόμη να αποδοθούν ως εξατομικευμένη πρόγνωση για τον Ποντίφικα, χωρίς να είναι γνωστό το πλήρες στάδιο της νόσου και το χρονικό διάστημα επιβίωσης στο οποίο αναφέρονται. «Προς το παρόν, πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων», κατέληξε η Μόρα.
