Την αναστολή εφαρμογής ενός εκτεταμένου πακέτου νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας αποφάσισε ο Ντόναλντ Τραμπ, υπογράφοντας την Παρασκευή (16/10) εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο επικαλείται το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η απόφαση έρχεται μόλις έναν μήνα μετά την υπογραφή του σχετικού νόμου από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο και ενώ έχει προηγηθεί η αμφιλεγόμενη συμφωνία της Ουάσινγκτον με τη Μόσχα για την προμήθεια μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ, με στόχο τη συγκράτηση των διεθνών τιμών ενέργειας. Η εξέλιξη προκαλεί ερωτήματα για τη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στη Ρωσία, την ώρα που συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία.
«Φρένο» στις κυρώσεις που είχε εγκρίνει ο ίδιος τον Σεπτέμβριο
Το νέο εκτελεστικό διάταγμα αναστέλλει την εφαρμογή σειράς οικονομικών μέτρων που προβλέπονται στον νόμο «Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026», τον οποίο ο Τραμπ είχε υπογράψει στις 18 Σεπτεμβρίου.
Η νομοθεσία, που φέρει το όνομα του εκλιπόντος γερουσιαστή της Νότιας Καρολίνας Λίντσεϊ Γκράχαμ, είχε εγκριθεί με ευρείες διακομματικές πλειοψηφίες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία.
Βασικός της στόχος ήταν να περιοριστούν τα οικονομικά έσοδα που επιτρέπουν στη Μόσχα να συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της εναντίον της Ουκρανίας, μέσω αυστηρότερων κυρώσεων και εμπορικών περιορισμών.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε διατηρήσει χαμηλούς τόνους μετά την ψήφιση του νόμου, παρά την πίεση βουλευτών και γερουσιαστών και τις εκκλήσεις του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για ενίσχυση των οικονομικών μέτρων κατά της Ρωσίας.
Με την απόφασή του, ο Αμερικανός πρόεδρος ενεργοποιεί διάταξη του νόμου που του επιτρέπει να αναστέλλει συγκεκριμένες κυρώσεις, εφόσον πιστοποιήσει εγγράφως προς το Κογκρέσο ότι κάτι τέτοιο εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
Η αναστολή αφορά τις νέες κυρώσεις και τους δασμούς του συγκεκριμένου νόμου και δεν καταργεί αυτομάτως τις προϋπάρχουσες αμερικανικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Το διάταγμα προβλέπει, επίσης, ότι οι εξαιρέσεις μπορούν να παραμείνουν σε ισχύ μέχρι να αποφασιστεί διαφορετικά από τον πρόεδρο ή τις αρμόδιες αμερικανικές αρχές.
Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για εκατομμύρια τόνους ρωσικού ντίζελ
Η απόφαση συνδέεται χρονικά με την ανακοίνωση του Τραμπ, μία εβδομάδα νωρίτερα, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέληξαν σε συμφωνία με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε γνωστοποιήσει μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ότι συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια επικοινωνία κατά την οποία αναμενόταν να συζητηθεί και μια ύποπτη περίπτωση πανώλης στη Ρωσία.
Ωστόσο, στο επίκεντρο της ανακοίνωσης που ακολούθησε βρέθηκε η ενεργειακή συνεργασία.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Τραμπ, η Μόσχα συμφώνησε να διαθέσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ, ενώ η συμφωνία προβλέπει πρόσθετες παραδόσεις τους επόμενους μήνες.
Ειδικότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε ένα χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνει 500.000 επιπλέον τόνους τον Νοέμβριο, ακόμη ένα εκατομμύριο τόνους αμέσως μετά και άλλους τρία εκατομμύρια τόνους σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η συμφωνία παρουσιάστηκε από την Ουάσινγκτον ως προσπάθεια περιορισμού των υψηλών τιμών των καυσίμων και αποκλιμάκωσης της πίεσης στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Προκάλεσε, ωστόσο, αντιδράσεις, καθώς η ενίσχυση των ρωσικών ενεργειακών εξαγωγών θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετα έσοδα στη Μόσχα, τη στιγμή που η Ουκρανία προσπαθεί να περιορίσει τους οικονομικούς πόρους που χρηματοδοτούν τον πόλεμο.
Η πρόσφατη ενεργειακή προσέγγιση ΗΠΑ και Ρωσίας έχει ήδη προκαλέσει διακομματικές επικρίσεις στο Κογκρέσο, με Αμερικανούς νομοθέτες να ζητούν τη διατήρηση της πίεσης προς τη Μόσχα.
Η αδελφή του Λίντσεϊ Γκράχαμ και η μάχη για τη Γερουσία
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον και στη Νότια Καρολίνα, όπου η νομοθεσία για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας.
Μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Λίντσεϊ Γκράχαμ τον Ιούλιο, η αδελφή του, Ντάρλιν Γκράχαμ, διορίστηκε για να καλύψει το υπόλοιπο της θητείας του στη Γερουσία και διεκδικεί πλέον την εκλογή της στο αξίωμα.
Η Ρεπουμπλικανή υποψήφια, η οποία έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη του Τραμπ και αναμένεται να πραγματοποιήσει κοινές προεκλογικές εμφανίσεις μαζί του στη Νότια Καρολίνα την επόμενη εβδομάδα, έχει αναδείξει την ψήφιση του νόμου ως σημαντικό στοιχείο της εκστρατείας της.
Σε τηλεοπτική αναμέτρηση την προηγούμενη Κυριακή, στην Κολούμπια, με την υποψήφια των Δημοκρατικών Άνι Άντριους, δήλωσε ότι ήταν «πολύ υπερήφανη» που συνέβαλε στην έγκριση της νομοθεσίας.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η τελική απόφαση για την ενεργοποίηση των κυρώσεων ανήκει στον Αμερικανό πρόεδρο.
«Ο νόμος δίνει στον πρόεδρο εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιήσει, εάν το επιλέξει, για να τερματίσει τον πόλεμο μέσω οικονομικών κυρώσεων», ανέφερε η Γκράχαμ.
«Επομένως, εξαρτάται από εκείνον εάν θέλει να τα χρησιμοποιήσει ή να επιλέξει κάτι διαφορετικό. Πιστεύω, όμως, ότι ο στόχος είναι να μειωθούν οι τιμές της βενζίνης και τελικά να τερματιστεί ο πόλεμος. Και όταν τελειώσει ο πόλεμος, οι τιμές της βενζίνης θα υποχωρήσουν», πρόσθεσε.
Οι οικονομικές πιέσεις και οι νέες ισορροπίες στις σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας
Η απόφαση του Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις υψηλές τιμές ενέργειας, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Παράλληλα, η αναστολή των νέων κυρώσεων αποτελεί μια σημαντική αλλαγή στην εφαρμογή της αμερικανικής πολιτικής οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα, χωρίς πάντως να σημαίνει ότι αίρονται όλα τα μέτρα που έχουν επιβληθεί για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το νέο διάταγμα επιτρέπει στην κυβέρνηση να διατηρήσει τις κυρώσεις ως διαθέσιμο εργαλείο για μελλοντική χρήση, ενώ προς το παρόν επιλέγει να μην ενεργοποιήσει μεγάλο μέρος των πρόσθετων περιορισμών.
Η επιλογή αυτή αναδεικνύει και τη διαφορετική προσέγγιση μεταξύ των νομοθετών που επιδιώκουν αυστηρότερη οικονομική πίεση προς τη Ρωσία και της προεδρίας, η οποία δίνει πλέον ιδιαίτερο βάρος στην ενεργειακή συνεργασία και στη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων.
