Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σήμερα τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028 και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.
Η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι σχετικές υποδομές και η ανθεκτικότητα, διευρύνοντας παράλληλα το περιθώριο αξιοποίησης διαθέσιμων δημοσιονομικών δυνατοτήτων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.
O επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι θα επιτρέπεται η διάθεση ποσού ίσου με το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως το 2026, το 2027 ή το 2028, αλλά όχι άνω του 0,6% του ΑΕΠ συνολικά κατά τη διάρκεια της τριετίας, για τη στήριξη, για παράδειγμα, της αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων, της αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης πετρελαίου και φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας, καθώς και της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάνελ ή συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών).
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η πρόσθετη αυτή ευελιξία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επιδότηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων, όπως στην περίπτωση της απόφασης της Ιταλίας να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα. «Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες δεν είναι επιλέξιμες», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις αναφερόμενος στις φορολογικές μειώσεις.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι χώρες που θα επιλέξουν να αξιοποιήσουν τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που παρέχει η Επιτροπή για επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια θα μπορούν να συνυπολογίσουν μέτρα που έχουν εφαρμοστεί από τον Φεβρουάριο και μετά.
Για τα κράτη-μέλη που έχουν ήδη εξαντλήσει το σύνολο της πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας ύψους 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές επενδύσεις, όπως η Λιθουανία και η Εσθονία, ο Ντομπρόβσκις διευκρίνισε ότι εξακολουθούν να μπορούν να υποβάλουν αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιπλέον ευελιξία του 0,3% του ΑΕΠ και να την εξασφαλίσουν, κατόπιν ανάλυσης της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους τους.
